جنگ سوم ایران و آمریکا در حالی وارد روز شصتوششم شده که تنگه هرمز همچنان مهمترین کانون تحولات نظامی، امنیتی و دیپلماتیک است. کاهش چشمگیر عبور کشتیها، گزارش هدف قرار گرفتن یک کشتی با پهپاد ناشناس و برخورد یک سوپرنفتکش با مین، بر حساسیت تحولات این آبراه افزوده است.
همزمان، رایزنیهای دیپلماتیک برای کاهش تنش ادامه دارد و عمان، قطر و ترکیه بر ضرورت بازگشت به مسیرهای سیاسی تأکید کردهاند. در مقابل، مقامهای ایرانی هشدار دادهاند تداوم محاصره دریایی میتواند با پاسخ نظامی مواجه شود.
هرمز؛ کاهش عبور کشتیها و افزایش نگرانیها
طبق دادههای اولیه مؤسسه کپلر که رویترز منتشر کرده، تعداد کشتیهای باری و تجاری عبوری از تنگه هرمز در روز دوشنبه به چهار فروند رسیده است؛ در حالی که این رقم یک روز پیش از آن ۱۰ فروند بود. همچنین پایشگر تنگه هرمز از توقف کامل دستکم ۴۳۶ فروند کشتی خبر داده است.
در همین حال، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد گزارشی درباره هدف قرار گرفتن یک کشتی با یک پهپاد ناشناس در تنگه هرمز دریافت کرده است.
از سوی دیگر، سپاه اعلام کرده یک سوپرنفتکش متخلف با مینهای ایرانی در تنگه هرمز برخورد کرده و در آتش سوخته است.
سردار سناییراد، معاون سیاسی دفتر عقیدتی فرمانده کل قوا نیز با اشاره به موضع پیشین ایران درباره محاصره دریایی گفت در صورت ادامه این وضعیت، امکان اقدام نظامی برای پایان دادن به آن وجود خواهد داشت.
تحولات هرمز مستقیماً بر بازار انرژی نیز اثر گذاشته است. معاملات آتی نفت برنت در مقاطعی از روز سهشنبه به حدود ۱۰۷ دلار رسید و هزینه اجاره یک نفتکش در مسیر استاندارد خلیج فارس به چین نیز برای نخستین بار از یک میلیون دلار در روز عبور کرد.
هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، نیز با تأکید بر تأثیر مستقیم امنیت و ثبات ایران بر منطقه، خواستار حلوفصل دیپلماتیک جنگ شد و تأکید کرد عبور امن، بیوقفه و آزاد از تنگه هرمز باید تضمین شود و شرایط پیش از جنگ در اسرع وقت بازگردد.
وزارت خارجه قطر نیز اعلام کرد این کشور با شرکای منطقهای و بینالمللی خود برای دستیابی به توافق درباره امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز همکاری میکند.
رایزنیهای دیپلماتیک از مسقط تا پکن
در ادامه تلاشهای دیپلماتیک، وزیران خارجه عمان و آمریکا در تماسی تلفنی درباره تحولات منطقهای و راههای کاهش تنش گفتوگو کردند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران نیز با بافل طالبانی، رئیس اتحادیه میهنی کردستان عراق، دیدار کرد. عراقچی بر توسعه همکاریهای اقتصادی و تجاری، ارتقای هماهنگیهای امنیتی و مقابله با تروریسم تأکید کرد و نسبت به تلاشها برای ایجاد اختلاف میان کشورهای منطقه هشدار داد.
طالبانی نیز بر اجرای توافقنامه امنیتی ایران و عراق و خلع سلاح گروههای تروریستی تأکید کرد و گفت عراق و اقلیم کردستان اجازه نخواهند داد خاک این کشور به محلی برای تهدید امنیت کشورهای منطقه، بهویژه ایران، تبدیل شود.
وزارت خارجه چین اعلام کرده است عراقچی ۲۵ شهریور به چین سفر خواهد کرد و با وانگ یی، وزیر خارجه این کشور دیدار میکند. وزیران خارجه چین و فرانسه نیز درباره تحولات ایران و بحران اوکراین رایزنی کردهاند.
در پاکستان نیز اسحاقدار، معاون نخستوزیر و وزیر خارجه این کشور، با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، گفتوگو کرد. دو طرف اجرای «یادداشت تفاهم اسلامآباد» را یکی از مسیرهای کاهش تنش دانستند و گروسی آمادگی آژانس برای ارائه حمایتهای فنی را اعلام کرد.
وزیر خارجه روسیه نیز گزارشها درباره پیشنهاد آمریکا برای معامله میان پرونده ایران و اوکراین را رد و آن را شایعه توصیف کرد.
