استفان والت در گفتوگو با برنامه یوتیوبی «سوئیتزر» به بررسی تحولات اخیر در قبال ایران پرداخت و با اشاره به تصمیم دونالد ترامپ برای ازسرگیرینکردن حملات نظامی علیه ایران گفت که احتمالاً مشاوران نظامی رئیسجمهور آمریکا به او اعلام کردهاند گزینه نظامی مناسبی برای حل این مسئله وجود ندارد.
این استاد دانشگاه هاروارد با بیان اینکه ترامپ ممکن است بهسرعت تصمیم خود را تغییر دهد، اظهار کرد: به نظر میرسد او به این نتیجه رسیده که ازسرگیری جنگ ایده خوبی نیست. احتمالاً آنچه از نظامیان میشنود این است که هیچ گزینه نظامی مناسبی وجود ندارد و نمیتوان امیدوار بود دور دیگری از حملات در نهایت به سرنگونی نظام ایران منجر شود؛ بهویژه آنکه مجموعهای از حملات سنگین پیشین نیز به چنین نتیجهای نرسیده است.
والت برای این تصمیم دو دلیل اصلی برشمرد؛ نخست، توانایی ایران برای پاسخ متقابل که میتواند برای آمریکا و دیگر کشورهای منطقه هزینهساز باشد و دوم، مخالفت تقریباً همه دولتهای منطقه، بهجز رژیم صهیونیستی، با آغاز دوباره جنگ.
وی با اشاره به موضع بنیامین نتانیاهو گفت که بهجز اسرائیل، دیگر کشورهای منطقه تمایلی به شروع مجدد درگیری ندارند؛ چراکه در جریان جنگ به شکلهای مختلف آسیب دیدهاند.
والت: تصور فروپاشی ایران با فشار اقتصادی خیالپردازی است
این استاد روابط بینالملل در واکنش به این دیدگاه که واشنگتن میتواند بدون عملیات نظامی و صرفاً از طریق فشار اقتصادی به اهداف خود در برابر ایران دست یابد، این تصور را «خیالپردازی» توصیف کرد.
والت با اشاره به چند دهه تحریم و فشار اقتصادی علیه ایران گفت: آمریکا سالهاست فشار اقتصادی شدیدی بر ایران اعمال میکند و جمهوری اسلامی راههای متعددی برای دور زدن بخشی از این فشارها پیدا کرده است. البته این فشارها به ایران آسیب زده، اما ساختار این نظام تا اندازهای برای تابآوری در برابر تحریمها و فشارهای اقتصادی شکل گرفته است.
وی در ادامه، تفاوت انگیزههای ایران و آمریکا در این تقابل را عاملی تعیینکننده دانست و توضیح داد: برای ایران، این درگیری مسئلهای وجودی است؛ زیرا نظام سیاسی این کشور احساس میکند بقایش هدف قرار گرفته است. در چنین شرایطی، تهران ممکن است برای جلوگیری از شکست، تحمل هزینههای سنگینی را بپذیرد.
والت در مقابل، این جنگ را برای آمریکا یک انتخاب سیاسی توصیف کرد و گفت امنیت و بقای ایالات متحده به نتیجه این درگیری وابسته نیست. به اعتقاد او، همین تفاوت در انگیزهها به ایران قدرت چانهزنی و توانایی بیشتری برای صبر و فرسایشی کردن تقابل میدهد.
هزینههای سنگین محاصره برای ارتش آمریکا
والت با اشاره به هزینههای تداوم محاصره دریایی برای واشنگتن گفت فشار ناشی از این وضعیت بر ارتش آمریکا، بهویژه نیروی دریایی، قابل توجه است.
به گفته او، ذخایر موشکهای رهگیری که آمریکا برای مقابله با حملات احتمالی استفاده میکند محدود است و واشنگتن نمیتواند بدون پرداخت هزینه، حضور نظامی خود در منطقه را برای مدت نامحدود حفظ کند.
این استاد دانشگاه هاروارد پیشبینی کرد آمریکا قادر نخواهد بود محاصره دریایی مورد نظر خود را برای دو سال آینده با سطح فعلی ادامه دهد. او فرسودگی تجهیزات و نیروهای نظامی را از عواملی دانست که میتواند واشنگتن را به کاهش حضور نظامی وادار کند.
