روابط عمومی نیروی دریایی سپاه پاسداران بامداد امروز در اطلاعیه‌ای اعلام کرد یک نفتکش متخلف که قصد خروج از تنگه هرمز رو داشته، بعد از خاموش‌کردن سامانه‌های موقعیت‌یاب و ناوبری و تلاش برای عبور از مسیر غیرمجاز جنوبی تنگه، با مین دریایی برخورد کرده و دچار انفجار و آتش‌سوزی در موتورخونه شده.
سپاه در این اطلاعیه تأکید کرده شناورهایی که سامانه‌های ناوبری و شناسایی خودشون رو در محدوده تنگه هرمز و خلیج فارس خاموش کنن، با برخورد شدید و قاطع روبه‌رو می‌شن.
این اتفاق در شرایطیه که طی روزهای گذشته هم گزارش‌هایی درباره برخورد نفتکش‌ها و شناورهای تجاری با مین دریایی در محدوده تنگه هرمز منتشر شده؛ حوادثی که دوباره توجه‌ها رو به یکی از مهم‌ترین ابزارهای جنگ دریایی جلب کرده.
اما سؤال اینجاست: مین دریایی دقیقاً چیه و چرا هنوز، با وجود پیشرفت فناوری‌های نظامی، این سلاح قدیمی تا این اندازه اهمیت داره؟
مین دریایی در واقع یک سلاح انفجاریه که داخل آب یا روی بستر دریا قرار می‌گیره و می‌تونه به شناورهای عبوری آسیب بزنه. تفاوتش با موشک ضدکشتی اینه که موشک به سمت هدف شلیک می‌شه، اما مین می‌تونه در یک منطقه باقی بمونه و بدون حضور مستقیم نیروهای نظامی، تهدید ایجاد کنه.
مین‌ها هم انواع مختلفی دارن. بعضی از اون‌ها با تماس مستقیم کشتی فعال می‌شن؛ بعضی دیگه با حسگرهایی کار می‌کنن که تغییرات مغناطیسی، صدای موتور و پروانه یا تغییرات فشار آب رو تشخیص می‌دن. یعنی در بعضی مدل‌ها، حتی برخورد مستقیم کشتی با مین هم ضروری نیست.
البته درباره حادثه اخیر باید به یک نکته مهم توجه کنیم؛ سپاه در اطلاعیه خودش نوع دقیق مین و مشخصات فنی اون رو اعلام نکرده. بنابراین هنوز نمی‌شه با قطعیت گفت این نفتکش با چه مدلی از مین برخورد کرده.
اما چرا این موضوع برای تنگه هرمز اهمیت ویژه‌ای داره؟
چون تنگه هرمز فقط یک گذرگاه دریایی معمولی نیست؛ یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای انتقال نفت و انرژی در جهانه. هر اتفاق امنیتی در این منطقه می‌تونه روی عبور نفتکش‌ها، هزینه حمل‌ونقل، حق بیمه کشتی‌ها و حتی قیمت جهانی انرژی اثر بذاره.
نکته مهم‌تر اینه که حتی احتمال وجود مین در یک مسیر دریایی هم می‌تونه دردسرساز بشه. شرکت‌های کشتیرانی ممکنه حرکت شناورهاشون رو متوقف کنن، مسیرهای جایگزین رو در نظر بگیرن یا برای عبور از منطقه، هزینه بیمه بیشتری بپردازن.
از طرف دیگه، شناسایی و خنثی‌سازی مین‌ها هم کار ساده‌ای نیست. این عملیات به تجهیزات تخصصی، سامانه‌های شناسایی زیرآبی و شناورهای مخصوص مقابله با مین نیاز داره و ممکنه زمان‌بر و پرهزینه باشه.
به همین دلیله که مین دریایی رو یکی از ابزارهای جنگ نامتقارن می‌دونن؛ سلاحی که ممکنه هزینه استفاده از اون در مقایسه با خسارتی که به طرف مقابل وارد می‌کنه، کمتر باشه، اما بتونه آزادی عمل نظامی و امنیت اقتصادی رو تحت تأثیر قرار بده.
در واقع، ماجرا فقط آسیب‌دیدن یک نفتکش نیست. در آبراهی مثل تنگه هرمز، هر تهدیدی علیه امنیت کشتیرانی می‌تونه ابعاد منطقه‌ای و حتی جهانی پیدا کنه.
و در نهایت، پیام این حوادث روشنه: امنیت تنگه هرمز، موضوعی نیست که بشه فقط از زاویه نظامی بهش نگاه کرد؛ اینجا پای تجارت جهانی، بازار انرژی و محاسبات امنیتی قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای هم در میونه.
