افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی پس از ماه‌ها ثابت ماندن مبلغ آن سرانجام از مهرماه اجرایی شد. بر اساس تصمیم جدید، اعتبار کالابرگ برای نخستین گروه از مشمولان از یک میلیون تومان به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان افزایش یافته است؛ افزایشی که معادل ۵۰ درصد رشد اعتبار قبلی است.
با این حال، بررسی هزینه کالاهای اساسی در نیمه مهرماه نشان می‌دهد فاصله میان اعتبار حمایتی و هزینه واقعی تهیه سبد غذایی همچنان قابل توجه است. بر اساس محاسبات انجام‌شده، هزینه تهیه سبد ۱۱ قلم کالای اساسی برای یک نفر به حدود ۴ میلیون و ۱۲۷ هزار تومان رسیده است.
در این محاسبه، قیمت کالاهایی مانند برنج، گوشت، مرغ، شیر، پنیر، ماست، تخم‌مرغ، روغن، حبوبات، ماکارونی و قند و شکر در نظر گرفته شده است. البته بخشی از قیمت‌های مورد استفاده مربوط به میادین میوه و تره‌بار است و ممکن است خرید همین کالاها از سایر فروشگاه‌ها هزینه بیشتری برای خانوار داشته باشد.
اعتبار ۱.۵ میلیون تومانی چقدر از هزینه سبد را پوشش می‌دهد؟
با هزینه حدود ۴ میلیون و ۱۲۷ هزار تومانی سبد مورد بررسی، اعتبار قبلی یک میلیون تومانی تنها حدود ۲۴.۲ درصد هزینه این سبد را پوشش می‌داد.
پس از افزایش اعتبار به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان، میزان پوشش به حدود ۳۶.۳ درصد می‌رسد. به این ترتیب، افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار باعث رشد حدود ۱۲ واحد درصدی سهم کالابرگ از هزینه این سبد شده است.
با این حال، فردی که یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان اعتبار دریافت می‌کند، برای تهیه تمام مقادیر در نظر گرفته‌شده در این سبد، همچنان باید حدود ۲ میلیون و ۶۲۷ هزار تومان از منابع شخصی خود پرداخت کند.
برنج و گوشت بیشتر از کل اعتبار کالابرگ هزینه دارند
بررسی جزئیات هزینه‌ها نشان می‌دهد برخی اقلام اصلی به تنهایی بخش قابل توجهی از اعتبار کالابرگ را مصرف می‌کنند.
برای نمونه، هزینه خرید دو کیلوگرم برنج ایرانی حدود ۸۴۵ هزار تومان برآورد شده است. نیم کیلوگرم گوشت منجمد گوساله نیز حدود ۷۷۲ هزار و ۵۰۰ تومان هزینه دارد.
مجموع قیمت این دو قلم به حدود یک میلیون و ۶۱۷ هزار و ۵۰۰ تومان می‌رسد؛ رقمی که حتی از اعتبار جدید یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومانی بیشتر است. این در حالی است که هزینه سایر اقلام سبد غذایی هنوز محاسبه نشده است.
هزینه سبد برای خانواده چهارنفره چقدر می‌شود؟
اگر هزینه محاسبه‌شده برای یک نفر را برای خانواده‌ای چهار نفره در نظر بگیریم، هزینه تهیه همین سبد ۱۱ قلمی به حدود ۱۶ میلیون و ۵۱۰ هزار تومان می‌رسد.
در مقابل، در صورت اختصاص اعتبار یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومانی به هر عضو خانواده، مجموع اعتبار کالابرگ یک خانوار چهارنفره به ۶ میلیون تومان خواهد رسید.
بنابراین چنین خانواده‌ای برای تأمین تمام مقادیر در نظر گرفته‌شده در این سبد، حدود ۱۰ میلیون و ۵۱۰ هزار تومان دیگر باید از منابع شخصی خود پرداخت کند.
البته این رقم تنها مربوط به ۱۱ گروه کالایی منتخب است و هزینه‌هایی مانند نان، میوه، سبزیجات و سایر مواد غذایی خارج از این سبد را شامل نمی‌شود. همچنین هزینه‌های مسکن، درمان، حمل‌ونقل، آموزش و دیگر مخارج خانوار نیز در این محاسبه لحاظ نشده است.
افزایش کالابرگ در برابر رشد قیمت خوراکی‌ها
یکی از نکات مهم در بررسی اثر افزایش اعتبار، مقایسه آن با روند رشد قیمت کالاهای خوراکی است. اعتبار یک میلیون تومانی از دی‌ماه ۱۴۰۴ تا پیش از افزایش مهرماه ثابت مانده بود؛ در حالی که قیمت بسیاری از اقلام اساسی در این مدت افزایش پیدا کرد.
بر اساس آمار مورد استناد این گزارش، تورم نقطه‌به‌نقطه گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات در شهریورماه به بیش از ۱۲۱ درصد رسیده بود. بنابراین بخشی از افزایش ۵۰۰ هزار تومانی جدید را می‌توان در چارچوب جبران بخشی از کاهش قدرت خرید اعتبار قبلی بررسی کرد.
البته مقایسه مستقیم نرخ تورم نقطه‌ای با افزایش ۵۰ درصدی اعتبار، به تنهایی نمی‌تواند میزان دقیق کاهش یا افزایش قدرت خرید کالابرگ را مشخص کند؛ زیرا این دو شاخص دوره زمانی و مبنای محاسبات متفاوتی دارند.
مسئله مهم‌تر، استمرار این حمایت و نحوه تعدیل اعتبار در برابر تغییر قیمت کالاهای اساسی است. اگر قیمت اقلام سبد همچنان افزایش یابد اما اعتبار برای مدت طولانی ثابت بماند، فاصله میان حمایت دولت و هزینه واقعی خانوار دوباره افزایش خواهد یافت.
در نهایت، افزایش ۵۰۰ هزار تومانی کالابرگ امکان خرید بیشتری برای مشمولان فراهم کرده است، اما محاسبات هزینه سبد غذایی نشان می‌دهد اعتبار یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومانی همچنان تنها حدود یک‌سوم هزینه سبد ۱۱ قلمی را پوشش می‌دهد و بخش عمده هزینه خرید این کالاها همچنان بر عهده خانوار خواهد بود.
