تحولات اخیر در ساختار سیاسی رژیم صهیونیستی نشان می‌دهد که مخالفان بنیامین نتانیاهو، با وجود توافق بر سر ضرورت پایان دادن به نخست‌وزیری او، هنوز درباره چگونگی دستیابی به قدرت و انتخاب جانشین احتمالی به جمع‌بندی نرسیده‌اند. موضع‌گیری اخیر گادی آیزنکوت، رئیس حزب یشار و از چهره‌های اصلی مخالف نتانیاهو، بار دیگر پیچیدگی این معادلات را آشکار کرده است.
آیزنکوت صراحتاً اعلام کرده حتی اگر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از او بخواهد در چارچوب کابینه نتانیاهو فعالیت کند، چنین درخواستی را نخواهد پذیرفت. این موضع‌گیری در شرایطی صورت گرفته که برخی جریان‌های مخالف، او را گزینه‌ای جدی برای تشکیل کابینه آینده می‌دانند.
اهمیت این اظهارات تنها به مخالفت آیزنکوت با نتانیاهو محدود نمی‌شود؛ بلکه نشان می‌دهد رقابت بر سر آینده قدرت در سرزمین‌های اشغالی، علاوه بر اختلاف با نخست‌وزیر فعلی، به مسئله استقلال سیاسی، میزان نفوذ واشنگتن و سهم جریان‌های مختلف در دولت آینده نیز گره خورده است.
در واقع، مخالفان نتانیاهو اگرچه در هدف کنار زدن او اشتراک نظر دارند، اما این توافق لزوماً به معنای وحدت بر سر جانشین و ترکیب کابینه آینده نیست. همین مسئله می‌تواند به یکی از مهم‌ترین موانع پیش روی ائتلاف مخالفان تبدیل شود.
بنت و گولان در حمایت از آیزنکوت؛ ائتلافی شکننده در برابر نتانیاهو
در سوی دیگر این تحولات، نفتالی بنت، نخست‌وزیر سابق رژیم صهیونیستی، اعلام کرده است که فراکسیون پارلمانی وابسته به او قصد دارد از اسحاق هرتزوگ، رئیس این رژیم، بخواهد مأموریت تشکیل کابینه آینده را به گادی آیزنکوت واگذار کند.
شبکه ۱۲ تلویزیون رژیم صهیونیستی نیز گزارش داده که حزب دموکرات‌ها به ریاست یائیر گولان در حال بررسی طرح درخواست مشابهی از هرتزوگ است.
این تحرکات نشان می‌دهد بخشی از مخالفان نتانیاهو تلاش می‌کنند با معرفی آیزنکوت به‌عنوان محور مشترک، اختلافات موجود را مدیریت و زمینه شکل‌گیری ائتلافی گسترده‌تر را فراهم کنند. با این حال، حمایت بنت و گولان از آیزنکوت به‌تنهایی به معنای شکل‌گیری یک ائتلاف منسجم و برخوردار از توافق کامل بر سر آینده سیاسی نیست.
پیش‌تر نیز چهره‌های مخالف نتانیاهو در نشست‌های مشترک بر ضرورت کنار زدن او از قدرت تأکید کرده بودند؛ اما واقعیت این است که کنار گذاشتن یک نخست‌وزیر و توافق بر سر فردی که قرار است جایگزین او شود، دو مسئله متفاوت است.
اختلافات ایدئولوژیک، رقابت‌های شخصی و تضاد منافع احزاب می‌تواند در مراحل بعدی، وحدت ظاهری مخالفان را با چالش مواجه کند. به همین دلیل، معرفی آیزنکوت را باید در چارچوب تلاش برای ایجاد محور مشترک میان جریان‌های مخالف ارزیابی کرد؛ تلاشی که هنوز با موانع سیاسی متعددی روبه‌رو است.
نتانیاهو با انتخابات زودهنگام به دنبال حفظ ابتکار عمل است؟
در شرایطی که مخالفان نتانیاهو در حال رایزنی برای شکل دادن به آرایش سیاسی جدید هستند، کانال ۱۴ تلویزیون رژیم صهیونیستی به نقل از منابع آگاه گزارش داده که نتانیاهو تصمیم گرفته در مقطع فعلی از تلاش برای تشکیل کابینه جدید صرف‌نظر کند و مسیر برگزاری انتخابات را در پیش بگیرد.
