بزرگراه امیر سپهبد شهید سید عبدالرحیم موسوی (دوگاز) به‌عنوان یکی از طرحهای مهم توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل در پهنه غربی کلان‌شهر تهران، با تکمیل و افتتاح گام نخست و سوم، وارد مرحله بهره‌برداری شد؛ طرحی که اجرای آن با هدف رفع یکی از گلوگاه‌های راهبردی شبکه معابر بزرگراهی، بهبود جریان ترافیک و تکمیل ارتباط میان محور‌های اصلی غرب پایتخت در دستور کار مدیریت شهری قرار گرفت.
نبود یک شریان ارتباطی استاندارد در این محدوده طی سال‌های گذشته، موجب شکل‌گیری گره‌های ترافیکی سنگین، افزایش زمان سفر و اتلاف وقت شهروندان در مسیرهای جایگزین شده بود. بر همین اساس، اجرای این طرح به‌عنوان یکی از اولویت‌های عمرانی مدیریت شهری تعریف شد تا با ایجاد مسیرهای جدید ارتباطی، احداث تقاطعات چندسطحی و سامان‌دهی دسترسی‌ها، زمینه بهبود تردد در شبکه بزرگراهی منطقه فراهم شود.
عملیات اجرایی طرح از مردادماه ۱۴۰۳ آغاز شد و در سه گام اجرایی تعریف شد. دو گام نخست و سوم به دلیل رفع زودهنگام معارضان، با سرعت پیش رفت و از امروز آماده بهره‌برداری شد. بر اساس اطلاعات طرح، کارگاه اجرایی این طرح در ایام دو جنگ تحمیلی نیز هرگز از فعالیت بازنایستاد و عملیات اجرایی آن ادامه یافت.
افتتاح طرح با آماده‌سازی ۱۴.۵ کیلومتر مسیر دسترسی
طرح بزرگراه شهید موسوی (دوگاز) مجموعه‌ای از مسیرهای بزرگراهی، تقاطعات چندسطحی و سازه‌های عمرانی را شامل می‌شود که برای تکمیل ارتباطات شبکه معابر غرب تهران طراحی شده‌اند.
این طرح شامل مسیرهای اصلی بزرگراهی شمالی ـ جنوبی به‌صورت رفت‌وبرگشت، کندرو‌های اطراف شرقی ـ غربی شهید فهمیده و شهید خرازی، احداث ۱۱ دستگاه پل، رمپ‌ها و لوپ‌های توزیع و هدایت ترافیک، تعریض زیرگذر، دیوارسازی و اجرای شبکه جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی است.
در چارچوب این طرح، ۱۴.۵ کیلومتر مسیر دسترسی برای بهره‌برداری آماده‌سازی شده است؛ مجموعه‌ای از مسیر‌ها و اتصالات که با هدف تسهیل جابه‌جایی، کاهش تداخل جریان‌های ترافیکی و بهبود دسترسی میان محور‌های اصلی و محلی منطقه اجرا شده‌اند.
جزئیات بخش‌های افتتاح‌شده در گام نخست
در گام نخست طرح، چندین محور اصلی و مسیر دسترسی در ارتباط با بزرگراه شهید فهمیده و خیابان داروپخش اجرا شده است.
محور اصلی بزرگراه شهید سپهبد سید عبدالرحیم موسوی در حدفاصل بزرگراه کرمان خودرو تا آزادراه شهید فهمیده، به طول ۸۵۰ متر و عرض ۵۰ متر، از جمله بخش‌های اصلی این گام است.
همچنین راست‌گرد از جنوب بزرگراه شهید سپهبد سید عبدالرحیم موسوی به شرق آزادراه شهید فهمیده به طول ۸۶۰ متر و عرض ۶.۵ متر احداث شده است. این مسیر شامل یک دستگاه پل با عرشه‌ای به طول ۱۰۰ متر است که دارای دو کوله، شش ستون، چهار دهانه، ۳۰ شمع و ۲۸ تیر پیش‌ساخته است.
راست‌گرد از غرب آزادراه شهید فهمیده به جنوب بزرگراه شهید سپهبد سید عبدالرحیم موسوی نیز به طول ۸۰۶ متر و عرض ۹ متر اجرا شده است.
از دیگر بخش‌های مهم این گام، احداث کندروی جنوبی آزادراه شهید فهمیده در حدفاصل وردآورد تا آفرینش (۵۵) به طول ۳ هزار و ۵۰ متر و عرض ۱۲ متر است. این بخش شامل سه دستگاه پل با دال مجوف و تیر‌های بتنی پیش‌ساخته است که طول مجموع دال فوقانی آنها ۱۸۲ متر و عرض آنها ۱۲ متر است.