والت با اشاره به حضور ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه گفت که در حال حاضر سه ناو هواپیمابر در منطقه حضور دارند، اما این وضعیت پایدار نخواهد بود و یکی از این ناوها قرار است بهزودی به آمریکا بازگردد.
وی همچنین با اشاره به رویکرد دونالد ترامپ در مدیریت تحولات سیاسی گفت رئیسجمهور آمریکا در تغییر موضوع و منحرف کردن توجه افکار عمومی مهارت دارد. والت برای توصیف وضعیت احتمالی آینده از تعبیر «محاصره نیمبند» استفاده کرد؛ وضعیتی که در آن فشار بر ایران در حدی حفظ شود که تهران به تشدید دوباره درگیری ترغیب نشود، اما به اندازهای نباشد که توجه گستردهای را به خود جلب کند.
تنگه هرمز؛ اهرم فشار ایران در برابر واشنگتن
والت در بخش دیگری از این گفتوگو به موقعیت ایران در تنگه هرمز پرداخت و گفت ایران توانایی خود برای مختل کردن کشتیرانی در این آبراه را نشان داده است.
وی مدعی شد در صورت نبود حضور آمریکا برای حفظ جریان انتقال نفت و گاز، ایران عملاً توانایی کنترل تنگه هرمز را خواهد داشت.
این استاد دانشگاه هاروارد در عین حال گفت ایران علاقهای به جلوگیری کامل از ورود و خروج کشتیها ندارد؛ زیرا خود نیز به امکان صادرات نیازمند است. به گفته والت، تهران ترجیح میدهد از طریق توافق با کشورهایی مانند عمان، چارچوبی رسمی برای مدیریت رفتوآمد کشتیها در این آبراه ایجاد کند.
تردید کشورهای عربی درباره توان امنیتی آمریکا
والت با اشاره به پیامدهای جنگ برای کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس گفت پیش از آغاز درگیریها، مشورت مؤثری با این کشورها انجام نشده بود و جنگ بهصورت غیرمنتظره بر آنها تحمیل شد.
وی افزود این تحولات به الگوی اقتصادی و تجاری کشورهای منطقه که بر ثبات و دسترسی آزاد به آبراههای راهبردی متکی است، آسیب وارد کرده و درباره قضاوت سیاسی آمریکا و توانایی این کشور برای تأمین امنیت متحدانش تردیدهایی به وجود آورده است.
والت با اشاره به تجربههای گذشته گفت هر زمان درباره تداوم حضور آمریکا در منطقه تردیدهایی ایجاد شده، برخی کشورهای عربی به سمت کاهش تنش و حل اختلافات با ایران حرکت کردهاند.
او در همین زمینه به سفر وزیر دفاع عربستان سعودی به تهران در اکتبر اشاره کرد و آن را در چارچوب تلاش برای آرام کردن اوضاع و کاهش تنشها ارزیابی کرد.
والت: احتمال پایان دوره هژمونی قدرتهای خارجی در خاورمیانه
این استاد روابط بینالملل در ادامه با نگاهی بلندمدت به تحولات منطقه گفت ممکن است جهان در آستانه پایان دورهای طولانی قرار گرفته باشد که در آن قدرتهای خارجی نقش اصلی را در هدایت سیاست خاورمیانه ایفا میکردند.
به گفته والت، این دوره بیش از یک قرن پیش و پس از کنفرانس صلح پاریس در سال ۱۹۱۹ و تجزیه امپراتوری عثمانی آغاز شد و در دوران تکقطبی به اوج خود رسید؛ اما اکنون مداخله قدرتهای دوردست در منطقه پرهزینهتر و دشوارتر از گذشته شده است.
وی همچنین کاهش وابستگی جهان به سوختهای فسیلی در سالهای آینده را عاملی برای کاهش انگیزه قدرتهای خارجی به مداخله در خاورمیانه دانست و گفت با افزایش هزینه مداخله و کاهش ارزش راهبردی منابع انرژی، ممکن است نقش بازیگران محلی در تعیین آینده منطقه پررنگتر شود.
والت در پایان هشدار داد چنین تحولاتی میتواند علاقه برخی کشورهای منطقه به بررسی گزینه هستهای را نیز افزایش دهد.