رئیس‌جمهور آمریکا بامداد سه‌شنبه در گفت‌وگو با شبکه «سی‌اسپن» مدعی شد واشنگتن قابلیت‌های نظامی ایران را از بین برده و برخی از مقام‌های ارشد کشور را هدف قرار داده است. او همچنین ادعا کرد ایران خواهان توافق با آمریکاست، اما به دلیل ملاحظات سیاسی و رسانه‌ای، روایت متفاوتی از تحولات جنگ به افکار عمومی ارائه می‌کند.
ترامپ در ادامه با تکرار ادعای پیروزی آمریکا در جنگ علیه ایران گفت نیروهای دریایی، هوایی و پدافند هوایی کشورمان نابود شده‌اند. با این حال، تکرار چنین ادعاهایی بدون ارائه شواهد مستقل و قابل ارزیابی، بیش از آنکه نشانه پایان یک تقابل نظامی باشد، بخشی از جنگ روایت‌ها میان تهران و واشنگتن به نظر می‌رسد.
تناقض در اظهارات ترامپ؛ پیروزی قطعی یا جنگی که هنوز پایان نیافته است؟
یکی از نکات قابل تأمل در سخنان ترامپ، فاصله میان ادعای پیروزی کامل آمریکا و تأکید او بر ادامه اقدامات نظامی علیه ایران است. رئیس‌جمهور آمریکا از یک سو مدعی است توان نظامی ایران نابود شده و واشنگتن در جنگ به پیروزی رسیده است و از سوی دیگر می‌گوید پایان دادن به جنگ ممکن است به‌سرعت یا در آینده نزدیک اتفاق بیفتد و این موضوع به تحولات بستگی دارد.
این تناقض نشان می‌دهد که اعلام پیروزی در ادبیات سیاسی کاخ سفید لزوماً به معنای دستیابی به اهداف راهبردی آمریکا نیست. اگر واشنگتن واقعاً به تمام اهداف مورد ادعای خود دست یافته باشد، ادامه تهدیدها و نگرانی از بازسازی توانمندی‌های ایران چه توجیهی دارد؟
واقعیت این است که در منازعات راهبردی، تخریب بخشی از زیرساخت‌های نظامی یا وارد کردن ضربه به برخی مراکز، الزاماً به معنای از بین رفتن ظرفیت دفاعی و قدرت بازدارندگی یک کشور نیست. توان نظامی ایران نیز صرفاً به تجهیزات و تأسیسات ثابت محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از ظرفیت‌های انسانی، عملیاتی، موشکی، پهپادی و جغرافیایی را در بر می‌گیرد.
نگرانی واشنگتن از بازسازی توان هسته‌ای ایران
ترامپ در بخش دیگری از این مصاحبه، علت ادامه اقدامات آمریکا علیه ایران را نگرانی از بازسازی برنامه هسته‌ای کشورمان طی دو سال آینده عنوان کرد.
این اظهارات از یک واقعیت مهم پرده برمی‌دارد: حتی اگر ادعاهای واشنگتن درباره وارد کردن خسارت به تأسیسات هسته‌ای ایران را مبنا قرار دهیم، نگرانی اصلی آمریکا صرفاً وضعیت فعلی این تأسیسات نیست، بلکه ظرفیت ایران برای بازسازی توانمندی‌های خود در آینده است.
به بیان دیگر، آنچه واشنگتن را نگران می‌کند، صرفاً تأسیسات آسیب‌دیده نیست؛ بلکه تداوم دانش فنی، ظرفیت انسانی و امکان احیای زیرساخت‌های راهبردی ایران است.
این مسئله نشان می‌دهد که حمله نظامی، حتی در صورت وارد کردن خسارت، لزوماً نمی‌تواند یک مسئله راهبردی را برای همیشه حل‌وفصل کند. از همین رو، تأکید ترامپ بر ضرورت جلوگیری از بازسازی توان هسته‌ای ایران را می‌توان نشانه‌ای از نگرانی بلندمدت آمریکا نسبت به آینده برنامه هسته‌ای کشورمان ارزیابی کرد.
تهدید کوه کلنگ؛ جغرافیای ایران همچنان در محاسبات نظامی آمریکا
یکی از بخش‌های قابل توجه سخنان ترامپ، اشاره مستقیم او به احتمال حمله به کوه کلنگ بود. رئیس‌جمهور آمریکا مدعی شد اگر ایران برای انجام فعالیت‌هایی در این منطقه اقدام کند، ممکن است واشنگتن ناچار به حمله شود؛ هرچند در شرایط فعلی چنین تصمیمی ندارد.
