نشریه فارن افرز در مقالهای با بررسی افزایش توان نظامی و هستهای چین و تشدید تنشها بر سر تایوان، هشدار داد که ادامه سیاست تقویت بازدارندگی هستهای و فشار نظامی آمریکا علیه پکن میتواند به شکلگیری یک رقابت تسلیحاتی خطرناک منجر شود؛ رقابتی که احتمال وقوع جنگ بر سر تایوان یا حتی رویارویی هستهای را افزایش میدهد.
در این تحلیل آمده است که در واشنگتن بدبینی عمیقی نسبت به امکان جلوگیری از رقابت تسلیحاتی با چین شکل گرفته است. سیاستگذاران آمریکایی برای توجیه این نگرانیها به گسترش توان نظامی پکن، مواضع این کشور درباره تایوان و مخالفت آن با برخی سازوکارهای کنترل تسلیحات اشاره میکنند؛ اما ادامه این رویکرد ممکن است همان رقابتی را رقم بزند که واشنگتن از آن نگران است.
فارن افرز تأکید میکند که رقابت هستهای میان دو کشور اجتنابناپذیر نیست و آمریکا میتواند با تغییر رویکرد خود، به جای تکیه صرف بر بازدارندگی نظامی و محدودیتهای تجاری و فناورانه، برای ایجاد ثبات راهبردی، کاهش تنش و اعتمادسازی با چین تلاش کند.
افزایش توان هستهای چین و نگرانی واشنگتن
بر اساس این مقاله، چین بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ شمار کلاهکهای هستهای خود را از حدود ۳۰۰ به ۶۰۰ کلاهک افزایش داده است؛ با این حال، زرادخانه هستهای این کشور همچنان در مقایسه با حدود ۳۷۰۰ کلاهک آمریکا بسیار کوچکتر است.
چین همچنین در حال توسعه فناوری و ارتقای توان تسلیحات هستهای خود است. این کشور در رژه نظامی اکتبر ۲۰۲۵ از چند سامانه جدید، از جمله موشکهای بالستیک و هایپرسونیک رونمایی کرد. مقاله به توسعه توانمندیهای هستهای دریایی چین نیز اشاره کرده است.
در مقابل، آمریکا نیز برنامههای گستردهای برای نوسازی تسلیحات هستهای، توسعه موشکها، زیردریاییها و بمبافکنهای جدید و پیشبرد طرح دفاع موشکی «گنبد طلایی» در دستور کار دارد.
نویسندگان مقاله هشدار میدهند که اگر پکن تصور کند واشنگتن به دنبال خنثی کردن توان پاسخ هستهای چین است، انگیزه بیشتری برای گسترش زرادخانه خود خواهد داشت و این روند میتواند به چرخهای از اقدامات متقابل و تشدید تنش تبدیل شود.
چرا بازدارندگی هستهای کافی نیست؟
در بخش دیگری از این تحلیل، اتکای بیش از اندازه به بازدارندگی هستهای مورد انتقاد قرار گرفته است. نویسندگان با اشاره به تحولات جنگ اوکراین، تنشهای خاورمیانه و درگیری هند و پاکستان در ماه مه ۲۰۲۵، معتقدند برخورداری کشورها از سلاح هستهای لزوماً مانع عبور از خطوط قرمز و وقوع درگیری نظامی نمیشود.
این مقاله همچنین به هزینههای اقتصادی رقابت نظامی آمریکا با چین پرداخته و به نقل از پژوهشی از برنامه «هزینههای جنگ» دانشگاه براون نوشته است که واشنگتن طی دهه گذشته بیش از ۳.۴ تریلیون دلار برای این رقابت هزینه کرده است.
به باور نویسندگان، ادامه این هزینهها در شرایط افزایش بدهی ملی آمریکا و رشد نیازهای داخلی، فشار اقتصادی بیشتری بر این کشور وارد خواهد کرد.
راهکارهای پیشنهادی برای مهار رقابت تسلیحاتی
فارن افرز برای جلوگیری از تشدید تنشها، احیای نشستهای منظم و سطح بالای مقامهای آمریکایی و چینی را ضروری میداند. کاهش خطر درگیری در تنگه تایوان، پایبندی منسجمتر واشنگتن به سیاست «چین واحد» و کاهش فعالیتهای نظامی دو طرف در اطراف این جزیره از دیگر پیشنهادهای مطرحشده در این تحلیل است.
همچنین پیشنهاد شده است کشورهای دارای سلاح هستهای به توافقی چندجانبه برای تعهد به عدم استفاده نخست از این تسلیحات دست یابند؛ سیاستی که بر اساس آن، سلاح هستهای تنها در پاسخ به حمله هستهای به کار گرفته شود.
افزایش نقش چین در مذاکرات و سازوکارهای بینالمللی کنترل تسلیحات، گسترش گفتوگوها به حوزههایی مانند سامانههای دفاع موشکی، تسلیحات هستهای تاکتیکی و فناوری هوش مصنوعی و بازنگری آمریکا در دکترین هستهای خود نیز از دیگر راهکارهای پیشنهادی این مقاله است.
در جمعبندی این تحلیل تأکید شده است که اگر واشنگتن نشانههای تمایل پکن به همکاری و مصالحه را نادیده بگیرد و همچنان رقابت تسلیحاتی را اجتنابناپذیر بداند، ممکن است نگرانی کنونی به واقعیتی خطرناک تبدیل شود.