رون بوسو، تحلیلگر انرژی رویترز، در گزارشی تازه نوشته است که توقف حملات گسترده آمریکا علیه ایران، برخلاف تصور بازارها، به معنای پایان هزینه‌های جنگ برای واشنگتن و کشورهای تولیدکننده نفت خلیج فارس نیست. به گفته او، وضعیت کنونی منطقه که نه جنگ تمام‌عیار در آن جریان دارد و نه صلح پایدار برقرار شده، همچنان عملیات صادرات انرژی را پرهزینه و پرخطر کرده است.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز دوشنبه اعلام کرد فعلاً قصد ندارد حملات نظامی تازه‌ای علیه ایران انجام دهد؛ تصمیمی که پس از درخواست کشورهای منطقه، از جمله قطر، اتخاذ شد. این اظهارات باعث شد بازار نفت احتمال تشدید دوباره درگیری‌ها را کمتر ارزیابی کند.
قیمت نفت برنت روز سه‌شنبه برای نخستین بار از اواخر ماه اوت به زیر ۹۰ دلار در هر بشکه سقوط کرد. این شاخص همچنین بیش از ۲۰ درصد از بالاترین قیمت اخیر خود، یعنی ۱۱۸ دلار در ۳۰ اکتبر، کاهش یافته است.
با این حال، رویترز تأکید می‌کند که کاهش احتمال جنگ گسترده به معنای از بین رفتن هزینه‌های ناشی از درگیری نیست. در حالی که تلاش‌های میانجی‌گرانه قطر و پاکستان برای دستیابی به توافق ادامه دارد، واشنگتن و تهران همچنان بر سر موضوعات مهم، به‌ویژه برنامه هسته‌ای ایران، اختلاف دارند.
صادرات نفت خلیج فارس احیا شده، اما هزینه‌ها همچنان بالاست
بر اساس داده‌های شرکت کپلر، عبور نفت از تنگه هرمز از ابتدای اکتبر به‌طور متوسط به ۱۰.۵ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ رقمی که همچنان پایین‌تر از میانگین پیش از جنگ، یعنی ۱۳.۵ میلیون بشکه در روز، قرار دارد.
با احتساب مسیرهای جایگزین که تنگه هرمز را دور می‌زنند، مجموع صادرات نفت خام کشورهای خلیج فارس از ابتدای اکتبر به ۱۶.۷ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ رقمی نزدیک به سطح پیش از جنگ که حدود ۱۷ میلیون بشکه در روز بود.
این بازگشت صادرات، در کنار کاهش لحن تهدیدآمیز ترامپ، یکی از عوامل افت قیمت نفت در روزهای اخیر محسوب می‌شود. با این حال، خطر حملات به کشتی‌ها همچنان پابرجاست.
سازمان بین‌المللی دریانوردی از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه (۹ اسفند ۱۴۰۴) تا ۹ نوامبر (۱۸ آبان ۱۴۰۵)، ۱۳۱ حادثه تأییدشده در نزدیکی تنگه هرمز را ثبت کرده است. تعداد این حوادث در ماه اکتبر به ۳۵ مورد رسید که بالاترین میزان ماهانه در طول جنگ بوده است.
هزینه بیمه و حمل‌ونقل نفت ۱۰ برابر شده است
کشورهای صادرکننده نفت و گاز طبیعی مایع‌شده در خلیج فارس برای کاهش خطر حملات، راهکارهای پیچیده‌ای در پیش گرفته‌اند. نفتکش‌ها در قالب کاروان‌های دریایی حرکت می‌کنند، از مسیرهای باریک نزدیک سواحل عمان و تحت حفاظت نیروی دریایی آمریکا عبور می‌کنند و در برخی موارد، انتقال نفت میان کشتی‌ها انجام می‌شود تا خطر برای هر شناور کاهش یابد.
اما این اقدامات هزینه قابل‌توجهی دارند. هزینه حمل‌ونقل دریایی و بیمه همچنان حدود ۱۰ برابر سطح پیش از جنگ است؛ موضوعی که به گفته رویترز، می‌تواند حتی در صورت کاهش تنش‌های نظامی، مانع افت بیشتر قیمت نفت شود.
زیرساخت‌های انرژی خلیج فارس همچنان آسیب‌پذیرند
در شرایط فعلی، کشورهای تولیدکننده نفت با دشواری دیگری نیز روبه‌رو هستند: بازسازی زیرساخت‌هایی که در جریان جنگ آسیب دیده‌اند.
به‌ویژه در عربستان سعودی، حملات حوثی‌های یمن به نگرانی‌ها درباره امنیت تأسیسات انرژی افزوده است. شرکت‌های فعال در این حوزه ممکن است از انجام تعمیرات اساسی و پرهزینه خودداری کنند، زیرا احتمال می‌دهند تأسیسات بازسازی‌شده دوباره هدف حملات قرار بگیرند.
در نتیجه، تعمیرات موقت و کوتاه‌مدت ممکن است جایگزین بازسازی‌های دائمی شود؛ وضعیتی که آسیب‌پذیری زیرساخت‌های انرژی منطقه را در بلندمدت حفظ می‌کند.
ترامپ میان توافق هسته‌ای و بازگشت به جنگ گرفتار شده است
رویترز معتقد است دونالد ترامپ اکنون با انتخاب دشواری روبه‌روست. انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا هزینه سیاسی جنگی نامحبوب را آشکار کرده، اما واشنگتن همچنان با این پرسش مواجه است که آیا باید توافقی را بپذیرد که محدودیت‌های جدی بر برنامه هسته‌ای ایران اعمال نمی‌کند.
در صورت نبود پیشرفت دیپلماتیک ملموس در هفته‌های آینده، ترامپ ممکن است به این نتیجه برسد که حملات نظامی تازه می‌تواند موقعیت آمریکا در مذاکرات را تقویت کند.
با این حال، اگر حملات نتوانند ضربه تعیین‌کننده‌ای به دولت ایران وارد کنند، احتمال دارد نتیجه معکوس داشته باشند و موضع تهران را سخت‌تر کنند؛ اتفاقی که می‌تواند دستیابی به توافق را دشوارتر سازد.
جمع‌بندی تحلیل رویترز این است که خطر اصلی برای بازار انرژی، صرفاً افزایش ناگهانی قیمت نفت در صورت بازگشت جنگ نیست؛ بلکه احتمال شکل‌گیری وضعیتی طولانی‌مدت در خاورمیانه است که در آن حمل‌ونقل دریایی همچنان خطرناک، بیمه گران و زیرساخت‌های انرژی آسیب‌پذیر باقی می‌مانند، بدون آنکه درگیری به جنگی تمام‌عیار تبدیل شود. در چنین شرایطی، جهان ممکن است به‌تدریج به هزینه‌های دائمی یک بحران حل‌نشده عادت کند.
