افزایش حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ بر اساس مقررات مربوط به افزایش سالانه مستمری‌ها و مصوبه شورای عالی کار تعیین شده است. بر این اساس، مستمری حداقل‌بگیران نسبت به سال گذشته ۶۰ درصد افزایش یافته و مبلغ پایه مستمری ماهانه این گروه به ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۵ تومان رسیده است.
این افزایش با هدف حمایت بیشتر از بازنشستگانی در نظر گرفته شده است که مستمری آنان در سطح حداقل قرار دارد. با وجود این، مبلغ اعلام‌شده مربوط به اصل مستمری است و دریافتی نهایی هر فرد می‌تواند با توجه به مزایا، کمک‌هزینه‌ها و کسورات قانونی متفاوت باشد.
بنابراین، برای محاسبه میزان افزایش دریافتی هر بازنشسته، صرفاً مقایسه مبلغ واریزی ماهانه با درصد افزایش اعلام‌شده کافی نیست و باید اجزای تشکیل‌دهنده فیش حقوقی نیز بررسی شود.
افزایش حقوق سایر سطوح مستمری‌بگیران چقدر است؟
برای بازنشستگان و مستمری‌بگیران تأمین اجتماعی که در گروه حداقل‌بگیران قرار نمی‌گیرند، افزایش مستمری در سال ۱۴۰۵ بر مبنای فرمول دیگری محاسبه شده است. بر اساس ضوابط اعلام‌شده، مستمری سایر سطوح نسبت به سال گذشته ۴۵ درصد به‌علاوه مبلغ ثابت یک میلیون و ۵۵۸ هزار و ۶۴۷ تومان افزایش یافته است.
در این روش، ابتدا درصد افزایش بر اساس اصل مستمری فرد محاسبه می‌شود و سپس مبلغ ثابت تعیین‌شده به آن اضافه خواهد شد. از این رو، میزان افزایش ریالی برای بازنشستگان این گروه یکسان نیست و با توجه به مبلغ مستمری پیشین هر فرد تغییر می‌کند.
همچنین باید میان افزایش اصل مستمری و تغییر مبلغ نهایی واریزی تفاوت قائل شد؛ زیرا مزایای جانبی، وضعیت متناسب‌سازی و کسورات احتمالی در رقم نهایی دریافتی اثرگذار هستند.
مرحله سوم متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان در سال ۱۴۰۵
یکی دیگر از بخش‌های مهم حقوق بازنشستگان در سال جاری، اجرای مرحله سوم و پایانی متناسب‌سازی است. این طرح با هدف کاهش فاصله میان مستمری بازنشستگان و نسبت مستمری آنان به حداقل دستمزد در زمان برقراری بازنشستگی اجرا می‌شود.
بر اساس برنامه پیش‌بینی‌شده، متناسب‌سازی در سه مرحله انجام شده است؛ به‌طوری که ۴۰ درصد مرحله نخست در سال ۱۴۰۳، ۳۰ درصد مرحله دوم در سال ۱۴۰۴ و ۳۰ درصد باقی‌مانده در سال ۱۴۰۵ اجرا شده است. با اجرای مرحله سوم، برنامه سه‌مرحله‌ای متناسب‌سازی در چارچوب قانون برنامه هفتم پیشرفت تکمیل می‌شود.
متناسب‌سازی به معنای پرداخت مبلغی یکسان به تمام بازنشستگان نیست. مبلغ مربوط به این طرح با توجه به شرایط مستمری‌بگیر، میزان مستمری زمان برقراری و نسبت آن به حداقل دستمزد همان سال محاسبه می‌شود. به همین دلیل، ممکن است دو بازنشسته با سابقه‌ها و مستمری‌های متفاوت، مبالغ متفاوتی از محل متناسب‌سازی دریافت کنند.
نکته مهم آن است که حداقل‌بگیران مشمول متناسب‌سازی موضوع این طرح نیستند و افزایش مستمری آنان بر اساس ضوابط افزایش سالانه اعمال می‌شود.
چرا افزایش دریافتی همه بازنشستگان یکسان نیست؟
یکی از پرسش‌های رایج بازنشستگان این است که چرا با وجود اعلام درصدهای مشخص افزایش حقوق، مبلغ واریزی برخی افراد به همان نسبت افزایش پیدا نمی‌کند. پاسخ این موضوع به تفاوت میان «اصل مستمری» و «خالص دریافتی» بازمی‌گردد.
درصدهای افزایش سالانه بر اصل مستمری اعمال می‌شوند، اما مبلغی که در نهایت به حساب بازنشسته واریز می‌شود ممکن است شامل اجزای دیگری مانند کمک‌هزینه مسکن، کمک‌هزینه معیشت، عائله‌مندی، حق اولاد و مبالغ متناسب‌سازی باشد. از سوی دیگر، کسورات قانونی نیز می‌توانند بر رقم نهایی اثر بگذارند.
به همین دلیل، افزایش ۶۰ درصدی حداقل‌بگیران لزوماً به معنای رشد ۶۰ درصدی کل مبلغ واریزی همه افراد این گروه نیست. همین موضوع درباره بازنشستگان سایر سطوح نیز صدق می‌کند و برای بررسی دقیق افزایش حقوق باید فیش حقوقی هر فرد مورد توجه قرار گیرد.
نحوه مشاهده فیش حقوقی و جزئیات متناسب‌سازی
بازنشستگان و مستمری‌بگیران برای اطلاع از مبلغ مستمری، جزئیات افزایش حقوق و مبالغ مربوط به متناسب‌سازی می‌توانند از خدمات غیرحضوری سازمان تأمین اجتماعی استفاده کنند. مشاهده فیش حقوقی و حکم مستمری به افراد کمک می‌کند اجزای دریافتی خود را بررسی کرده و از نحوه محاسبه افزایش‌ها مطلع شوند.
برای این کار، امکان مراجعه به سامانه خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی به نشانی es.tamin.ir و استفاده از اپلیکیشن «تأمین من» فراهم شده است. بازنشستگان می‌توانند پس از ورود به حساب کاربری خود، فیش حقوقی و حکم مربوط را مشاهده و در صورت نیاز دریافت کنند.
در صورت وجود ابهام درباره مبلغ مستمری یا نحوه محاسبه متناسب‌سازی، امکان پیگیری از مسیرهای ارتباطی سازمان تأمین اجتماعی، از جمله سامانه ارتباطات مردمی و شماره ۱۴۲۰، وجود دارد. بهتر است هنگام ثبت درخواست، اطلاعات مربوط به فیش حقوقی و حکم مستمری در دسترس باشد تا موضوع با دقت بیشتری بررسی شود.
جمع‌بندی افزایش حقوق بازنشستگان در سال ۱۴۰۵
بر اساس ضوابط اعلام‌شده، مستمری حداقل‌بگیران تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ با افزایش ۶۰ درصدی به ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۵ تومان رسیده است. برای سایر سطوح نیز افزایش ۴۵ درصدی به‌علاوه مبلغ ثابت یک میلیون و ۵۵۸ هزار و ۶۴۷ تومان تعیین شده و مرحله سوم متناسب‌سازی نیز به‌عنوان آخرین مرحله این برنامه اجرا شده است.
با این حال، رقم نهایی دریافتی هر بازنشسته به شرایط فردی، میزان مستمری پایه، مزایای جانبی، وضعیت متناسب‌سازی و کسورات احتمالی بستگی دارد. از این رو، فیش حقوقی و حکم مستمری هر فرد، مبنای دقیق‌تری برای بررسی مبلغ پرداختی و میزان افزایش نسبت به سال گذشته به شمار می‌رود.