همچنین تندروی جنوبی آزادراه شهید فهمیده در حدفاصل وردآورد تا آفرینش (۵۵) به طول ۳ هزار و ۵۰ متر و عرض ۱۳ متر احداث و تعریض شده است. این بخش شامل یک دستگاه پل فلزی وزارت راه به طول ۹۰ متر و عرض ۱۳ متر است. سازه مذکور از دو دستگاه پل با یک کوله مشترک تشکیل شده و در مجموع دارای ۲۰ شمع، پنج ستون، سه کوله، ۳۹ تیر پیش‌ساخته و هفت دهانه است.
احداث راست‌گرد از جنوب خیابان داروپخش به آزادراه شهید فهمیده به طول ۲۷۱ متر و عرض ۶.۶ متر و راست‌گرد از غرب آزادراه شهید فهمیده به جنوب خیابان داروپخش به طول ۳۰ متر و عرض ۶.۷ متر نیز در این گام انجام شده است.
در ادامه، دو دستگاه پل در مجاورت خیابان داروپخش احداث شده است؛ یک پل در کندرو به طول ۱۶ متر و عرض ۹ متر و یک پل در تندرو به طول ۱۶ متر و عرض ۱۳ متر.
افتتاح گام سوم با تکمیل مسیرهای اتصال به بزرگراه‌های شهید همدانی و شهید خرازی
گام سوم طرح نیز شامل احداث بخش‌های مهمی از محور اصلی بزرگراه شهید موسوی و مسیرهای اتصال‌دهنده آن به بزرگراه‌های اطراف است.
در این گام، محور اصلی بزرگراه شهید سپهبد سید عبدالرحیم موسوی در حدفاصل بزرگراه شهید همدانی تا بزرگراه شهید خرازی به طول ۱.۳ کیلومتر و عرض ۵۰ متر احداث شده است.
احداث کندروی جنوبی بزرگراه شهید خرازی به طول یک هزار و ۵۰ متر و عرض ۹ متر نیز از دیگر بخش‌های این گام است.
همچنین راست‌گرد از شرق بزرگراه شهید همدانی به شمال بزرگراه شهید سپهبد سید عبدالرحیم موسوی به طول ۵۵۰ متر و عرض ۶.۵ متر اجرا شده است.
راست‌گرد از شمال بزرگراه شهید سپهبد سید عبدالرحیم موسوی به غرب بزرگراه شهید همدانی نیز به طول ۵۰۵ متر و عرض ۶ متر احداث شده و شامل یک دستگاه پل با عرشه‌ای به طول ۱۲۷ متر است.
در ادامه این عملیات، راست‌گرد از جنوب بزرگراه شهید سپهبد سید عبدالرحیم موسوی به شرق بزرگراه شهید خرازی به طول ۴۸۰ متر و عرض ۹ متر احداث شده است. همچنین راست‌گرد از غرب بزرگراه شهید خرازی به جنوب بزرگراه شهید سپهبد سید عبدالرحیم موسوی به طول ۵۵۰ متر و عرض ۶.۵ متر اجرا شده که شامل یک دستگاه پل با عرشه‌ای به طول ۱۰۰ متر است.
اصلاحات هندسی ورودی‌های بلوار پژوهش و بلوار اردستانی از آزادراه شهید فهمیده نیز از دیگر بخش‌های اجرایی این طرح است.
گام دوم؛ بخش تکمیلی طرح برای توسعه اتصالات بزرگراهی
با افتتاح گام نخست و سوم، بخش‌های آماده بهره‌برداری طرح وارد مرحله استفاده می‌شوند؛ با این حال، گام دوم نیز به‌عنوان بخش تکمیلی طرح تعریف شده است که شامل احداث محور اصلی بزرگراه شهید سپهبد سید عبدالرحیم موسوی در حدفاصل آزادراه شهید فهمیده تا بزرگراه شهید همدانی به طول ۱.۸۵ کیلومتر و عرض ۵۰ متر است.
احداث کندروی شمالی آزادراه شهید فهمیده به طول ۳ هزار و ۵۰ متر و عرض ۱۲ متر نیز در برنامه این گام قرار دارد.
از دیگر بخش‌های پیش‌بینی‌شده در گام دوم، احداث چهار دسترسی لوپ شبدری در تقاطع بزرگراه شهید سپهبد سید عبدالرحیم موسوی با آزادراه شهید فهمیده است که با هدف سامان‌دهی حرکات گردش ترافیک و تسهیل ارتباط میان مسیرهای مرتبط طراحی شده‌اند.
همچنین احداث راست‌گرد از جنوب بزرگراه شهید سپهبد سید عبدالرحیم موسوی به شرق بزرگراه شهید همدانی به طول ۵۰۰ متر و عرض ۱۱ متر و راست‌گرد از غرب بزرگراه شهید همدانی به جنوب بزرگراه شهید سپهبد سید عبدالرحیم موسوی به طول ۴۲۰ متر و عرض ۹ متر در این گام پیش‌بینی شده است.
