آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در مصاحبهای با روزنامه فایننشال تایمز اظهار کرد زمان آن رسیده است که ابرقدرتها محدودیتهای قدرت خود را درک کنند.
وی با اشاره به تحولات اخیر در عرصه بینالمللی گفت: اگر به اتفاقات دوران اخیر نگاه کنیم، ظرفیت ابرقدرتها برای تحمیل اراده، قدرت یا نیروی خود در موقعیتهای مختلف بهشدت محدود شده است.
گوترش در ادامه با اشاره به جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران اظهار کرد: آمریکا امیدوار بود تهران هنگام حمله در ماه فوریه تسلیم شود، اما شش ماه بعد ایران مقاومت میکند و تنگه هرمز، مهمترین آبراه انرژی جهان، بسته است.
وی افزود: بنابراین ابرقدرتها باید درک کنند که شرایط تغییر کرده و وزن کشورهای مختلف نیز تغییر کرده است.
شورای امنیت در بنبست
دبیرکل سازمان ملل با اشاره به دشواری میانجیگری در جنگهای اوکراین، غزه و جنگ آمریکا علیه ایران گفت شورای امنیت سازمان ملل عملاً فلج شده است.
به گفته گوترش، آمریکا و روسیه بهعنوان دو قدرت از پنج کشور دارای حق وتو، در حالی که اهداف خود را دنبال میکنند، مانع عملکرد مؤثر شورای امنیت شدهاند.
وی همچنین با اشاره به جنگ داخلی سودان گفت سازمان ملل در این بحران به حاشیه رانده شده است؛ چرا که بازیگران خارجی از بنبست شورای امنیت برای مداخله در جنگ استفاده کردهاند.
گوترش افزود: در نتیجه، حس مصونیت از مجازات اکنون غالب است و نفوذ سازمان ملل بهشدت کاهش یافته است؛ زیرا شورای امنیتی وجود ندارد که بتواند به کشورها بگوید باید درست رفتار کنند یا با مجازات مواجه خواهند شد.
با این حال، دبیرکل سازمان ملل تأکید کرد که با وجود دشواری میانجیگری و محدود بودن نتایج، این سازمان تسلیم نخواهد شد.
کاهش بودجه سازمان ملل
گوترش در بخش دیگری از سخنانش درباره وضعیت مالی سازمان ملل گفت بسیاری تصور میکردند چندین آژانس این سازمان فرو خواهند پاشید، اما چنین اتفاقی رخ نداده است.
وی با اشاره به بدهیهای معوقه حدود چهار میلیارد دلاری سازمان ملل اظهار کرد این نهاد با وجود تضعیف مالی همچنان به فعالیت خود ادامه میدهد.
دبیرکل سازمان ملل همچنین گفت در بودجه سال ۲۰۲۶ تعداد پستهای سازمان ملل ۲۲ درصد کاهش یافته و شمار نیروهای حافظ صلح نیز در سال گذشته ۲۵ درصد کاهش پیدا کرده است.
گوترش: قدرتهای متوسط نقش بیشتری پیدا کردهاند
گوترش درباره تحولات نظم جهانی نیز ظهور لایه جدیدی از «قدرتهای متوسط» را روندی مثبت دانست و به کشورهایی مانند هند و کشورهای ثروتمند حوزه خلیج فارس اشاره کرد.
وی تأکید کرد نهادهای جهانی مانند صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی باید متناسب با شرایط جهان امروز اصلاح شوند، چرا که ساختار آنها مربوط به دوران تأسیس در سال ۱۹۴۵ است.
با این حال، گوترش هشدار داد اگر قدرتهای جهانی با سرعت مناسب برای سازگار کردن این نهادها با جهان در حال تغییر اقدام نکنند، چندقطبی شدن جهان میتواند به رقابت بیشتر و در نهایت رویارویی گستردهتر منجر شود.
«دبیرکل سازمان ملل قدرتی ندارد»
دبیرکل سازمان ملل اصلاح شورای امنیت را «اجتنابناپذیر» دانست و گفت ترکیب این شورا باید با توازن قدرت در جهان هماهنگ شود.
گوترش با اشاره به نقش سازمان ملل در هشت دهه گذشته گفت بزرگترین خدمت این سازمان جلوگیری از جنگ میان ابرقدرتها بوده است.
وی در پایان تأکید کرد: دبیرکل سازمان ملل قدرتی ندارد و تنها صدا و ظرفیت برگزاری جلسات را در اختیار دارد؛ اما این صدا خاموش نخواهد شد.
