نشست اضطراری کمیته سیاسی و دفاعی استراتژیک پیمان مکه امروز دوشنبه در ریاض و با حضور مقامات ارشد عربستان، پاکستان و ترکیه برگزار می‌شود تا آخرین تحولات منطقه و راهکارهای مقابله با حملات انصارالله یمن بررسی شود.
این نشست در شرایطی برگزار می‌شود که بحث درباره ایجاد سازوکارهای امنیتی بومی در منطقه افزایش یافته است. با این حال، ورود مستقیم یک ائتلاف منطقه‌ای به درگیری یمن می‌تواند پیامدهایی فراتر از اهداف اعلام‌شده آن داشته باشد و به تشدید بحران در غرب آسیا منجر شود.
ائتلاف مکه؛ از همگرایی سیاسی تا آزمون عملی
مدت‌ها از نشست‌های اولیه و طرح موضوع پیوستن کشورهای مختلف به پیمان مکه گذشته، اما تاکنون نتیجه ملموس و مشخصی از این اتحاد ارائه نشده است. در این میان، ترکیه و پاکستان در مواضع مختلف حمایت خود را از عربستان اعلام کرده‌اند، اما از ورود عملی به جنگ یمن فاصله گرفته‌اند.
بر اساس تحلیل مطرح‌شده درباره نشست ریاض، یکی از دلایل این وضعیت به ماهیت درگیری یمن و حساسیت ورود کشورهای دیگر به یک جنگ منطقه‌ای بازمی‌گردد. از این منظر، تبدیل یک سازوکار امنیتی منطقه‌ای به ائتلاف نظامی علیه یمن می‌تواند ماهیت و کارکرد اولیه آن را تغییر دهد.
آمریکا و نگرانی از تبدیل ائتلاف به جنگ نیابتی
یکی از محورهای مهم این تحلیل، افزایش بی‌اعتمادی کشورهای منطقه به نقش آمریکا در تأمین امنیت غرب آسیاست. تجربه جنگ‌های سال‌های گذشته و هزینه‌های سنگین خرید تسلیحات، در کنار نگرانی درباره اولویت‌های واشنگتن در منطقه، برخی کشورها را به سمت ایده ایجاد سازوکارهای امنیتی مستقل‌تر سوق داده است.
با این حال، در صورت ورود ائتلاف مکه به جنگ یمن، این نگرانی وجود دارد که چنین ساختاری به ابزاری برای پیشبرد اهداف آمریکا در منطقه تبدیل شود. بر همین اساس، تصمیم‌گیران نشست ریاض با انتخاب میان تشدید رویکرد نظامی یا حرکت به سمت سازوکارهای سیاسی و منطقه‌ای مواجه هستند.
تحولات منطقه و فشار برای تغییر معادلات
تحرکات رژیم صهیونیستی و برخی کشورهای منطقه نیز از دیگر عواملی است که در تحلیل نشست ریاض مورد توجه قرار گرفته است. تلاش برای ایجاد ترتیبات امنیتی جدید، نزدیکی برخی کشورهای عربی به رژیم صهیونیستی و تحولات مرتبط با روابط کشورهای منطقه، می‌تواند بر تصمیمات ائتلاف مکه تأثیرگذار باشد.
در این شرایط، ورود نیروهای خارجی به عربستان در صورت تحقق نیز می‌تواند معادلات امنیتی منطقه را پیچیده‌تر کند و سطح درگیری‌ها را افزایش دهد.
باب‌المندب در برابر یک تصمیم حساس
یکی از مهم‌ترین پیامدهای احتمالی تشدید درگیری یمن، تأثیر آن بر امنیت مسیرهای راهبردی منطقه از جمله باب‌المندب است. بر اساس این تحلیل، استفاده از گزینه نظامی لزوماً به افزایش امنیت این گذرگاه منجر نخواهد شد و حتی می‌تواند شرایط آن را پیچیده‌تر کند.
از این منظر، نشست ریاض می‌تواند به جای حرکت به سمت درگیری مستقیم، بر کاهش تنش و گفت‌وگو با طرف‌های یمنی تمرکز کند؛ مسیری که می‌تواند از گسترش دامنه جنگ و تبدیل باب‌المندب به یکی از کانون‌های جدید بحران جلوگیری کند.
دوراهی امنیت بومی و ورود به یک جنگ تازه
در نهایت، نشست ریاض در شرایطی برگزار می‌شود که ائتلاف مکه با یک دوراهی مهم روبه‌رو است؛ حرکت به سمت شکل‌دهی به یک سازوکار امنیتی مستقل منطقه‌ای یا ورود به مناقشه‌ای که می‌تواند آن را درگیر رقابت‌های قدرت‌های فرامنطقه‌ای کند.
بر اساس این تحلیل، امنیت پایدار منطقه بدون کاهش وابستگی به قدرت‌های خارجی و بدون حل‌وفصل سیاسی بحران‌های موجود دشوار خواهد بود. از همین رو، تصمیم نشست ریاض درباره نحوه مواجهه با جنگ یمن می‌تواند یکی از عوامل مؤثر بر مسیر تحولات امنیتی منطقه در آینده باشد.
