دونالد ترامپ در حالی به دنبال تعیین تکلیف جنگ با ایران است که شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، افزایش هزینه‌های انرژی و اختلاف‌نظر در دولت او درباره ادامه عملیات نظامی، تصمیم‌گیری در کاخ سفید را پیچیده‌تر کرده است. در چنین شرایطی، نیویورک‌تایمز چهار سناریوی احتمالی پیش روی رئیس‌جمهور آمریکا را بررسی کرده که هرکدام می‌توانند مسیر جنگ و معادلات منطقه را به شکلی متفاوت تغییر دهند.
بر اساس این گزارش، ترامپ هنوز نتوانسته درباره هدف نهایی جنگ و میزان هزینه‌ای که آمریکا حاضر است برای ادامه آن بپردازد، به جمع‌بندی روشنی برسد. همین مسئله باعث شده گزینه‌های نظامی و دیپلماتیک همچنان روی میز واشنگتن باقی بمانند؛ از حملات مجدد به زیرساخت‌های ایران تا تلاش برای دستیابی به توافقی که امکان خروج آمریکا از جنگ را فراهم کند.
۴ گزینه ترامپ برای ایران؛ از حمله گسترده تا توافق سیاسی
۱. بازگشت به جنگ گسترده؛ حمله چندروزه به اهداف ایران
نخستین و تهاجمی‌ترین سناریوی مطرح‌شده، ازسرگیری یک عملیات نظامی گسترده و کوتاه‌مدت علیه ایران است. در این طرح، زیرساخت‌های انرژی، تأسیسات هسته‌ای و زرادخانه موشکی و پهپادی ایران می‌توانند در فهرست اهداف احتمالی قرار بگیرند.
نیویورک‌تایمز به نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داده است که ارتش آمریکا و اسرائیل طرح‌هایی برای اجرای حملات شدید چندروزه تدوین کرده‌اند. هدف از چنین عملیاتی، وارد کردن خسارات بیشتر به توان نظامی ایران و افزایش فشار بر تهران برای پذیرش خواسته‌های واشنگتن خواهد بود.
بااین‌حال، حتی مقام‌های آمریکایی نیز انتظار ندارند چند روز حمله نظامی به فروپاشی حکومت ایران منجر شود. در مقابل، این گزینه می‌تواند واکنش نظامی ایران علیه کشورهای منطقه و زیرساخت‌های انرژی را به دنبال داشته باشد و زمینه افزایش قیمت نفت و تشدید تورم جهانی را فراهم کند.
۲. حمله محدود؛ تلاش برای اعلام پیروزی بدون گسترش جنگ
گزینه دوم، اجرای عملیات نظامی محدودتر با تمرکز بر اهداف نظامی و هسته‌ای ایران است. در این سناریو، احتمال دارد زیرساخت‌های انرژی از فهرست اهداف حذف شوند تا خطر واکنش گسترده ایران علیه کشورهای حاشیه خلیج فارس کاهش پیدا کند.
این رویکرد به ترامپ اجازه می‌دهد خسارات بیشتری به توان نظامی ایران وارد کند و سپس با اعلام دستیابی به اهداف عملیاتی، روند خروج نیروهای آمریکایی از منطقه را آغاز کند.
اما مشکل اصلی این است که حملات محدود نیز ممکن است به اهداف اولیه اعلام‌شده آمریکا دست پیدا نکنند. ایران همچنان می‌تواند از موقعیت راهبردی خود در تنگه هرمز برای اعمال فشار استفاده کند و توان بازسازی تجهیزات و تأسیسات آسیب‌دیده نیز می‌تواند اثربخشی عملیات نظامی را محدود کند.
۳. سپردن مذاکرات به جی‌دی ونس؛ مسیر دشوار توافق با تهران
در مقابل گزینه‌های نظامی، کاخ سفید می‌تواند مذاکرات با ایران را با نقش‌آفرینی مستقیم جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، دنبال کند. ونس پیش‌تر نیز در مذاکرات مربوط به توافق احتمالی با تهران مشارکت داشته و اکنون می‌تواند ریاست هیئت مذاکره‌کننده آمریکا را بر عهده بگیرد.
