افزایش حقوق معلمان و بهبود شرایط اقتصادی کارکنان آموزش‌وپرورش از جمله مطالباتی است که در ماه‌های اخیر بارها از سوی فرهنگیان مطرح شده است. در تازه‌ترین تحولات، مسئولان وزارت آموزش‌وپرورش و نمایندگان مجلس بر ضرورت بررسی راهکارهای جدید برای تقویت قدرت خرید معلمان تأکید کرده‌اند.
بر اساس اظهارات وزیر آموزش‌وپرورش در ۱۳ آبان ۱۴۰۵، برای پیگیری وضعیت معیشتی فرهنگیان در بودجه سال آینده، تیم فنی مشترکی با مجلس تشکیل شده است. هدف این همکاری، بررسی راهکارهای قانونی و مالی برای بهبود حقوق و مزایای معلمان و پیش‌بینی منابع موردنیاز در بودجه سال ۱۴۰۶ عنوان شده است.
در همین راستا، کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس نیز در نشستی با حضور مسئولان وزارت آموزش‌وپرورش، سازمان برنامه و بودجه و سازمان امور اداری و استخدامی، پیشنهادهای مختلفی را برای بهبود وضعیت معیشتی فرهنگیان بررسی کرده است.
برنامه‌ریزی برای افزایش حقوق، تقویت مزایای جانبی، حمایت از مسکن معلمان و اجرای کامل قانون رتبه‌بندی از جمله محورهای مطرح‌شده در این پیگیری‌هاست.
پیشنهادهای مجلس برای افزایش دریافتی معلمان چیست؟
در نشست کمیسیون آموزش مجلس، مجموعه‌ای از راهکارهای کوتاه‌مدت و میان‌مدت برای بهبود وضعیت معیشتی فرهنگیان مورد بررسی قرار گرفت. قرار است کمیته آموزش‌وپرورش کمیسیون با همکاری دستگاه‌های مسئول، پیشنهادهای مطرح‌شده را جمع‌بندی و برای هر یک از آن‌ها مسیر اجرایی و زمان‌بندی مشخصی تدوین کند.
مهم‌ترین پیشنهادهای مطرح‌شده عبارت‌اند از:
-
برخورداری فرهنگیان از مزایای جانبی موضوع ماده ۷۴ قانون مدیریت خدمات کشوری؛
-
بررسی امکان پرداخت یارانه یا کمک‌هزینه مسکن به معلمان؛
-
استفاده از کارانه عمومی و مزایای عملکردی مشابه سایر دستگاه‌های اجرایی؛
-
تقویت حمایت‌های رفاهی و غیرنقدی، از جمله کالابرگ؛
-
اجرای کامل قانون نظام رتبه‌بندی معلمان؛
-
بررسی متناسب‌سازی حقوق و مزایای رتبه‌بندی با ۸۰ درصد حقوق و مزایای اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها؛
-
تعیین تکلیف سهم دولت در صندوق ذخیره فرهنگیان.
این پیشنهادها با هدف کاهش فاصله دریافتی فرهنگیان با سایر گروه‌های شغلی و تقویت حمایت‌های اقتصادی از معلمان مطرح شده‌اند. با این حال، طرح آن‌ها در نشست مجلس به معنای تصویب نهایی یا آغاز پرداخت این مزایا نیست و اجرای هرکدام به بررسی‌های کارشناسی، تأمین اعتبار و تصویب مقررات مربوط نیاز دارد.
آیا حقوق معلمان در آبان ۱۴۰۵ افزایش پیدا می‌کند؟
یکی از پرسش‌های اصلی فرهنگیان این است که آیا برنامه‌های جدید دولت و مجلس به افزایش فوری حقوق در آبان یا ماه‌های پایانی سال جاری منجر خواهد شد؟
بر اساس اطلاعات منتشرشده از آخرین اظهارات مسئولان، تاکنون افزایش عمومی و جدیدی برای تمام معلمان در آبان ۱۴۰۵ به‌صورت قطعی اعلام نشده است. محور اصلی برنامه‌های تازه، تدوین پیشنهادهای بودجه‌ای برای سال آینده و پیگیری اجرای برخی احکام و مزایای پیش‌بینی‌شده است.
بنابراین، فرهنگیان نباید پیشنهادهای مطرح‌شده برای بودجه ۱۴۰۶ را با افزایش قطعی حقوق در فیش ماه جاری اشتباه بگیرند. هرگونه تغییر در پرداختی‌ها باید پس از اعلام رسمی، تأمین منابع و ابلاغ ضوابط اجرایی صورت بگیرد.
حقوق فرهنگیان در سال ۱۴۰۵ چقدر افزایش یافت؟
برای بررسی وضعیت حقوق معلمان در سال آینده، باید ابتدا تغییرات اعمال‌شده در سال ۱۴۰۵ را در نظر گرفت.
