رسانه‌های بین‌المللی در گزارش‌ها و تحلیل‌های خود، ابعاد مختلف جنگ ایران و آمریکا و پیامدهای آن برای منطقه را بررسی کرده‌اند. بخش مهمی از این گزارش‌ها بر هزینه‌های نظامی و اقتصادی جنگ، آسیب‌پذیری زیرساخت‌های آمریکا در منطقه و تغییر محاسبات امنیتی کشورهای خاورمیانه متمرکز است.
پایگاه‌های آمریکا در منطقه آسیب‌پذیر شده‌اند
روزنامه «اینترسپت» در گزارشی به قلم نیک تورس، از افزایش آسیب‌پذیری پایگاه‌های آمریکا در خاورمیانه خبر داده است.
بر اساس این گزارش، حملات موشکی و پهپادی ایران به پایگاه‌های آمریکا در کشورهای مختلف منطقه خسارت وارد کرده و شماری از نظامیان آمریکایی کشته یا زخمی شده‌اند.
این گزارش با استناد به گزارش بازرس کل پنتاگون اعلام کرده است که صدها ساختمان و سازه در پایگاه‌های آمریکا در کویت، بحرین، قطر، امارات، عربستان، عراق، عمان و اردن آسیب دیده یا تخریب شده است.
اینترسپت همچنین به مصرف گسترده مهمات آمریکا و متحدانش اشاره کرده و نوشته است که در ۱۶ روز نخست جنگ بیش از ۱۱ هزار مهمات مصرف شده و بخش قابل توجهی از موشک‌های رهگیر پاتریوت نیز به کار گرفته شده است.
جنگ ایران و آمریکا اقتصاد عراق را تحت فشار گذاشت
همزمان با تحولات نظامی، پیامدهای اقتصادی جنگ نیز در کشورهای منطقه نمایان شده است.
بر اساس گزارش MS NOW، عراق نرخ رسمی دینار را در برابر دلار از حدود ۱۳۰۰ به ۱۵۰۰ دینار تغییر داده است. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که نرخ غیررسمی دلار پیش از اعلام این تصمیم از ۱۶۰۰ دینار عبور کرده بود و پس از آن نیز به بیش از ۱۷۰۰ دینار رسید.
وابستگی شدید اقتصاد عراق به صادرات نفت و اختلال در کشتیرانی تنگه هرمز، از مهم‌ترین عوامل فشار بر اقتصاد این کشور عنوان شده است. عراق پس از اختلال در مسیرهای دریایی، بخشی از صادرات نفت خود را از مسیر زمینی و از طریق سوریه دنبال کرده که هزینه بیشتری دارد.
شرط آمریکا برای پایان جنگ چیست؟
رویترز به نقل از جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، گزارش داده است که واشنگتن برای پایان دادن به جنگ خواهان کاهش «معنادار» ظرفیت غنی‌سازی ایران است.
بر اساس این گزارش، تهران و واشنگتن در هفته‌های اخیر پیشنهادهایی برای پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز مبادله کرده‌اند، اما اختلاف بر سر برنامه هسته‌ای و شروط توافق همچنان ادامه دارد.
ونس گفته است که هرگونه توافق باید با کاهش واقعی ظرفیت غنی‌سازی ایران همراه باشد و صرف وعده برای کاهش در آینده کافی نیست.
در مقابل، طرف ایرانی بر مواضع متناقض و پیام‌های دوگانه مقامات آمریکایی تأکید کرده است.
آمریکا نگران «جنگ بعدی» است
فارن پالیسی نیز در تحلیلی درباره پیامدهای جنگ، نسبت به تکرار یک درگیری گسترده‌تر با ایران هشدار داده است.
در این تحلیل، تداوم توانمندی‌های موشکی و پهپادی ایران، وضعیت برنامه هسته‌ای، اختلاف بر سر تنگه هرمز و حمایت روسیه و چین از عوامل مؤثر بر آینده معادلات منطقه عنوان شده است.
این رسانه همچنین بر ضرورت تقویت پدافند هوایی آمریکا، بازسازی ذخایر مهمات و بازنگری در استقرار نیروهای آمریکایی تأکید کرده است.
رسانه‌های عربی: موازنه منطقه‌ای در حال تغییر است
رسانه‌های عربی، جنگ ایران و آمریکا را بخشی از تحولات گسترده‌تر منطقه ارزیابی کرده‌اند.
«رأی الیوم» در تحلیلی، این جنگ را یک تحول ژئوپلیتیکی توصیف کرده و نوشته است که پیامدهای آن می‌تواند بر اعتماد کشورهای منطقه به آمریکا اثر بگذارد.