این مسیر امکان دستیابی به توافقی درباره برنامه هسته‌ای ایران، ذخایر اورانیوم، تحریم‌ها، دارایی‌های مسدودشده و محدودیت‌های موشکی را فراهم می‌کند. به اعتقاد کارشناسان، دیپلماسی تنها راه دستیابی به محدودیت‌های بلندمدت و پایدار بر برنامه هسته‌ای ایران است.
بااین‌حال، اختلاف بر سر ترتیب اجرای تعهدات، یکی از موانع اصلی مذاکرات محسوب می‌شود. آمریکا خواهان تعیین تکلیف مواد هسته‌ای ایران پیش از آزادسازی دارایی‌ها و لغو تحریم‌هاست؛ درحالی‌که تهران می‌خواهد این مواد را تا پایان مذاکرات به‌عنوان اهرم تضمین‌کننده حفظ کند.
۴. ادامه محاصره دریایی؛ نه جنگ گسترده، نه توافق نهایی
چهارمین سناریو، حفظ وضعیت فعلی و ادامه محاصره دریایی ایران بدون آغاز حملات گسترده جدید است. در این گزینه، واشنگتن فشار اقتصادی بر تهران را ادامه می‌دهد و هم‌زمان تلاش می‌کند نیروهای آمریکایی را به‌تدریج از منطقه خارج کند.
ترامپ همچنین می‌تواند برای دستیابی به توافقی محدود درباره بازگشایی تنگه هرمز تلاش کند؛ توافقی که الزاماً مسائل هسته‌ای و موشکی ایران را حل نخواهد کرد، اما امکان کاهش تنش در منطقه را فراهم می‌سازد.
با وجود این، ادامه محاصره دریایی هزینه‌های قابل‌توجهی برای آمریکا خواهد داشت و بدون تعیین جدول زمانی مشخص، احتمال تداوم وضعیت نه جنگ و نه صلح را افزایش می‌دهد. چنین شرایطی می‌تواند در سال‌های باقی‌مانده از ریاست‌جمهوری ترامپ نیز ادامه پیدا کند.
شکست انتخاباتی ترامپ؛ تصمیم درباره ایران دشوارتر شد
یکی از عوامل مهم در تصمیم‌گیری ترامپ، پیامدهای سیاسی جنگ در داخل آمریکا است. شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای و افزایش نارضایتی عمومی از هزینه‌های جنگ، فشار بیشتری بر دولت برای تعیین تکلیف درگیری با ایران وارد کرده است.
جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، پس از انتخابات به‌صراحت جنگ با ایران را یکی از عوامل شکست جمهوری‌خواهان دانست. ترامپ نیز پذیرفت که افزایش قیمت بنزین در پی جنگ، تا حد زیادی در نتیجه انتخابات تأثیر داشته است؛ هرچند اعلام کرد اگر دوباره به گذشته بازگردد، باز هم تصمیم مشابهی می‌گرفت.
در همین حال، برخی مقام‌های آمریکایی معتقدند ترامپ ممکن است پس از انتخابات برای ازسرگیری حملات نظامی آزادی عمل بیشتری داشته باشد. در مقابل، هزینه‌های اقتصادی، محدودیت ذخایر مهمات و احتمال گسترش درگیری به کشورهای منطقه، می‌تواند مانع از اجرای یک عملیات گسترده جدید شود.
ترامپ کدام گزینه را انتخاب می‌کند؟
در شرایط فعلی، هیچ‌یک از چهار سناریوی مطرح‌شده بدون هزینه و پیامد نیست. حمله گسترده می‌تواند خطر گسترش جنگ و افزایش قیمت انرژی را به همراه داشته باشد؛ حمله محدود ممکن است اهداف اولیه واشنگتن را محقق نکند؛ مذاکرات با اختلافات جدی روبه‌رو است و ادامه محاصره نیز هزینه‌های اقتصادی و نظامی آمریکا را افزایش می‌دهد.
نیویورک‌تایمز تأکید می‌کند که هنوز مشخص نیست ترامپ کدام مسیر را انتخاب خواهد کرد. تصمیم نهایی رئیس‌جمهور آمریکا نه‌تنها آینده جنگ با ایران، بلکه وضعیت تنگه هرمز، بازار جهانی نفت و امنیت خاورمیانه را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.