این تهدید را نمی‌توان صرفاً یک اظهارنظر معمولی دانست. اشاره مستقیم به یک موقعیت جغرافیایی مشخص، در کنار ادعای رصد تأسیسات هسته‌ای ایران، نشان می‌دهد که آمریکا همچنان تحولات زیرساختی و راهبردی کشورمان را زیر نظر دارد و تلاش می‌کند با تهدید نظامی، بر محاسبات تهران اثر بگذارد.
با این حال، تکرار تهدیدهای نظامی الزاماً به معنای برخورداری از امکان تحقق آسان آنها نیست. جغرافیای ایران، گستردگی سرزمینی، ظرفیت‌های دفاعی و پیچیدگی معادلات امنیتی منطقه، هرگونه اقدام نظامی جدید را با هزینه‌ها و پیامدهای پیش‌بینی‌ناپذیر مواجه می‌کند.
کشورهای عربی خلیج فارس به دنبال مهار تنش یا ورود به جنگی تازه نیستند؟
ترامپ در ادامه این گفت‌وگو از رایزنی با قطر، عربستان سعودی، امارات، بحرین و کویت درباره نحوه مواجهه با ایران خبر داد و مدعی شد این کشورها ترجیح می‌دهند به جای آغاز حملات نظامی جدید، وضعیت فعلی ادامه پیدا کند.
این بخش از اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا از منظر معادلات منطقه‌ای اهمیت ویژه‌ای دارد. حتی در شرایطی که برخی کشورهای منطقه با واشنگتن در تماس و رایزنی هستند، تمایل نداشتن آنها به ورود به یک دور تازه از درگیری نظامی می‌تواند نشان‌دهنده نگرانی از تبعات امنیتی و اقتصادی گسترش جنگ باشد.
کشورهای حاشیه خلیج فارس به‌خوبی می‌دانند که هرگونه تقابل نظامی گسترده با ایران، صرفاً به میدان درگیری محدود نخواهد ماند و می‌تواند امنیت انرژی، تجارت دریایی، زیرساخت‌های اقتصادی و ثبات سیاسی منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.
از این منظر، ترجیح ادامه وضعیت موجود بر آغاز حمله‌ای تازه، می‌تواند نشانه‌ای از هزینه‌سنجی کشورهای منطقه و نگرانی آنها از تبدیل شدن خلیج فارس به صحنه یک بحران طولانی‌مدت باشد.
واشنگتن میان ادعای پیروزی و نگرانی از آینده ایران
مجموع اظهارات اخیر ترامپ تصویری دوگانه از محاسبات آمریکا ارائه می‌دهد. کاخ سفید از یک طرف تلاش می‌کند با تکرار ادعای نابودی توان نظامی ایران، پیروزی خود را به افکار عمومی آمریکا و متحدانش القا کند و از طرف دیگر، با طرح احتمال حملات جدید، تهدید تأسیسات راهبردی و ابراز نگرانی از بازسازی توان هسته‌ای ایران، نشان می‌دهد که پرونده تقابل با تهران همچنان برای واشنگتن باز است.
این دوگانگی را باید در چارچوب جنگ روایت‌ها و تلاش آمریکا برای حفظ فشار سیاسی و روانی بر ایران تحلیل کرد. ترامپ به دنبال آن است که همزمان دو پیام را منتقل کند: نخست اینکه آمریکا به اهداف نظامی خود دست یافته و دوم اینکه همچنان توانایی و اراده لازم برای اعمال فشار بیشتر را دارد.
اما مسئله اصلی اینجاست که پیروزی در یک جنگ را نمی‌توان صرفاً با ادعاهای رسانه‌ای یا میزان خسارت واردشده به زیرساخت‌ها سنجید. معیار واقعی، میزان تحقق اهداف راهبردی، حفظ قدرت بازدارندگی، امنیت ملی و توانایی کشور برای مدیریت شرایط پس از جنگ است.
به نظر می‌رسد واشنگتن با وجود تمام ادعاهای پیروزی، هنوز نتوانسته نگرانی خود از ظرفیت‌های آینده ایران را کنار بگذارد؛ موضوعی که خود می‌تواند نشانه‌ای از دشواری تبدیل برتری نظامی ادعایی به یک دستاورد سیاسی و راهبردی پایدار باشد.