فشار جنگ بر عربستان و بازار انرژی
اختلال در مسیرهای جایگزین هرمز نیز به یکی از نگرانیهای بازار انرژی تبدیل شده است. خط لوله شرق به غرب عربستان که حدود ۱۲۰۰ کیلومتر طول دارد، روزانه حدود چهار تا پنج میلیون بشکه نفت را از میادین شرق این کشور به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل میکند و یکی از مسیرهای اصلی برای دور زدن تنگه هرمز محسوب میشود.
گزارشهای منتشرشده درباره آسیب به زیرساختهای انرژی عربستان، نگرانی درباره عرضه جهانی نفت را افزایش داده است. برنت در یکی از معاملات روز سهشنبه به ۱۰۷.۰۵ دلار و وست تگزاس اینترمدیت به ۱۰۲.۹۲ دلار رسید.
در بازار گاز نیز یک مدیر ارشد اکسانموبیل اختلال در عرضه LNG خاورمیانه را کوتاهمدت ارزیابی کرده است. شرکت شل نیز برآورد کرده از ابتدای سال تاکنون حدود ۳۶ میلیون تن از عرضه LNG خاورمیانه از دست رفته است.
همزمان، یونهاپ گزارش داده آمریکا و کره جنوبی این هفته مذاکرات نظامی در سطح عالی برگزار میکنند تا درباره اعزام احتمالی نیروهای کره جنوبی به تنگه هرمز گفتوگو کنند.
هزینه ۳۳.۴ میلیارد دلاری جنگ برای آمریکا
در یکی از مهمترین گزارشهای مرتبط با هزینههای جنگ، دفتر بازرس کل وزارت دفاع آمریکا هزینه جنگ علیه ایران را از آغاز درگیری تا ۳۰ ژوئن حدود ۳۳ میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار برآورد کرده است.
بر اساس این گزارش، ۲۲ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار مربوط به ارزش مهمات مصرفشده، ۳ میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار مربوط به خسارات تجهیزات و ۷ میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار مربوط به سایر هزینهها بوده است. هزینه تعمیر تأسیسات آسیبدیده در این رقم لحاظ نشده است.
در گزارش دیگری نیز از کمبودهای راهبردی در ذخایر تسلیحات و گلوگاههای زنجیره تأمین سلاحهای پیشرفته آمریکا سخن گفته شده و برآورد شده است بازگرداندن ذخایر موشکها و رهگیرهای پیشرفته به سطح پیش از جنگ ممکن است تا سه سال زمان ببرد.
همین گزارش مدعی شده حملات ایران صدها سازه را در پایگاههای آمریکایی در هشت کشور هدف قرار داده یا ویران کرده و دهها هواپیما و پهپاد آمریکایی نیز آسیب دیده یا منهدم شدهاند.
سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز با اشاره به توان تسلیحاتی آمریکا و رژیم صهیونیستی گفت ایران در برابر این توان نظامی ایستاده، به آن ضربه زده و مانع دستیابی دشمن به اهداف خود شده است.
فشار سیاسی جنگ در داخل آمریکا
پیامدهای اقتصادی جنگ در داخل آمریکا نیز به موضوعی سیاسی تبدیل شده است. چاک شومر، سناتور دموکرات، دونالد ترامپ را متهم کرد که مسئولیت افزایش قیمت گازوئیل را متوجه اوکراین کرده است.
همزمان، نظرسنجی رویترز/ایپسوس نشان داد دموکراتها با ۴۴ درصد در برابر ۳۷ درصد جمهوریخواهان در رأیگیری عمومی کنگره پیشتاز هستند. همچنین ۶۳ درصد آمریکاییها با پیشنهاد ترامپ برای پرداخت پنج هزار دلار سود در صورت حفظ کنترل کنگره توسط جمهوریخواهان مخالفت کردهاند.
در سوی دیگر، عربستان اعلام کرده خواهان دسترسی به تمامی چرخه سوخت هستهای است و وزیر انرژی این کشور مدعی شده رویکرد ریاض در حوزه هستهای قابل مقایسه با ایران نیست.
در مجموع، روز شصتوششم جنگ با کاهش کمسابقه تردد دریایی در تنگه هرمز، افزایش قیمت نفت و هزینه حملونقل دریایی، ادامه رایزنیهای منطقهای و بینالمللی و طرح گزارشهایی درباره هزینههای سنگین جنگ برای آمریکا همراه شده است؛ در حالی که تهران همچنان بر مواضع خود درباره پایان وضعیت موجود و واکنش به تداوم محاصره دریایی تأکید دارد.
