رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، روز چهارشنبه در نشست خبری شورای حکام، درباره موضع ایران در قبال دسترسی بازرسان آژانس به تأسیسات هستهای و مطرح شدن احتمال خروج از پیمان منع گسترش تسلیحات هستهای (انپیتی) اظهارنظر کرد.
وی با بیان اینکه در حال حاضر بازرسیها تنها در نیروگاه بوشهر ادامه دارد، گفت هیچ بازرسی دیگری در ایران انجام نمیشود و ابراز امیدواری کرد که این روند در اسرع وقت از سر گرفته شود.
گروسی با تأکید بر اینکه همکاری با ایران در شرایط فعلی برقرار نیست، اظهار کرد که همچنان معتقد است میتوان به فضای تفاهم دوجانبه با تهران دست یافت.
مدیرکل آژانس با اشاره به توافق قاهره در مارس ۲۰۲۵، که پس از حملات نظامی آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در ژوئن همان سال، چارچوبی برای همکاری تهران و آژانس تعریف کرد، مدعی شد این توافق با هدف رسیدگی به نگرانیهای ایران درباره بازرسی از تأسیسات بمبارانشده و فراهم کردن امکان بازرسی از مراکز آسیبندیده شکل گرفته بود.
وی ابراز امیدواری کرد همکاریها بر اساس این چارچوب از سر گرفته شود.
گروسی درباره بحث خروج احتمالی ایران از انپیتی نیز گفت این موضوع یک تصمیم ملی و حاکمیتی است، اما با توجه به ماهیت جهانی این پیمان، خروج از آن را اقدامی عاقلانه نمیداند.
پاسخ گروسی به انتقادها درباره استانداردهای دوگانه
مدیرکل آژانس در پاسخ به انتقادها درباره آنچه استانداردهای دوگانه در برخورد با برنامه هستهای ایران و رژیم صهیونیستی عنوان میشود، گفت برخی کشورها عضو انپیتی هستند و برخی دیگر، از جمله اسرائیل، عضویت این پیمان را نپذیرفتهاند.
وی مدعی شد اگر اسرائیل عضو این پیمان بود و آژانس با ایران و اسرائیل رفتار متفاوتی داشت، میشد از استاندارد دوگانه سخن گفت.
گروسی با بیان اینکه مایل است اسرائیل و سایر کشورها به انپیتی بپیوندند، ایده استانداردهای دوگانه را گمراهکننده دانست و گفت این انتقاد به معنای نادیده گرفتن تعهدات پیمان یا اختیارات قانونی مدیرکل آژانس است.
این اظهارات در حالی مطرح شده است که منتقدان عملکرد آژانس، رویکرد این نهاد در قبال برنامه هستهای ایران و سکوت آن در برابر برنامه هستهای رژیم صهیونیستی را مورد انتقاد قرار دادهاند.
تأکید گروسی بر ضرورت بازگشت بازرسان به ایران
گروسی در پاسخ به پرسشی درباره زمان تبدیل شدن محدودیت دسترسی آژانس به تأسیسات ایران به یک خطر از منظر اشاعه هستهای، گفت آژانس بیش از یک سال است که از برخی تأسیسات هستهای ایران بازدید یا در آنها بازرسی انجام نداده است.
وی با تأکید بر ضرورت رسیدگی فوری به این وضعیت، مدعی شد آژانس به دلیل نداشتن دسترسی، امکان راستیآزمایی وضعیت مواد هستهای ایران را از دست داده و نمیتواند درباره محل نگهداری یا وضعیت این مواد اظهارنظر قطعی کند.
مدیرکل آژانس با اشاره به اینکه ایران عضو انپیتی است، خواستار یافتن راهی برای بازگشت بازرسان و ازسرگیری فعالیتهای نظارتی شد.
گروسی در واکنش به پرسشی درباره نگرانیهای امنیتی ایران از بازرسی تأسیسات آسیبدیده در حملات نظامی و ضرورت پایان یافتن تهدیدهای امنیتی، گفت تهران بازگشت بازرسان را به دستیابی به یک توافق سیاسی گستردهتر مرتبط میداند.
وی در مقابل تأکید کرد که از نظر آژانس، اقدامات فنی لازم برای بازگرداندن ظرفیت بازرسی باید بهصورت مرحلهای انجام شود و نباید به مسائل دیگر وابسته باشد. او همچنین گفت آژانس همواره از راهکار دیپلماتیک برای حل این مسئله حمایت کرده است.
واکنش گروسی به تعیین جایزه آمریکا درباره برنامه هستهای ایران
مدیرکل آژانس در پاسخ به پرسشی درباره اقدام دولت آمریکا برای تعیین جایزهای حدود ۲۰ میلیون دلاری در ازای دریافت اطلاعات درباره برنامه هستهای ایران و تأثیر احتمالی آن بر همکاری تهران و آژانس، از اظهارنظر مستقیم درباره این اقدام خودداری کرد.
وی گفت اظهارات سیاسی در این زمینه نشاندهنده انگیزهها و اهداف مطرحکنندگان آن است و مسئولیت این مواضع بر عهده خود آنهاست.
گروسی در عین حال تأکید کرد معتبرترین اطلاعات درباره برنامه هستهای ایران، اطلاعاتی است که بازرسان آژانس در چارچوب اختیارات قانونی خود به دست میآورند.
موضع وزارت خارجه ایران درباره عملکرد آژانس
در همین زمینه، وزارت امور خارجه ایران پیشتر با انتقاد از رویکرد آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرده است که تحت تأثیر مواضع جانبدارانه برخی مدیران این نهاد و فشار آمریکا و تعدادی از کشورهای اروپایی، گزارشدهی یکسویه درباره برنامه هستهای ایران ادامه دارد؛ رویکردی که به گفته تهران، اعتبار آژانس بهعنوان نهاد بینالمللی مسئول در حوزه هستهای را تحت تأثیر قرار داده است.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، نیز با اشاره به تأثیر حملات نظامی به تأسیسات هستهای کشور بر روند همکاریها با آژانس، گفت این حملات وضعیت بیسابقهای ایجاد کرده و فعالیتهای آژانس را مختل کرده است.
وی تأکید کرد آژانس باید صریحاً اعلام کند که وضعیت فعلی در پی حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به تأسیسات هستهای ایران شکل گرفته است.
بقائی با اشاره به حمله به تأسیسات تحت پادمان در جریان مذاکرات، از موضع آژانس، شورای حکام و مدیرکل آن انتقاد کرد و گفت این نهادها تاکنون بهصراحت به این واقعیت نپرداختهاند.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پایان تأکید کرد تا زمانی که شرایط ناشی از این حملات ادامه داشته باشد، نمیتوان انتظار تحول در روابط و همکاریهای ایران و آژانس را داشت.