احداث پل دانش در حدفاصل خیابان پژوهش و میدان دانش بر روی بزرگراه شهید سپهبد سید عبدالرحیم موسوی نیز از دیگر بخش‌های این مرحله است. این پل به طول ۵۰۰ متر و عرض ۱۵ متر طراحی شده و هدف از اجرای آن، تکمیل ارتباطات محلی و تسهیل دسترسی‌های محدوده عنوان شده است.
کاهش گره‌های ترافیکی و زمان سفر؛ مهم‌ترین اهداف افتتاح طرح
افتتاح بخش‌های آماده بهره‌برداری بزرگراه شهید موسوی با هدف بهبود عملکرد شبکه معابر پهنه غربی تهران و تسهیل حرکت میان مسیرهای اصلی و محلی انجام شده است.
توزیع متوازن بار ترافیکی در پهنه غربی و ایجاد اتصال ایمن میان مسیرهای شریانی، از مهم‌ترین اهداف این طرح است. تکمیل مسیرهای بزرگراهی و تقاطعات مربوطه می‌تواند زمینه توزیع بهتر جریان ترافیک در شبکه معابر منطقه و کاهش فشار بر مسیرهای جایگزین را فراهم کند.
کاهش زمان سفر و مصرف سوخت نیز از دیگر اهداف اجرای این طرح به شمار می‌رود. ایجاد تقاطعات غیرهمسطح و حذف نقاط برخورد ترافیکی، با هدف کاهش توقف‌های غیرضروری و بهبود پیوستگی حرکت در مسیرهای بزرگراهی انجام شده است.
کاهش ترافیک در ورودی زیرگذر داروپخش و خیابان آفرینش، تکمیل زنجیره دسترسی‌های محلی به مراکز علمی، دانشگاهی و تحقیقاتی همجوار و ارتقای ایمنی عبور و مرور از طریق تفکیک ترافیک عبوری و محلی نیز از دیگر اهداف پیش‌بینی‌شده برای این طرح است.
اتصال بزرگراه‌های شهید همدانی و شهید خرازی؛ دستاورد راهبردی طرح
یکی از مهم‌ترین اهداف طرح بزرگراه شهید موسوی، ایجاد اتصال میان دو شریان اصلی بزرگراهی غرب تهران، یعنی بزرگراه شهید همدانی و بزرگراه شهید خرازی، و تکمیل رینگ ارتباطی این محدوده است.
اهمیت این طرح تنها به احداث یک محور بزرگراهی محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از مسیرهای دسترسی، پل‌ها، رمپ‌ها، لوپ‌ها و تقاطعات چندسطحی را در بر می‌گیرد که با هدف بهبود پیوستگی شبکه بزرگراهی و تسهیل جابه‌جایی میان مسیرهای منطقه‌ای طراحی و اجرا شده‌اند.
با بهره‌برداری از بخش‌های تکمیل‌شده، زیرساخت‌های ارتباطی جدیدی در اختیار شبکه معابر غرب تهران قرار می‌گیرد که هدف آنها کاهش تداخل جریان‌های ترافیکی، بهبود دسترسی‌های منطقه‌ای و افزایش کارایی مسیرهای بزرگراهی است.
هزینه‌کرد ۲۲۰۰ میلیارد تومان برای اجرای طرح
ارزش روز هزینه‌های انجام‌شده برای اجرای طرح بزرگراه امیر سپهبد شهید سید عبدالرحیم موسوی (دوگاز) بالغ بر ۲ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان اعلام شده است. مدت اجرای طرح نیز ۲۵ ماه بوده و عملیات اجرایی آن از مردادماه ۱۴۰۳ آغاز شده است.
این طرح در مهرماه ۱۴۰۵، پس از طی مراحل اجرایی و تکمیل بخش‌های مربوط به گام نخست و سوم، آماده بهره‌برداری شد. استمرار فعالیت کارگاه در ایام دو جنگ تحمیلی نیز از ویژگی‌های روند اجرای این طرح عمرانی عنوان شده است.
در مجموع، افتتاح گام نخست و سوم بزرگراه شهید موسوی (دوگاز)، گامی مهم در توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل غرب تهران به شمار می‌رود؛ طرحی با هزینه‌کرد ۲ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان که با احداث محور‌های بزرگراهی، پل‌ها و تقاطعات چندسطحی، به‌دنبال تکمیل رینگ ارتباطی، اتصال بزرگراه‌های شهید همدانی و شهید خرازی، کاهش گره‌های ترافیکی و تسهیل دسترسی شهروندان در پهنه غربی کلان‌شهر تهران است.