رویترز در گزارشی به نقل از منابع ایرانی مدعی شده است که تهران در حال آمادهسازی برای واکنش شدیدتر در صورت ازسرگیری حملات نظامی آمریکا است، اما همزمان تلاشهای دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش درگیری را نیز ادامه میدهد.
بر اساس این گزارش، مقامهای ایرانی در گفتوگوهای خصوصی احتمال موفقیت دیپلماسی را پایین ارزیابی کردهاند، هرچند هنوز تصمیم نهایی درباره واکنش احتمالی تهران اتخاذ نشده است.
بررسی گزینههای مختلف برای پاسخ ایران
رویترز به نقل از سه مقام ارشد ایرانی و یک فرد نزدیک به رایزنیها نوشته است که فرماندهان ارشد ایران در حال بررسی طرحهایی برای گسترش دامنه اهداف احتمالی در صورت حمله دوباره آمریکا هستند.
بر اساس این روایت، گزینههای مورد بررسی ممکن است تنها به مراکز و منافع مرتبط با آمریکا محدود نباشد و کشورهای پشتیبان عملیات نظامی واشنگتن و حتی اهدافی خارج از خاورمیانه را نیز دربر بگیرد.
این منابع همچنین گفتهاند که مقامهای ارشد پس از بازگشت مسعود پزشکیان از نیویورک، بر دامنه و زمانبندی واکنش احتمالی در صورت حمله دوباره واشنگتن تمرکز کردهاند.
ادامه مسیر دیپلماسی در کنار آمادگی نظامی
حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر ارشد مسائل ایران در گروه بحران بینالمللی، به رویترز گفته است تهران همچنان درباره اینکه دونالد ترامپ ممکن است عملیات نظامی گستردهای را آغاز کند یا به حملات محدودتر روی بیاورد، اطمینان ندارد.
عزیزی همچنین گفته است ایران در صورت وقوع یک اقدام نظامی، ممکن است بهدنبال پاسخی فراتر از اقدام متقابل محدود باشد تا بازدارندگی خود را تقویت کند.
رویترز گزارش داده است که تهران در کنار بررسی گزینههای نظامی، هزینههای اقتصادی و سیاسی یک رویارویی طولانیمدت را نیز در نظر دارد؛ بهویژه با توجه به فشارهای ناشی از تحریمها و محدودیتهای صادرات نفت.
هماهنگی با گروههای همپیمان
بر اساس گزارش رویترز، دو مقام ایرانی گفتهاند تهران از گروههای همپیمان خود در لبنان، یمن و عراق خواسته است در صورت ازسرگیری حملات گسترده آمریکا برای حمایت از ایران آماده باشند.
این مقامها مدعی شدهاند که هدف، آمادگی برای واکنشی هماهنگ در منطقه است؛ با این حال جزئیات عملیاتی این ادعا از سوی منابع مستقل تأیید نشده است.
پیشنهاد ایران برای کاهش تنش در تنگه هرمز
رویترز همچنین گزارش داده است که ایران در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، از طریق میانجیهای قطری پیشنهادی را به واشنگتن ارائه کرده است که در صورت پذیرش میتوانست به بازگشایی تنگه هرمز و توقف درگیریها منجر شود.
بر اساس این گزارش، پیشنهاد ایران شامل پایان درگیری، لغو محاصره آمریکا علیه بنادر ایران، آزادسازی بخشی از داراییهای بلوکهشده و دریافت معافیتهای نفتی بوده است.
رویترز در گزارش دیگری تأیید کرده است که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در ۳۰ سپتامبر پاسخ آمریکا به طرح هفتروزه تهران را از طریق میانجیهای قطری دریافت کرده و موضوع برای بررسی بیشتر به تهران منتقل شده است.
اختلاف بر سر پرونده هستهای
به گفته منابع ایرانی مورد استناد رویترز، واشنگتن خواهان گنجاندن برنامه هستهای ایران در مذاکرات است، در حالی که تهران بر این موضع تأکید دارد که گفتوگوهای هستهای تنها پس از تحقق شروط مورد نظر ایران آغاز شود.
یکی از مقامهای ایرانی به رویترز گفته است حتی در صورت ادامه مذاکرات غیرمستقیم، احتمال دستیابی تهران و واشنگتن به توافق پایین است.
الکس واتانکا، مدیر برنامه ایران در مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن، نیز چشمانداز دیپلماسی را محدود توصیف کرده و گفته است فشارهای اقتصادی ناشی از تحریمها میتواند محاسبات تهران را تحت تأثیر قرار دهد.
در مجموع، گزارش رویترز نشان میدهد تهران همزمان دو مسیر را دنبال میکند: ادامه رایزنیهای غیرمستقیم برای کاهش تنش و آمادهسازی برای واکنش شدیدتر در صورت ازسرگیری حملات آمریکا. با این حال، بخش عمده اطلاعات مربوط به گزینههای نظامی و دامنه اهداف احتمالی، بر اساس گفته منابع ناشناس مطرح شده و تصمیم نهایی درباره آنها اعلام نشده است.