ایران روز یکشنبه با تأکید بر اینکه تنها دیپلماسی میتواند به درگیری با ایالات متحده و اسرائیل پایان دهد، به اظهارات دونالد ترامپ واکنش نشان داد. ترامپ پیشتر اعلام کرده بود که پیشنهاد ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و توقف درگیریها را رد کرده است.
به نقل از رویترز، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در حساب کاربری خود در شبکههای اجتماعی نوشت:
شرایط ما روشن است و هرگونه اقدامی در جهت بازگشایی تنگه هرمز منوط به تحقق این شرایط است. تنها یک راهکار مذاکرهشده میتواند طرفین را از این بنبست خارج کند.
ایران هفته گذشته و در جریان نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک، طرح صلحی را ارائه و اعلام کرد که این پیشنهاد از طریق میانجیهای قطری به دست آمریکاییها رسیده است. با این حال، ترامپ روز شنبه مدعی شد که این طرح را نپذیرفته و ادعا کرد فشارها و استیصال، دلیل تلاش ایران برای دستیابی به توافقی بر سر این شاهراه حیاتی بوده است.
ترامپ در جمع خبرنگاران در کاخ سفید ادعا کرد:
آنها میخواهند برای بازگشایی فوری تنگه هرمز توافق کنند، چرا که به شدت تحت فشار هستند.
با این وجود، به گفته عراقچی، میانجیهایی که گفتگوهای ایران و آمریکا را تسهیل میکنند، هنوز رد رسمی این طرح از سوی ایالات متحده را منتقل نکردهاند. عراقچی در این باره نوشت:
ما منتظر هستیم تا میانجیها نظرات قطعی را به ما منتقل کنند و بر اساس آن تصمیمگیری خواهیم کرد.
ایالات متحده به منظور فشار بر تهران برای توقف اقدامات در تنگه هرمز، که تردد در این منطقه را به شدت کاهش داده است، محاصره اقتصادی علیه ایران اعمال کرده است؛ هرچند ترامپ بارها ادعا کرده که کنترل این مسیر دریانوردی در دست آمریکا است.
روزنامه والاستریت ژورنال نخستین رسانهای بود که با استناد به مقامات نامشخص آمریکایی، از رد پیشنهاد ایران توسط ترامپ خبر داد. این روزنامه نوشت ترامپ در جلسات خصوصی نسبت به برآورده شدن خواستههایش از سوی ایران تردید داشته و به کارکنان خود گفته که احتمالاً پس از انتخابات میاندورهای نوامبر آمریکا، موج جدیدی از حملات را آغاز خواهد کرد. این در حالی است که یک مقام آمریکایی پیشتر گفتگوها با ایران از طریق میانجیها را «مثبت و سازنده» توصیف کرده بود.
تداوم اختلال در شریانهای نفتی و آسیب به اقتصاد جهانی
ایران همچنین با رقبای منطقهای خود از جمله عربستان درباره وضعیت تنگه هرمز رایزنی کرده است؛ امری که اهمیت این منازعه هفتماهه را نشان میدهد، منازعهای که جریان نفت از این مسیر حیاتی را مختل کرده و هزینههای سنگینی به اقتصاد جهانی تحمیل کرده است.
عراقچی روز جمعه در جمع خبرنگاران در سازمان ملل گفت توافق پیشنهادی، یک بازه زمانی هفتروزه را برای بازگشایی تنگه و توقف درگیریهای منطقهای فعال میکند. وی ادامه داد:
اگر در طرف آمریکایی جدیت برای رسیدن به توافق و بازگشایی تنگه هرمز وجود داشته باشد، اکنون همه چیز آماده است.
به گفته او، در صورت موافقت آمریکا، طرفین نبرد میتوانند گفتگوهای گستردهتری را «روی موضوعات مورد توافق طرفین» آغاز کنند.
این گفتوگوها میتواند شامل برنامه هستهای ایران نیز باشد. در حالی که ترامپ مدعی شده ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد، یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفت که تهران حتی در صورت پذیرش طرح صلح از سوی آمریکا، هیچگونه انعطافی در برنامه هستهای خود نشان نخواهد داد. این مقام تأکید کرد ایران از حقوق خود، از جمله غنیسازی اورانیوم یا انتقال اورانیوم با غنیسازی بالا به خارج از کشور، کوتاه نخواهد آمد.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، نیز در گفتگو با شبکه سیبیاس و برنامه «فیس د نیشن» اظهار داشت که تهران آماده گفتگو درباره برنامه هستهای و سایر مسائل است، اما «زورگویی و زیادهخواهی» را نخواهد پذیرفت. پزشکیان گفت:
ایران به دنبال جنگ نیست، اما در برابر فشار، تهدید و حمله از خود دفاع خواهد کرد.
وی ادامه داد ایران پیشتر توافق کرده که به دنبال توسعه سلاح هستهای نباشد.
تلاشهای دیپلماتیک قبلی نتوانسته به این جنگ پایان دهد؛ جنگی که از ۲۸ فوریه با حملات آمریکا و اسرائیل آغاز شد و تاکنون میان وقفههای کوتاهمدت و حملات مجدد متغیر بوده است.
در پاسخ، ایران و متحدانش درگیری را به سراسر منطقه گسترش دادهاند. همزمان با حملات موشکی و پهپادی به مواضع متحدان آمریکا در خلیج فارس، انصارالله یمن نیز منافع عربستان را هدف قرار دادهاند. ائتلاف تحت رهبری عربستان در یمن صبح شنبه مدعی شد دو موشک بالستیک و دو پهپاد شلیکشده توسط حوثیها به سمت این کشور را رهگیری کرده است.
ایستادگی دیپلماتیک ایران در برابر بازی روانی واشنگتن
تأکید صریح تهران بر مشروط بودن بازگشایی تنگه هرمز و رد هرگونه انعطاف در حقوق هستهای، نشاندهنده ارزیابی دقیق ایران از موازنه قدرت در میدان و بازار انرژی است. موضعگیریهای متناقض ترامپ و فضاسازیهای رسانهای واشنگتن که با هدف دستکاری انتظارات بازار و خرید زمان انجام میشود، نتوانسته ایران را از شروط اصلی خود عقب براند.
اصرار بر عدم خروج اورانیوم غنیشده و حفظ چرخه سوخت، پیام واضحی به کاخ سفید است که تهران فشار اقتصادی و تهدیدات نظامی را به پذیرش یک توافق یکجانبه ترجیح نداده و امنیت بازارهای بینالمللی انرژی را گرهخورده به رسمیت شناختن حقوق تثبیتشده خود میداند.
