رافائل گروسی در گفت‌وگویی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک اظهار داشت که چارچوب هرگونه توافق احتمالی درباره برنامه هسته‌ای ایران با توافق هسته‌ای سال ۱۳۹۴ متفاوت خواهد بود و شرایط کنونی را نمی‌توان با دوره اجرای برجام مقایسه کرد.
وی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال ازسرگیری مذاکرات و فراهم‌شدن زمینه بازگشت بازرسان آژانس گفت که این روند می‌تواند «خیلی سریع» انجام شود و آژانس تاکنون مسیر زیادی را در این زمینه طی کرده است.
مدیرکل آژانس افزود که توافق احتمالی آینده «کاملاً متفاوت از برجام» خواهد بود، زیرا برجام در شرایطی شکل گرفت که برنامه هسته‌ای ایران در حال فعالیت بود، اما به گفته او شرایط پس از حملات نظامی به تأسیسات هسته‌ای ایران متفاوت شده است.
گزینه‌های مطرح درباره فعالیت‌ها و مواد هسته‌ای
گروسی گفت در چنین شرایطی، یکی از موضوعات مورد بحث می‌تواند تعیین وضعیت فعالیت‌های هسته‌ای و همچنین تصمیم‌گیری درباره مواد هسته‌ای موجود باشد. وی با اشاره به مخالفت ایران با خروج مواد هسته‌ای از کشور، کاهش سطح غنی‌سازی و انتقال مواد به خارج از کشور را در کنار گزینه‌های دیگر مطرح کرد.
او اظهار داشت در صورت شکل‌گیری توافق، باید سازوکاری برای مشخص‌شدن وضعیت فعالیت‌های هسته‌ای و همچنین تعیین تکلیف مواد هسته‌ای ایجاد شود؛ از جمله اینکه سطح غنی‌سازی کاهش یابد، مواد به خارج منتقل شوند یا اقدام دیگری درباره آنها صورت گیرد.
وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو درباره وضعیت مذاکرات میان تهران و واشنگتن گفت که در حال حاضر مذاکرات مستقیم دوجانبه‌ای در جریان نیست و هنوز روند سازمان‌یافته‌ای برای گفت‌وگو از سر گرفته نشده است. گروسی در عین حال گفت گفت‌وگوهایی در نیویورک صورت گرفته، اما آژانس در آنها حضور نداشته است.
مدیرکل آژانس افزود: «ما به‌طور جداگانه با طرف‌های مختلف در تماس و گفت‌وگو هستیم، اما هنوز یک روند سازمان‌یافته مذاکرات از سر گرفته نشده است. بنابراین در این زمینه تحول تازه‌ای برای گزارش‌کردن وجود ندارد.»
روایت گروسی از وضعیت تأسیسات هسته‌ای ایران
گروسی در پاسخ به پرسشی درباره توصیف رئیس‌جمهوری آمریکا از وضعیت برنامه هسته‌ای ایران، از تأیید این تعبیر خودداری کرد و گفت آژانس درباره چنین توصیف‌هایی اظهارنظر نمی‌کند.
وی افزود آنچه آژانس می‌تواند تأیید کند، این است که تأسیسات هسته‌ای ایران متحمل «خسارت فیزیکی بسیار گسترده‌ای» شده‌اند. گروسی تأکید کرد که می‌توان از تعابیر مختلف برای توصیف میزان این خسارت استفاده کرد، اما آژانس در جایگاهی نیست که تعبیر سیاسی مشخصی را تأیید کند.
مدیرکل آژانس همچنین گفت نبود دسترسی بازرسان، توان این نهاد برای ارزیابی دقیق وضعیت کنونی برنامه هسته‌ای ایران را محدود کرده است.
وی اظهار داشت: «فقط می‌توانیم درباره آنچه تا آخرین روز حضورمان دیده‌ایم صحبت کنیم. ما تحلیلگر نیستیم. ما بازرس هستیم، به نوعی حسابرس هستیم. بنابراین برای اینکه تأیید کنیم مقادیر مواد هسته‌ای همچنان در همان محل قرار دارد یا زیرساخت‌هایی که پیشتر از آنها بازدید و بازرسی می‌کردیم همچنان وجود دارند یا نه، باید بازرسانمان در محل حضور داشته باشند. ما اکنون این توانایی را از دست داده‌ایم.»
همکاری‌های ایران و آژانس پس از حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران و تصویب قانون مجلس شورای اسلامی با محدودیت‌هایی مواجه شد.
پس از آن، مذاکراتی میان ایران و آژانس درباره نحوه ادامه تعاملات در چارچوب حقوقی موجود انجام شد که در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۴۰۴ به یک تفاهم فنی انجامید. با این حال، بر اساس این گزارش، تداوم اختلافات میان ایران و کشورهای اروپایی و آمریکا درباره برنامه هسته‌ای ایران، از جمله تصویب قطعنامه شورای حکام، موجب توقف اجرای این تفاهم شد.
جمهوری اسلامی ایران تأکید دارد که مبنای همکاری و تعامل با آژانس، قانون مصوب مجلس است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، پیشتر در این‌باره گفته بود: «ما کماکان عضو معاهده منع اشاعه و متعهد به توافق‌نامه پادمان هستیم. در اجرای این تعهدات پادمانی، با در نظر داشتن مصوبه مجلس که شورای عالی امنیت ملی را متولی این موضوع معرفی کرده است، تعاملات با آژانس را پیش می‌بریم.»
