موضوع همسانسازی حقوق بازنشستگان یا همان متناسبسازی، یکی از مهمترین مطالبات جامعه بازنشستگان طی سالهای اخیر بوده است. اجرای این برنامه در قانون برنامه هفتم پیشرفت به صورت مرحلهای پیشبینی شد تا نسبت مستمری بازنشستگان به حداقل دستمزد، با نسبت مربوط به زمان برقراری مستمری هماهنگ شود.
بر اساس توضیح رسمی سازمان تأمین اجتماعی، این برنامه برای بازنشستگان غیرحداقلبگیر در سه مرحله اجرا شده است؛ مرحله نخست در سال ۱۴۰۳ با سهم ۴۰ درصد، مرحله دوم در سال ۱۴۰۴ با سهم ۳۰ درصد و مرحله سوم در سال ۱۴۰۵ با ۳۰ درصد باقیمانده. به این ترتیب، مجموع سهمهای سهگانه به ۱۰۰ درصد برنامه تعیینشده در قانون میرسد.
اکنون پرسش اصلی بسیاری از بازنشستگان این است که آیا ۳۰ درصد باقیمانده واقعاً اجرا شده، چه کسانی مشمول آن هستند، افزایش ایجادشده چگونه محاسبه میشود و بازنشسته از کجا میتواند مبلغ متناسبسازی خود را مشاهده کند.
۳۰ درصد باقیمانده همسانسازی چه شد؟
بر اساس اعلام رسمی سازمان تأمین اجتماعی، ۳۰ درصد باقیمانده متناسبسازی در سال ۱۴۰۵ اجرا شده است.
سازمان تأمین اجتماعی در پاسخ به پرسشهای متداول بازنشستگان اعلام کرده که سال ۱۴۰۵ آخرین مرحله اجرای متناسبسازی موضوع جزء ۲ بند «ر» ماده ۲۸ قانون برنامه هفتم پیشرفت است.
روند تعیینشده به این شکل بوده است:
| سال | مرحله متناسبسازی | سهم اجرا |
|---|---|---|
| ۱۴۰۳ | مرحله اول | ۴۰ درصد |
| ۱۴۰۴ | مرحله دوم | ۳۰ درصد |
| ۱۴۰۵ | مرحله سوم و پایانی | ۳۰ درصد |
| مجموع | سه مرحله | ۱۰۰ درصد |
این ارقام مربوط به سهم مراحل اجرای برنامه متناسبسازی است و نباید آن را به معنای افزایش مستقیم و یکسان ۳۰ درصدی حقوق تمام بازنشستگان دانست.
مرحله سوم همسانسازی چه زمانی اجرا شد؟
سازمان تأمین اجتماعی در خرداد ۱۴۰۵ اعلام کرد که با صدور احکام افزایش سالانه و مرحله سوم متناسبسازی مستمری بازنشستگان غیرحداقلبگیر، اجرای برنامه متناسبسازی در این سازمان به نقطه پایان رسیده است.
بنابراین در حال حاضر، موضوع «اجرای ۳۰ درصد باقیمانده» دیگر در مرحله انتظار برای تصویب یا آغاز اجرا نیست؛ بلکه سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده که این مرحله در احکام سال ۱۴۰۵ اعمال شده است.
البته این موضوع با مطالبات یا معوقات مربوط به افزایش حقوق و متناسبسازی تفاوت دارد. ممکن است یک بازنشسته درباره مبلغ معوقه، زمان پرداخت یا نحوه محاسبه دریافتی خود سؤال داشته باشد؛ این موارد باید جداگانه از اصل اجرای مرحله سوم بررسی شوند.
آیا ۳۰ درصد به حقوق همه بازنشستگان اضافه میشود؟
خیر.
یکی از مهمترین نکات درباره متناسبسازی این است که عبارت «۳۰ درصد» نباید با «۳۰ درصد افزایش مستقیم حقوق همه بازنشستگان» اشتباه گرفته شود.
سازمان تأمین اجتماعی توضیح داده است که متناسبسازی بر اساس یک فرمول قانونی انجام میشود و هدف آن این است که نسبت مستمری فرد به حداقل دستمزد، با نسبت مستمری او در زمان برقراری مستمری هماهنگ شود؛ بهگونهای که در پایان اجرای طرح، مستمری سال جاری فرد از ۹۰ درصد نسبت مستمری زمان برقراری او به حداقل دستمزد سال برقراری کمتر نباشد.
