ایرج طهماسب، کارگردان و بازیگر سینما، شامگاه چهارشنبه در کارگاه تخصصی «خلق شخصیت ماندگار در سینمای کودک» که در حاشیه جشنواره فیلم‌های کودک و نوجوان در اصفهان برگزار شد، درباره اصول شخصیت‌پردازی در آثار کودک و نوجوان سخن گفت.
وی با بیان اینکه هنر مانند علوم دقیق فرمول ثابت و واحدی ندارد، اظهار کرد هنرمند برای خلق شخصیت باید مسیرهای متنوعی را جست‌وجو کند. به گفته طهماسب، شخصیت مجموعه‌ای از مؤلفه‌های فرهنگی، رفتاری، فکری و نحوه تعامل فرد با محیط پیرامون است که او را از دیگران متمایز می‌کند.
این کارگردان و بازیگر پیشکسوت سینما، شناخت گروه‌های انسانی و تفکیک میان «تیپ» و «شخصیت» را برای خلق آثار تأثیرگذار ضروری دانست و گفت نمایش رفتارهای پرخاشگرانه شخصیت‌ها نباید بدون توجه به پیامدهای آن انجام شود.
ویژگی‌های یک شخصیت ماندگار
طهماسب شناخت دقیق گونه‌های انسانی را از وظایف اصلی هنرمندان دانست و گفت هنرمند باید با توجه به علایق، سبک زندگی، محیط و خانواده افراد، ویژگی‌های متمایزکننده آنها را شناسایی کند.
وی افزود شخصیت زمانی در ذهن مخاطب ماندگار می‌شود که ویژگی منحصربه‌فردی داشته باشد و او را از گروه خود جدا کند؛ بنابراین نباید ویژگی‌های ظاهری عمومی را با شخصیت‌پردازی اشتباه گرفت.
به گفته طهماسب، یک شخصیت واقعی در هر موقعیت داستانی که قرار بگیرد، آن وضعیت را تحت تأثیر قرار می‌دهد و حضورش باید بر محیط و سایر شخصیت‌ها اثرگذار باشد.
ملاحظات اخلاقی در سینمای کودک
این کارگردان با تأکید بر ملاحظات اخلاقی در سینمای کودک خاطرنشان کرد ممکن است برخی رفتارهای پرخاشگرانه یا خرابکارانه برای مخاطب کودک جذاب به نظر برسد، اما نمایش این رفتارها بدون در نظر گرفتن پیامدهایشان در روایت، آسیب‌زاست.
طهماسب تأکید کرد هنرمند نباید در مواجهه با آسیب‌های اجتماعی صورت مسئله را پاک کند، بلکه باید شیوه‌ای متناسب با جهان کودک برای طرح این مسائل پیدا کند.
تفاوت قصه و داستان
وی در بخش دیگری از این نشست درباره تفاوت ساختار «قصه» و «داستان» گفت قصه بیشتر بر کلیت سرنوشت و تقابل خیر و شر تمرکز دارد و تکلیف شخصیت‌ها در آن مشخص است، در حالی که داستان به جزئیات احساسات و رفتارهای خاکستری انسان‌ها می‌پردازد.
طهماسب همچنین تأکید کرد هنرمند باید پیش از آغاز اثر، هدف روایت را مشخص کند و بداند اثر قرار است بیشتر سرگرم‌کننده باشد یا آموزشی. به گفته وی، در فرآیند شخصیت‌پردازی نیز باید مسیر تحول کاراکتر از وضعیت اولیه تا نقطه اوج مشخص شود.
وی در پایان با توصیه به شناخت منابع اصلی برای بازآفرینی قصه‌های قدیمی گفت هنرمندی که قصد استفاده از داشته‌های روایی پیشین را دارد، باید ابتدا بر ریشه‌های آن تسلط پیدا کند و سپس درباره بازآفرینی یا خلق شخصیتی کاملاً جدید تصمیم بگیرد.
سی‌وهشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان از ۱۱ تا ۱۶ مهرماه در مرکز همایش‌های بین‌المللی شهید امام خامنه‌ای اصفهان برگزار می‌شود.
