محسن اسماعیلی، معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور، در آیین رونمایی از تازهترین منشورات کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، ایستادگی ملت ایران در برابر دشمنان را برآمده از یک پیشینه فرهنگی طولانی دانست و گفت: مقاومت درخشانی که مردم ایران در دوران پرفرازونشیب اخیر از خود نشان دادهاند، اتفاقی تصادفی و زودگذر نیست، بلکه عصاره فرهنگ غنی ۱۴۰۰ ساله این سرزمین است.
وی با اشاره به نقش اندیشه و تلاش فرهنگی نسلهای گذشته در شکلگیری این روحیه افزود: قرنها در این بستر کار فکری و فرهنگی انجام شده است تا امروز مردم بتوانند چنین مقتدرانه در برابر دشواریها ایستادگی کنند. این عظمت، حاصل تلاش نویسندگان و اندیشمندانی است که آثار و دستاوردهای عمر خود را در اختیار نسلهای بعد قرار دادهاند.
دو آفت در حوزه کتاب و کتابخوانی
اسماعیلی در ادامه سخنان خود به دو نگاه نادرست در حوزه کتاب و میراث علمی اشاره کرد و گفت: نخستین آفت، تجددزدگی سطحی و نادیده گرفتن میراث گذشتگان است؛ دیدگاهی که گمان میکند فاصله گرفتن از داشتههای علمی و فکری گذشته نشانه پیشرفت است.
وی افزود: در مقابل، نگاه دیگری نیز وجود دارد که معتقد است گذشتگان هر آنچه لازم بوده نوشتهاند و دیگر نیازی به تألیف و پژوهش تازه نیست. هر دو دیدگاه نادرست است و باید از این افراط و تفریط فاصله گرفت.
معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور با تأکید بر پویایی همیشگی علم اظهار کرد: کاروان دانش متوقف نمیشود و هر روز افقها و یافتههای تازهای پیش روی بشر قرار میگیرد. رسالت ما نیز مرزشکنی علمی و ارائه ایدههای جدید به جامعه جهانی است؛ این شأن ایران و اسلام است که در عرصه اندیشه و علم پیشگام باشد.
ضرورت احیای متون کهن و ترویج نگارش
وی با اشاره به مقدمه کتاب «السرائر» اثر ابنادریس حلی، بر اهمیت اجتهاد، قلم نویسندگان و ضرورت نوآوری علمی تأکید کرد و گفت: ابنادریس در مقدمه این اثر از کمحوصلگی مردم در مطالعه کتابهای مفصل گلایه میکند و حتی کتاب خود را اثری مختصر میداند؛ در حالی که «السرائر» امروز از آثار مهم فقهی به شمار میرود.
اسماعیلی با اشاره به یکی از جملات این مقدمه، اظهار کرد: زیانبارترین باور برای بشریت این است که تصور کند پیشینیان همه چیز را گفتهاند و دیگر حرف تازهای برای گفتن و نوشتن باقی نمانده است.
وی همچنین با یادآوری دیدگاه شهید مطهری درباره تأثیر مخرب برخی باورهای نادرست اجتماعی، بر ضرورت بازخوانی و بازنویسی معارف گذشتگان به زبان روز تأکید کرد.
معاون رئیسجمهور با بیان اینکه منابع ادبی و علمی ایران و اسلام همچنان ارزشمند و زندهاند، گفت: روزگاری بسیاری از مردم تحصیلات خود را با آثاری مانند گلستان سعدی آغاز میکردند، اما امروز برخی افراد با وجود برخورداری از مدارک دانشگاهی، در خواندن و فهم درست این متون نیز با دشواری مواجهاند.
او راهاندازی یک «نهضت نگارش» را از نیازهای فرهنگی کشور دانست و افزود: باید زمینهای فراهم شود تا همگان، بهویژه جوانان، به نوشتن و تولید آثار علمی و فرهنگی تشویق شوند.
نسخههای خطی؛ میراث مشترک بشریت
اسماعیلی در بخش دیگری از سخنان خود به ظرفیتهای کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی اشاره کرد و گفت: این مجموعه گنجینهای ارزشمند از منابع و اسناد تاریخی را در خود جای داده است و احیا و در دسترس قرار دادن این آثار برای عموم مردم و پژوهشگران، رسالتی ضروری به شمار میرود.
وی با اشاره به دشواری تهیه کتاب برای برخی اقشار جامعه، بر ضرورت حمایت از این مجموعه و فراهم کردن امکان دسترسی عمومی به منابع آن تأکید کرد.
معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور همچنین با یادآوری دیدگاه مرحوم محمدرضا حکیمی درباره رایگان بودن نان و کتاب، اظهار کرد: همانگونه که نان غذای جسم است، کتاب نیز غذای روح محسوب میشود و باید برای دسترسی مردم به آن تلاش کرد.
تأکید بر احترام به اندیشمندان و پژوهشگران گذشته
اسماعیلی در ادامه با اشاره به مقدمه کتاب بحارالانوار علامه مجلسی، اخلاق علمی و احترام به تلاشهای پیشینیان را ضروری دانست و گفت: علامه مجلسی با وجود گردآوری مجموعهای عظیم از روایات، عمداً بخشی از احادیث را در این اثر نیاورد تا آثار علمای گذشته به فراموشی سپرده نشود و پژوهشگران همچنان به منابع پیشین مراجعه کنند.
وی همچنین به روایتی از آیتالله جوادی آملی درباره علامه طباطبایی اشاره کرد که با وجود ضعف جسمانی در سالهای پایانی عمر، هنگام نقل احادیث بر خواندن نام راویان و سلسله اسناد تأکید داشت؛ چراکه معتقد بود این بزرگان در حفظ و انتقال معارف به نسلهای بعد نقش داشتهاند و باید حق آنان ادا شود.
اسماعیلی با تأکید بر اینکه نسخههای خطی و آثار علمی میراث مشترک بشریت هستند، گفت: محروم ماندن جهان از نسخههای خطی منتشرنشده، محروم شدن جامعه بشری از بخشی از میراث علمی و فرهنگی خود است. این آثار علاوه بر ارزش عمومی، شناسنامه هویت ملی و فرهنگی ایرانیان نیز به شمار میروند.
وی در ادامه با اشاره به مباحث مربوط به مالکیت فکری گفت: هیچ نویسنده یا دانشمندی بهتنهایی و بدون بهرهگیری از دستاوردهای علمی پیشینیان قادر به تولید اثر نیست؛ هر اثر تازهای نیز بر پایه انباشتی از دانش و تجربه نسلهای گذشته شکل میگیرد.
رونمایی از ۱۵ عنوان کتاب در کتابخانه مجلس
این مراسم همزمان با نخستین روز هفته کتاب و با حضور محسن اسماعیلی، معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور، حاجیبابایی نایبرئیس مجلس شورای اسلامی، حسین انتظامی معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، مسعود معینیپور رئیس کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی و جمعی از استادان دانشگاه، پژوهشگران و اصحاب رسانه برگزار شد.
در این آیین از ۱۵ عنوان کتاب تازه منتشرشده کتابخانه مجلس رونمایی شد. سخنرانی درباره کتاب و کتابخانه و تجلیل از کتابدار برگزیده نیز از دیگر بخشهای این برنامه بود.