بر اساس این گزارش، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی حتی گزینه تشکیل کابینه موسوم به «وحدت ملی» یا ائتلاف با آویگدور لیبرمن و نفتالی بنت را نیز کنار گذاشته است.
چنین تصمیمی می‌تواند بخشی از محاسبات سیاسی نتانیاهو برای جلوگیری از شکل‌گیری ائتلافی جایگزین باشد. او ممکن است انتخابات زودهنگام را فرصتی برای بازسازی موقعیت خود و به‌هم زدن آرایش سیاسی مخالفان ارزیابی کند.
با این حال، برگزاری انتخابات جدید الزاماً به معنای بازگشت قدرتمندانه نتانیاهو نخواهد بود. در صورتی که مخالفان بتوانند اختلافات خود را مدیریت کنند و بر سر یک گزینه مشترک به توافق برسند، انتخابات می‌تواند به عرصه‌ای تعیین‌کننده برای تغییر موازنه قدرت تبدیل شود.
شکاف در اردوگاه مخالفان؛ نقطه قوت نتانیاهو یا مانع تشکیل دولت جایگزین؟
آنچه در تحولات اخیر اهمیت بیشتری دارد، فاصله میان توافق مخالفان بر سر کنار زدن نتانیاهو و ناتوانی احتمالی آنها در دستیابی به توافقی پایدار بر سر جانشینی اوست.
از یک سو، بنت و گولان از آیزنکوت برای تشکیل کابینه آینده حمایت می‌کنند و از سوی دیگر، موضع‌گیری مستقل آیزنکوت در برابر نتانیاهو و حتی درخواست احتمالی ترامپ، نشان می‌دهد او نمی‌خواهد در معادلات سیاسی به‌عنوان چهره‌ای تابع دیگران ظاهر شود.
این وضعیت می‌تواند اختلافات درون اردوگاه مخالفان را آشکارتر کند؛ چراکه هر یک از جریان‌های سیاسی علاوه بر هدف مشترک کنار زدن نتانیاهو، به دنبال تثبیت جایگاه خود در ساختار قدرت آینده هستند.
در چنین شرایطی، نتانیاهو می‌تواند از نبود توافق نهایی میان مخالفان به‌عنوان فرصتی برای حفظ قدرت استفاده کند. تجربه ائتلاف‌های سیاسی در رژیم صهیونیستی نیز نشان داده است که اختلاف میان احزاب، حتی در شرایطی که هدف مشترکی را دنبال می‌کنند، می‌تواند مانع شکل‌گیری دولت جایگزین شود.
انتخابات جدید؛ پایان بحران یا آغاز دور تازه بی‌ثباتی؟
مجموع تحولات اخیر نشان می‌دهد رقابت سیاسی در سرزمین‌های اشغالی وارد مرحله‌ای حساس شده است؛ مرحله‌ای که در آن، نتانیاهو برای حفظ موقعیت خود به گزینه انتخابات جدید می‌اندیشد و مخالفانش هم‌زمان در تلاش‌اند با محوریت آیزنکوت، طرحی برای تشکیل کابینه جایگزین ارائه کنند.
با این حال، مسئله اصلی برای مخالفان نتانیاهو صرفاً کنار زدن او نیست؛ بلکه دستیابی به توافقی پایدار درباره جانشین، ترکیب کابینه و سهم هر جریان در ساختار قدرت آینده است.
از این منظر، شکاف در اردوگاه مخالفان می‌تواند مهم‌ترین فرصت نتانیاهو برای عبور از بحران کنونی باشد. پرسش تعیین‌کننده این است که آیا بنت، گولان و دیگر جریان‌های مخالف می‌توانند اختلافات خود را کنار بگذارند و بر سر آیزنکوت به توافقی عملی برسند یا رقابت بر سر جانشینی، پیش از کنار رفتن نتانیاهو، ائتلاف مخالفان را با بحران مواجه خواهد کرد؟
