بلومبرگ در گزارشی درباره وضعیت توان نظامی ایران نوشت که تهران با وجود آسیبدیدن زیرساختهای صنعتی و نظامی خود در جریان جنگ، همچنان به تولید موشکهای بالستیک ادامه میدهد. برآوردها حاکی از آن است که ظرفیت کنونی تولید موشک ایران تقریباً نیمی از میزان پیش از جنگ است.
این ارزیابی در حالی مطرح میشود که مقامهای آمریکایی بارها از تضعیف گسترده توان نظامی ایران سخن گفتهاند. پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، روز سهشنبه مدعی شد ۸۰ درصد زیرساخت صنعتی ایران نابود شده است.
با این حال، یک مقام غربی با استناد به گزارشهای اطلاعات نظامی اعلام کرده است که ایران احتمالاً همچنان دستکم ۱۷۰۰ موشک بالستیک در اختیار دارد و تولید موشکهای جدید را با سرعتی نزدیک به نیمی از ظرفیت پیش از جنگ ادامه میدهد.
همزمان، سپاه پاسداران تصاویری منتشر کرده که به گفته این نهاد، مربوط به رونمایی از یک شهر موشکی زیرزمینی جدید است.
ابهام درباره ذخایر پهپادی ایران
جیم لمسون، پژوهشگر مهمان دپارتمان مطالعات جنگ کینگز کالج لندن و تحلیلگر پیشین سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا در امور ایران و خاورمیانه، احتمال داده است که هزاران سلاح تهاجمی از خانواده پهپادهای شاهد نیز همچنان در زرادخانه ایران باقی مانده باشد.
با این حال، تعیین شمار دقیق موشکهای بالستیک و پهپادهای ایران دشوار است؛ چراکه اطلاعات دقیقی از حجم واقعی ذخایر تسلیحاتی این کشور پیش از جنگ وجود ندارد و میزان موفقیت تهران در جایگزینی تسلیحات شلیکشده یا منهدمشده نیز مشخص نیست.
فشار بر ذخایر موشکهای رهگیر آمریکا
بخش دیگری از گزارش بلومبرگ به هزینههای دفاع موشکی آمریکا اختصاص دارد. اگرچه ایالات متحده همچنان ذخایر قابلتوجهی از تسلیحات پیشرفته، از جمله بمبهای هدایتشونده، موشکهای کروز تاماهاوک و موشکهای پنهانکار JASSM در اختیار دارد، تأمین تسلیحات مورد نیاز در جنگ با ایران میتواند منابع نظامی اختصاصیافته به مناطق دیگری مانند اروپا و منطقه هند و اقیانوس آرام را تحت فشار قرار دهد.
بر اساس تحلیل بلومبرگ اکونومیکس، ایران از آغاز درگیریها بیش از ۶ هزار سلاح به سمت اهداف مختلف در منطقه شلیک کرده است. مقابله با این حملات نیز دستکم هزار موشک رهگیر پاتریوت PAC-3 مصرف کرده است.
قیمت هر فروند از این موشکهای رهگیر حدود چهار میلیون دلار برآورد میشود و ظرفیت تولید سالانه آنها به حدود ۶۵۰ فروند میرسد؛ موضوعی که نگرانیهایی درباره سرعت جایگزینی ذخایر مصرفشده ایجاد کرده است.
بکا واسر، مسئول بخش دفاعی بلومبرگ اکونومیکس، در این باره تأکید کرده است که تقابل نظامی میان ایران و آمریکا صرفاً رقابتی بر سر تعداد موشکهای دو طرف نیست. به گفته او، اگرچه توان تسلیحاتی آمریکا بهمراتب بیشتر است، راهبرد ایران بر ایجاد اختلال، تحمیل هزینه و ادامه مقاومت متمرکز است.
برآوردها از زرادخانه موشکی ایران
اسرائیل پیش از آغاز جنگ، شمار موشکهای بالستیک ایران را حدود ۲۵۰۰ فروند برآورد کرده بود. جیمز آدامز، رئیس آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا، نیز در ماه آوریل و حدود یک ماه پس از آغاز جنگ، به کنگره گفت ایران همچنان هزاران موشک و پهپاد تهاجمی یکطرفه در اختیار دارد.
ارزیابیهای اطلاعاتی غرب در ماه ژوئن نیز حاکی از آن بود که ایران حدود سهچهارم مهمات و تسلیحاتی را که پیش از جنگ در اختیار داشت، حفظ کرده است.
در مقابل، محاسبات بلومبرگ اکونومیکس نشان میدهد ایران از زمان آغاز درگیریها در ۲۸ فوریه تاکنون بیش از ۴۹۰۰ پهپاد شاهد و دستکم ۲۲۰۰ موشک بالستیک شلیک کرده است.
تفاوت این برآوردها نشان میدهد که اطلاعات موجود درباره حجم ذخایر تسلیحاتی ایران و میزان خسارتهای واردشده به آن، همچنان با ابهام همراه است.
نقش ذخایر قطعات در ادامه تولید موشک
جیم لمسون معتقد است وجود ذخایر قطعات موشکی به ایران امکان داده است که حتی پس از حملات هوایی نیز روند مونتاژ تسلیحات را ادامه دهد؛ هرچند این حملات توانایی کشور برای تولید انبوه موشک را کاهش دادهاند.
در همین حال، مقامهای اطلاعاتی غربی مدعی شدهاند روسیه در حال تأمین تسلیحات تهاجمی برای ایران است، اما نوع و تعداد این تسلیحات مشخص نشده است.
لمسون همچنین تأکید کرده است که برآوردهای عمومی درباره اندازه کنونی زرادخانه موشکی ایران تفاوت زیادی با یکدیگر دارند و حتی نسبت به ارزیابیهای پیش از جنگ نیز عدم قطعیت بیشتری در این زمینه وجود دارد.
توان موشکی ایران در صورت ازسرگیری درگیریها
آنکیت پاندا، پژوهشگر ارشد برنامه سیاست هستهای بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی، معتقد است ایران احتمالاً بخش قابلتوجهی از توان پهپادی و موشکی خود را بازسازی کرده است.
به گفته او، تهران احتمالاً بخشی از پهپادها و موشکهای خود را دوباره تولید یا جایگزین کرده و ممکن است با توجه به تلاشهای دیپلماتیک منطقهای، بر تحمیل هزینه به آمریکا و اسرائیل تمرکز کند.
در مجموع، گزارش بلومبرگ نشان میدهد که با وجود خسارتهای واردشده به زیرساختهای نظامی و صنعتی ایران، توان موشکی این کشور همچنان در محاسبات امنیتی آمریکا و اسرائیل اهمیت دارد. با این حال، اختلاف برآوردها درباره تعداد موشکهای باقیمانده، میزان تولید جدید و ذخایر پهپادی، مانع از ارائه تصویری دقیق از ظرفیت فعلی نظامی ایران شده است.