بر اساس این تحلیل، اهمیت تنگه هرمز و باب‌المندب بیش از گذشته مورد توجه کشورهای منطقه قرار گرفته و احتمال حرکت به سمت مسیرهای جایگزین صادرات انرژی و کاهش آسیب‌پذیری در برابر اختلالات دریایی افزایش یافته است. عراق نیز به دلیل وابستگی شدید به درآمدهای نفتی، از کشورهای آسیب‌پذیر در برابر این تحولات معرفی شده است.
الجزیره: مقاومت فلسطین همچنان پابرجاست
الجزیره در گزارشی درباره آینده مقاومت فلسطین پس از سه سال از عملیات «طوفان الاقصی»، تأکید کرده است که مقاومت با وجود خسارت‌های سنگین همچنان از میان نرفته است.
در این تحلیل، حفظ حضور فلسطینیان در سرزمین خود و بازتعریف مقاومت به عنوان یک پروژه گسترده ملی و اجتماعی، از اولویت‌های مرحله جدید عنوان شده است.
الجزیره همچنین نوشته است که اسرائیل با وجود ویرانی گسترده در غزه، نتوانسته دستاوردهای نظامی خود را به یک پیروزی سیاسی و راهبردی پایدار تبدیل کند.
المیادین: ۷ اکتبر را باید در شرایط آن زمان بررسی کرد
المیادین نیز در تحلیلی درباره عملیات ۷ اکتبر، تأکید کرده است که ارزیابی یک تصمیم راهبردی باید بر اساس اطلاعات و شرایطی انجام شود که در زمان تصمیم‌گیری در اختیار طرف‌ها بوده است.
این رسانه عواملی مانند محاصره غزه، گسترش شهرک‌سازی، تحولات مسجدالاقصی، بازداشت فلسطینیان و روند عادی‌سازی روابط اسرائیل با کشورهای عربی را از زمینه‌های مؤثر بر تصمیم حماس عنوان کرده است.
در عین حال، این تحلیل می‌افزاید که شدت واکنش اسرائیل و میزان حمایت آمریکا و کشورهای غربی احتمالاً فراتر از برآورد اولیه حماس بوده است.
روسیه: احتمال رقابت هسته‌ای در منطقه
راشاتودی در گزارشی به بحث‌های مطرح‌شده درباره احتمال خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای، NPT، پرداخته است.
این رسانه ریشه افزایش این بحث‌ها را در فشارهای خارجی، تحریم‌ها و حملات به تأسیسات هسته‌ای ایران می‌داند و تجربه توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ و خروج آمریکا از این توافق در سال ۲۰۱۸ را از عوامل مؤثر بر کاهش اعتماد تهران به تضمین‌های سیاسی غرب عنوان می‌کند.
در این گزارش هشدار داده شده که خروج ایران از NPT می‌تواند نگرانی کشورهایی مانند عربستان و ترکیه را افزایش دهد و زمینه رقابت هسته‌ای جدیدی در منطقه ایجاد کند.
باب‌المندب؛ جبهه‌ای تازه در بحران منطقه
در همین حال، CGTN از تشدید درگیری‌ها در یمن و افزایش حملات هوایی عربستان به مواضع نیروهای مورد حمایت دولت این کشور خبر داده است.
بر اساس این گزارش، تحولات اطراف دریای سرخ و تنگه باب‌المندب اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ به‌ویژه آنکه اختلال در تنگه هرمز، مسیرهای جایگزین صادرات انرژی را به موضوعی مهم برای کشورهای منطقه تبدیل کرده است.
CGTN همچنین به توافق ترکیه و پاکستان برای استقرار نیرو و تجهیزات نظامی در عربستان اشاره کرده و نسبت به گسترش دامنه جنگ هشدار داده است.
جمع‌بندی
مجموع این گزارش‌ها نشان می‌دهد که پیامدهای جنگ ایران و آمریکا به میدان نبرد محدود نمانده است. فشار بر پایگاه‌های آمریکا، افزایش هزینه‌های جنگ، تحولات اقتصادی عراق، اختلاف بر سر برنامه هسته‌ای ایران و افزایش اهمیت هرمز و باب‌المندب، بخشی از پیامدهای این درگیری است.
در شرایطی که رسانه‌های مختلف از تغییر موازنه‌های امنیتی و اقتصادی منطقه سخن می‌گویند، آینده این بحران همچنان به چند پرونده اصلی وابسته است؛ برنامه هسته‌ای ایران، امنیت تنگه هرمز، وضعیت باب‌المندب، نقش آمریکا در خاورمیانه و میزان حضور روسیه و چین در معادلات منطقه.