بر اساس مصوبات بودجه سال ۱۴۰۵، حقوق کارکنان دولت از جمله فرهنگیان به‌طور عمومی ۲۰ درصد افزایش یافت. همچنین امتیاز ۴۴۰۰ امتیازی تحت عنوان فوق‌العاده خاص برای معلمان در احکام کارگزینی پیش‌بینی شد که ارزش اعلام‌شده آن حدود سه میلیون و ۶۰ هزار تومان است.
بر اساس توضیحات منتشرشده از سوی سخنگوی وزارت آموزش‌وپرورش، مجموع افزایش دریافتی فرهنگیان با احتساب این مؤلفه‌ها به‌طور میانگین حدود ۳۰ درصد اعلام شده است؛ البته میزان افزایش برای همه معلمان یکسان نیست و به شرایط شغلی و حکم کارگزینی هر فرد بستگی دارد.
سابقه خدمت، رتبه شغلی، مدرک تحصیلی، سمت، فوق‌العاده‌های مرتبط با محل خدمت و سایر مزایای قانونی از جمله عواملی هستند که در تعیین دریافتی نهایی معلمان نقش دارند.
مرحله دوم رتبه‌بندی معلمان؛ تغییر ضرایب حقوقی در دستور کار
یکی دیگر از محورهای مهم اخبار حقوق فرهنگیان، اجرای مرحله دوم رتبه‌بندی معلمان است. علیرضا منادی، رئیس کمیسیون آموزش مجلس، پیش‌تر از آغاز مرحله دوم این طرح از مهرماه ۱۴۰۵ خبر داده و اعلام کرده بود که تغییر ضرایب مربوط به حقوق و فوق‌العاده‌های مرتبط با رتبه‌بندی در این مرحله دنبال می‌شود.
به گفته وی، منابع اختصاص‌یافته به طرح رتبه‌بندی نیز نسبت به مرحله نخست افزایش یافته و از حدود ۵۰ هزار میلیارد تومان به حدود ۱۱۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.
هدف از اجرای مرحله دوم، تقویت جایگاه حرفه‌ای معلمان و اصلاح برخی مؤلفه‌های مؤثر بر دریافتی آنان عنوان شده است. با این حال، میزان اثرگذاری این تغییرات بر حقوق هر معلم به رتبه، سابقه، شرایط استخدامی و نحوه اجرای احکام بستگی دارد.
از سوی دیگر، باید توجه داشت که رتبه‌بندی معلمان با افزایش عمومی سالانه حقوق تفاوت دارد. افزایش سالانه بر اساس مصوبات بودجه برای کارکنان دولت اعمال می‌شود، اما تغییرات ناشی از رتبه‌بندی به وضعیت حرفه‌ای و رتبه کسب‌شده معلم مربوط است.
افزایش حقوق رتبه‌بندی معلمان چقدر است؟
در نظام رتبه‌بندی، ارتقای رتبه می‌تواند موجب افزایش فوق‌العاده‌های مرتبط با شغل و در نتیجه تغییر مبلغ حکم حقوقی معلم شود. بر اساس توضیحات منتشرشده از سوی مسئولان، هر رتبه در چارچوب ضوابط قانونی بر میزان فوق‌العاده‌های شغلی اثر می‌گذارد.
میزان افزایش برای همه فرهنگیان یکسان نیست و به عواملی مانند حقوق مبنا، رتبه قبلی و رتبه جدید بستگی دارد. به همین دلیل، نمی‌توان یک مبلغ ثابت را برای تمام معلمان به‌عنوان افزایش ناشی از رتبه‌بندی اعلام کرد.
همچنین رتبه‌بندی به‌تنهایی تعیین‌کننده کل دریافتی معلم نیست و سایر مؤلفه‌های حقوقی و مزایای شغلی نیز در محاسبه فیش حقوقی نقش دارند.
آیا حقوق معلمان به ۷۰ میلیون تومان می‌رسد؟
در ماه‌های گذشته، مطالبه افزایش حقوق معلمان تا سطح ۷۰ میلیون تومان در قالب یک کارزار با امضای شمار زیادی از فرهنگیان مطرح شده است. این مطالبه با هدف افزایش قدرت خرید معلمان و نزدیک شدن دریافتی آنان به هزینه‌های زندگی مطرح شده، اما تاکنون مصوبه‌ای برای پرداخت حقوق ۷۰ میلیون تومانی به همه فرهنگیان اعلام نشده است.