در نتیجه، مبلغ متناسبسازی برای افراد مختلف یکسان نیست.
فرمول همسانسازی حقوق بازنشستگان چیست؟
بر اساس توضیح رسمی سازمان تأمین اجتماعی، هدف متناسبسازی این است که نسبت مستمری فرد بازنشسته به حداقل دستمزد سال جاری، با ۹۰ درصد نسبت مستمری زمان برقراری فرد به حداقل دستمزد سال برقراری متناسب شود.
به زبان ساده، مبلغ پرداختی بر اساس سابقه و وضعیت مستمری فرد محاسبه میشود و به همین دلیل دو بازنشسته ممکن است با وجود قرار داشتن در یک صندوق، افزایش یکسانی دریافت نکنند.
سازمان تأمین اجتماعی نیز صراحتاً تأکید کرده است که متناسبسازی به معنای پرداخت مبلغ مساوی به همه بازنشستگان نیست.
همسانسازی شامل کدام بازنشستگان میشود؟
اطلاعیه رسمی تأمین اجتماعی درباره مرحله سوم، مشخصاً از بازنشستگان و مستمریبگیران غیرحداقلبگیر سخن گفته است. سازمان اعلام کرده است که احکام افزایش سالانه و مرحله سوم متناسبسازی برای این گروه صادر شده است.
بنابراین نباید تصور کرد که همه بازنشستگان، بدون توجه به نوع مستمری و وضعیت دریافت حقوق، دقیقاً به یک میزان از متناسبسازی برخوردار میشوند.
شرایط هر فرد باید بر اساس حکم مستمری و اطلاعات ثبتشده در سازمان بررسی شود.
تفاوت افزایش سالانه حقوق با همسانسازی چیست؟
افزایش سالانه حقوق و متناسبسازی دو موضوع متفاوت هستند، هرچند در احکام سال ۱۴۰۵ همزمان اعمال شدهاند.
سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده است که افزایش سالانه مستمری برای حداقلبگیران ۶۰ درصد و برای سایر سطوح ۴۵ درصد به علاوه مبلغ ثابت ۱۵ میلیون و ۵۸۶ هزار و ۴۷۱ ریال تعیین شده است.
در مقابل، متناسبسازی بر اساس فرمول برنامه هفتم محاسبه میشود و هدف آن اصلاح نسبت مستمری به حداقل دستمزد است.
بنابراین اگر یک بازنشسته در حکم خود افزایش قابل توجهی مشاهده میکند، نباید تمام این تغییر را صرفاً به مرحله سوم متناسبسازی نسبت دهد؛ بخشی از تغییر ممکن است ناشی از افزایش سالانه مستمری باشد.
آیا مرحله سوم همان آخرین مرحله همسانسازی است؟
بله، بر اساس قانون برنامه هفتم و توضیحات رسمی سازمان تأمین اجتماعی، مرحله سوم در سال ۱۴۰۵ مرحله پایانی برنامه متناسبسازی پیشبینیشده در این قانون است.
سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده است که متناسبسازی در سه مرحله ۴۰، ۳۰ و ۳۰ درصدی اجرا شده و با اجرای مرحله سوم در سال ۱۴۰۵، تکلیف قانونی این برنامه تکمیل میشود.
این موضوع البته به معنای آن نیست که در آینده هیچ تصمیم یا قانون جدیدی درباره حقوق بازنشستگان تصویب نخواهد شد؛ بلکه به این معناست که برنامه سهمرحلهای فعلی مطابق تکلیف قانون برنامه هفتم به پایان رسیده است.
چگونه مبلغ همسانسازی را در حکم حقوقی ببینیم؟
سازمان تأمین اجتماعی برای شفافسازی نحوه محاسبه متناسبسازی، ابزار رسمی محاسبه را در سامانه خدمات غیرحضوری خود قرار داده است.
بر اساس اطلاعرسانی رسمی سازمان، بازنشستگان میتوانند با ورود به سامانه خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی، از بخش مربوط به مستمریبگیران و حکم مستمری، حکم افزایش سالانه خود را مشاهده کنند.