در واقع، باید میان مطالبات صنفی، پیشنهادهای مطرح‌شده در نشست‌های کارشناسی و مصوبات نهایی دولت و مجلس تفاوت قائل شد. رقم ۷۰ میلیون تومان در حال حاضر یک مطالبه مطرح‌شده است و نمی‌توان آن را میزان حقوق مصوب یا پرداخت قطعی سال ۱۴۰۶ دانست.
پاسخ سازمان برنامه و بودجه درباره افزایش حقوق معلمان
یکی از موضوعات مهم در بحث افزایش حقوق فرهنگیان، پاسخ سازمان برنامه و بودجه به مطالبه معلمان برای بهبود دریافتی‌هاست.
این سازمان در پاسخ به کارزار افزایش حقوق معلمان اعلام کرده است که متوسط رشد سالانه حقوق فرهنگیان در فاصله سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ حدود ۳۱ درصد بوده است. با این حال، در بررسی اعتبارات بودجه سال ۱۴۰۵، محدودیت منابع مالی برای اجرای هم‌زمان همه پیشنهادهای افزایش پرداختی نیز مورد اشاره قرار گرفته است.
بر اساس توضیحات منتشرشده، برای تحقق برخی پیشنهادها از جمله افزایش بیشتر حقوق، پرداخت اضافه‌کار و اعمال فوق‌العاده‌های ویژه، منابع مالی بیشتری موردنیاز است. این موضوع نشان می‌دهد که تحقق برنامه‌های جدید معیشتی فرهنگیان به میزان اعتبار پیش‌بینی‌شده در بودجه و تصمیم نهایی دولت و مجلس وابسته خواهد بود.
معوقات رتبه‌بندی و مطالبات معلمان بازنشسته چه می‌شود؟
موضوع مطالبات معوق رتبه‌بندی همچنان یکی از محورهای مورد توجه فرهنگیان شاغل و بازنشسته است. در ماه‌های گذشته، مسئولان آموزش‌وپرورش از اختصاص اعتبار برای پرداخت بخشی از مطالبات و اصلاح احکام رتبه‌بندی گروهی از معلمان بازنشسته خبر داده‌اند.
همچنین اعلام شده است که برای فوق‌العاده رتبه‌بندی حدود ۱۸۰ هزار معلم بازنشسته، اعتباری در حدود سه هزار میلیارد تومان اختصاص یافته و احکام مربوط به این گروه اصلاح شده است.
با وجود این اقدامات، تعیین تکلیف کامل مطالبات معوق به بررسی پرونده‌ها، اصلاح احکام و تأمین اعتبار موردنیاز بستگی دارد. بنابراین، زمان و مبلغ پرداختی هر فرد باید بر اساس وضعیت پرونده و اطلاعیه‌های رسمی مشخص شود.
افزایش حقوق فرهنگیان در سال ۱۴۰۶ چه زمانی مشخص می‌شود؟
در حال حاضر، برنامه‌های مطرح‌شده برای بهبود معیشت فرهنگیان در مرحله بررسی و تدوین پیشنهادهای بودجه‌ای قرار دارد. پس از تکمیل بررسی‌ها، دولت باید منابع موردنیاز را در فرآیند تهیه لایحه بودجه سال ۱۴۰۶ پیش‌بینی کند.
پس از ارائه لایحه به مجلس، نمایندگان درباره اعتبارات و احکام مربوط به حقوق و مزایای کارکنان دولت تصمیم‌گیری خواهند کرد. در ادامه نیز دستگاه‌های اجرایی باید جزئیات نحوه اجرای مصوبات و گروه‌های مشمول را اعلام کنند.
از این رو، تا پیش از مشخص شدن ارقام بودجه و تصویب نهایی احکام، اعلام درصد قطعی افزایش حقوق فرهنگیان برای سال آینده امکان‌پذیر نیست.
جمع‌بندی؛ افزایش حقوق معلمان در انتظار بودجه ۱۴۰۶
آخرین تحولات نشان می‌دهد که افزایش حقوق و بهبود وضعیت معیشتی فرهنگیان به یکی از محورهای پیگیری مشترک وزارت آموزش‌وپرورش و کمیسیون آموزش مجلس تبدیل شده است. اجرای کامل رتبه‌بندی، برخورداری از مزایای جانبی، حمایت مسکن، کارانه و خدمات رفاهی از جمله پیشنهادهایی هستند که برای تقویت دریافتی معلمان مطرح شده‌اند.
با این حال، هنوز رقم مشخصی برای افزایش حقوق فرهنگیان در سال ۱۴۰۶ اعلام نشده و پیشنهادهای موجود باید مراحل کارشناسی، تأمین اعتبار و تصویب قانونی را طی کنند. فرهنگیان برای اطلاع از تغییرات قطعی حقوق و مزایا باید منتظر اعلام جزئیات لایحه بودجه و مصوبات نهایی باشند.