همچنین سازمان اعلام کرده است که در بخش «خدمات تکمیلی مستمریبگیران» امکان استفاده از ابزار «محاسبه مبلغ متناسبسازی برنامه هفتم» وجود دارد.
این ابزار برای آن طراحی شده است که فرد بتواند اطلاعات مؤثر در محاسبه و نحوه اعمال متناسبسازی را مشاهده کند.
بازنشستگان تأمین اجتماعی چگونه حکم جدید را دریافت کنند؟
برای مشاهده حکم حقوقی، نیازی به مراجعه حضوری به شعبه یا کارگزاری نیست.
طبق اطلاعرسانی سازمان تأمین اجتماعی، بازنشستگان میتوانند از سامانه خدمات غیرحضوری سازمان استفاده کنند و همچنین امکان مشاهده حکم از طریق اپلیکیشن «تأمین من» وجود دارد.
مراحل کلی به این صورت است:
۱. ورود به سامانه خدمات غیرحضوری سازمان تأمین اجتماعی.
۲. ورود به حساب کاربری.
۳. انتخاب بخش مربوط به مستمریبگیران.
۴. انتخاب گزینه حکم مستمری یا حکم افزایش سالانه.
۵. مشاهده حکم جدید و جزئیات مربوط به مستمری.
برای بررسی جزئیات متناسبسازی نیز میتوان از ابزار محاسبهای که سازمان در سامانه قرار داده است استفاده کرد.
آیا مبلغ همسانسازی برای همه بازنشستگان یکسان است؟
خیر.
فرمول متناسبسازی به سوابق و نسبت مستمری فرد در زمان برقراری به حداقل دستمزد همان سال مرتبط است. به همین دلیل، مبلغ نهایی برای بازنشستگان مختلف میتواند متفاوت باشد.
همچنین وضعیت حداقلبگیری، سابقه، زمان برقراری مستمری و سایر اطلاعات مؤثر در حکم میتواند در محاسبات نقش داشته باشد.
به همین دلیل اعلام یک مبلغ ثابت به عنوان «مبلغ همسانسازی همه بازنشستگان در سال ۱۴۰۵» با فرمول اعلامشده از سوی سازمان سازگار نیست.
آیا بعد از اجرای ۳۰ درصد، حقوق بازنشستگان دوباره افزایش پیدا میکند؟
اجرای مرحله سوم متناسبسازی به معنای توقف کامل هرگونه تغییر در حقوق بازنشستگان نیست.
افزایش سالانه حقوق بازنشستگان هر سال بر اساس قوانین و مصوبات مربوط تعیین میشود. متناسبسازی نیز یک برنامه مشخص در قانون برنامه هفتم بوده که مرحله سوم آن در سال ۱۴۰۵ اجرا شده است.
بنابراین باید میان افزایش سالانه مستمری و مرحله سوم متناسبسازی تفاوت قائل شد.
اگر در آینده قانون یا مصوبه جدیدی برای حقوق بازنشستگان تصویب شود، آثار آن جدا از برنامه سهمرحلهای متناسبسازی بررسی خواهد شد.
وضعیت همسانسازی حقوق بازنشستگان کشوری و لشکری چیست؟
موضوع متناسبسازی در صندوقهای مختلف بازنشستگی نیز دنبال شده است، اما جزئیات احکام و نحوه محاسبه در صندوقهای مختلف الزاماً یکسان نیست.
بنابراین بازنشسته تأمین اجتماعی باید اطلاعات مربوط به سازمان تأمین اجتماعی را ملاک قرار دهد و بازنشسته کشوری یا لشکری نیز باید حکم و اطلاعیه رسمی صندوق مربوط به خود را بررسی کند.
در گزارشهای منتشرشده درباره وضعیت سال ۱۴۰۵ نیز از اجرای مرحله سوم متناسبسازی برای صندوق بازنشستگی کشوری خبر داده شده است. با این حال، جزئیات مبلغ و نحوه محاسبه باید بر اساس حکم همان صندوق بررسی شود.
آیا ۳۰ درصد باقیمانده به صورت معوقه پرداخت میشود؟
اجرای مرحله سوم و موضوع معوقات دو مسئله جداگانه هستند.
سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده که مرحله سوم متناسبسازی در احکام سال ۱۴۰۵ اعمال شده است. بنابراین اصل اجرای ۳۰ درصد باقیمانده تکمیل شده است.
اما اگر فردی درباره اختلاف دریافتی ماههای گذشته یا معوقات ناشی از صدور دیرهنگام احکام سؤال داشته باشد، باید وضعیت شخصی او و حکم صادرشده بررسی شود.
به همین دلیل، برای اطلاع از مبلغ دقیق قابل دریافت، مراجعه به حکم حقوقی و ابزار محاسبه رسمی سازمان تأمین اجتماعی اهمیت بیشتری از ارقام منتشرشده در شبکههای اجتماعی دارد.
جدول آخرین وضعیت ۳۰ درصد باقیمانده همسانسازی
| موضوع | آخرین وضعیت |
|---|---|
| مرحله سوم متناسبسازی | اجرا شده |
| سهم مرحله سوم | ۳۰ درصد |
| سال اجرا | ۱۴۰۵ |
| مراحل قبلی | ۴۰ درصد در ۱۴۰۳ و ۳۰ درصد در ۱۴۰۴ |
| مرحله سوم | مرحله پایانی برنامه سهمرحلهای |
| گروه مورد اشاره در اطلاعیه تأمین اجتماعی | بازنشستگان غیرحداقلبگیر |
| نحوه محاسبه | بر اساس فرمول قانون برنامه هفتم |
| مبلغ یکسان برای همه | وجود ندارد |
| مشاهده حکم | سامانه خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی |
| ابزار محاسبه متناسبسازی | در سامانه خدمات غیرحضوری سازمان |
اطلاعات این جدول بر اساس اعلام رسمی سازمان تأمین اجتماعی درباره مرحله سوم متناسبسازی است.
نکات مهم و هشدارها
۱. ۳۰ درصد باقیمانده مرحله سوم متناسبسازی در سال ۱۴۰۵ اجرا شده است.
۲. عبارت «۳۰ درصد» به معنای افزایش مستقیم و یکسان ۳۰ درصدی حقوق همه بازنشستگان نیست.
۳. مرحله سوم در سال ۱۴۰۵ آخرین مرحله برنامه سهمرحلهای متناسبسازی موضوع برنامه هفتم است.
۴. افزایش سالانه حقوق با متناسبسازی تفاوت دارد و نباید این دو رقم با یکدیگر جمع یا یکی تلقی شوند.
۵. مبلغ متناسبسازی هر فرد بر اساس فرمول قانونی و اطلاعات پرونده او محاسبه میشود.
۶. برای اطلاع از مبلغ دقیق، حکم حقوقی و ابزار محاسبه رسمی سازمان تأمین اجتماعی را ملاک قرار دهید.
۷. ارقام اعلامشده در کانالها و صفحات غیررسمی درباره «مبلغ قطعی همسانسازی برای همه بازنشستگان» ممکن است با وضعیت فردی شما تفاوت داشته باشد.
جمعبندی کاربردی
آخرین وضعیت ۳۰ درصد باقیمانده همسانسازی حقوق بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ بر اساس اعلام رسمی سازمان تأمین اجتماعی روشن است: مرحله سوم و پایانی متناسبسازی اجرا شده است. این برنامه در سال ۱۴۰۳ با ۴۰ درصد، در سال ۱۴۰۴ با ۳۰ درصد و در سال ۱۴۰۵ با ۳۰ درصد باقیمانده اجرا شده است.
بنابراین، بازنشستگانی که منتظر اجرای آخرین مرحله بودند، باید به جای انتظار برای آغاز مرحله سوم، حکم حقوقی سال ۱۴۰۵ و جزئیات محاسبه متناسبسازی خود را بررسی کنند.
سازمان تأمین اجتماعی نیز ابزار رسمی محاسبه متناسبسازی را در سامانه خدمات غیرحضوری قرار داده تا افراد بتوانند اطلاعات مؤثر در محاسبه و مبلغ مربوط به خود را مشاهده کنند.
نکته مهم دیگر این است که ۳۰ درصد مرحله سوم، به معنی افزایش ۳۰ درصدی حقوق همه بازنشستگان نیست؛ بلکه سهم مرحله سوم از برنامه متناسبسازی است و مبلغ نهایی برای هر فرد بر اساس فرمول قانونی محاسبه میشود.
