«اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه روز دوشنبه ۲۳ شهریور، در نشست خبری با اصحاب رسانه به بیان تازهترین تحولات در روابط خارجی ایران و تصمیمات و اقدامات دستگاه دیپلماسی پرداخت.
کشورها در بریکس و شانگهای برای مقابله با یکجانبهگرایی آمریکا چارهاندیشی میکنند
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که بریکس در قبال برنامه انزوای ایالات متحده برای ایران چه اقدامی را انجام خواهد داد و آیا ایران خواستار اقدام جمعی از سوی بریکس برای جلوگیری از این اتفاق شده است؟، گفت: ایران انزواپذیر نیست. کشوری که از خود دفاع میکند و تحسین و تمجید همه کشورها را جلب کرده، ولو اینکه به دلیل رودربایستیهایی که با آمریکا دارند این را بیان نکنند، منزوی نمیشود.
وی ادامه داد: برعکس، شما اعتبار آمریکا را ببینید که در چه وضعی است. آمریکا با حمله به جمهوری اسلامی ایران و همدستی با یک رژیم نسلکش، مرتکب یک اشتباه جنایتبار و بسیار شنیع شد و مدام در این مسیر، بیشتر خودش را درگیر میکند. جامعه جهانی بهدرستی متوجه شده، از جمله در منطقه ما، که اقدامات آمریکا هنجارهای بینالمللی را به هم ریخته است؛ هنجارهایی که صرفاً مطلوب نیستند، بلکه برای تداوم صلح و امنیت بینالمللی لازم هستند.
بقائی خاطرنشان کرد: سازمان ملل متحد را تبدیل کرده به ابزار، آژانس بینالمللی انرژی اتمی را تقلیل داده به یک ابزار سیاسی و مهمترین اصول و مبانی منشور سازمان ملل متحد، که منع توسل به زور است، را نقض کرده است. در چنین وضعیتی، کشورها از هر فرصتی استفاده میکنند، از جمله در ترتیبات چندجانبه مثل شانگهای و بریکس، برای اینکه هم نشان بدهند با این روش و با این روند مخالف هستند و هم چارهاندیشی کنند برای مقابله با پیامدهای چنین روندی.
وی افزود: متحدان آمریکا را هم در نظر داشته باشید؛ کانادا، اروپا و همه کشورهایی که یک زمانی قائل به این بودند که آمریکا به عنوان رهبر جهان آزاد، هر آنچه که عمل میکند در راستای منافع آنهاست. اما میبینیم که این کشورها هم به این نتیجه رسیدهاند که باید چارهاندیشی کنند برای مهار کردن یکجانبهگرایی ستیزهجویانه و مخرب آمریکا.
سیاست نظام درباره دکترین هستهای ایران روشن است/ در شرایط حمله به تاسیسات هستهای، طرح مباحث بازدارندگی امر غریبی نیست
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی درباره ادعاها پیرامون تغییر دکترین هستهای ایران و مباحث مطرحشده درباره خروج از معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) و بازدارندگی هستهای گفت: این هم بخشی از تناقض و وقاحت طرفهای مقابل است. از یک طرف خودشان کاری میکنند که فلسفه وجودی رژیم NPT زیر سؤال برود و از طرف دیگر شاکی میشوند که چرا کشورها اساساً درباره مباحث مرتبط با بازدارندگی و هستهای صحبت میکنند.
وی ادامه داد: اولین عامل چنین بحثهایی، کسانی هستند که معاهده منع اشاعه را در تمام اجزایش بیخاصیت میکنند. معاهده منع اشاعه سه اصل اساسی دارد: خلع سلاح هستهای، جلوگیری از تکثیر سلاحهای هستهای و آن بخشی که برای ما بسیار مهم است، بهرهمندی از انرژی هستهای برای مقاصد صلحآمیز.
بقائی خاطرنشان کرد: آنها نه در حوزه خلع سلاح گامی برداشتهاند؛ بلکه این روند تشدید شده است. در زمینه منع تکثیر سلاحهای هستهای نیز موفق نبودهاند و به دوستان خودشان اجازه دادهاند که سلاح هستهای داشته باشند، از جمله رژیم صهیونیستی. در رابطه با بهرهمندی کشورها، از جمله کشورهای در حال توسعه، از انرژی هستهای هم ببینید چگونه مانعتراشی میکنند و از هر ابزاری استفاده کردهاند، خصوصاً در رابطه با جمهوری اسلامی ایران. لذا خودکرده را تدبیر نیست.
سخنگوی وزارت خارجه گفتند: در مورد ما، سیاست نظام روشن است. حتماً ما بهعنوان کشوری که صاحب جامعه مدنی هستیم، نمایندگان مجلس در مورد موضوعات مختلف صحبت میکنند. دهها خرابکاری در تأسیسات هستهای ایران صورت گرفته، در شرایطی که همه این تأسیسات هستهای زیر نظر آژانس بوده و ایران کاملاً متعهد به تعهدات پادمانی خود طبق NPT بوده است. لذا در چنین بستر و فضایی، اینکه نخبگان ما، کسانی که جایگاه دارند، در مباحث مرتبط با رسانه و موضوعات سیاسی درباره این موضوعات صحبت بکنند، فکر نمیکنم امر غریبی باشد.
امنیت تنگه هرمز مربوط به دو دولت ساحلی است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «گزارشی منتشر شده که آمریکا به مقامات کشورهای حاشیه خلیج فارس گفته است روی موضوعات هستهای تمرکز کنند. آیا این امر میتوانسته در تعلیق یا تعویق افتادن نشست تأثیرگذار باشد و اینکه عملاً این نشست در صورت برگزاری چگونه میتواند بر رفع محاصره دریایی اثرگذار باشد؟» گفت: درباره گمانهزنیهای رسانههای دیگر موضعگیری نمیکنم به خاطر اینکه این تحلیلها متعدد و فراوان هم است اما چیزی که به ایران و عمان مربوط میشود قاعدتاً به کس دیگری مربوط نمیشود.
وی ادامه داد: بحث امنیت تنگه هرمز مربوط به دو دولت ساحلی است و البته ما متوجه مسئولیتهایمان هستیم در قبال جامعه بینالمللی و در قبال منطقه. به همین دلیل است که میگوییم کشورهای منطقه و جامعه جهانی باید آمریکا را پاسخگو کنند، به خاطر اینکه هر آنچه که الان در حال وقوع است از حیث ناامنی در تنگه هرمز، نتیجه اقدام آمریکاست.
بقائی خاطرنشان کرد: شما نمیتوانید صرفاً با مخاطب قرار دادن معلول و اینکه بگویید الان ایران تدابیر را در رابطه با عبور و مرور در تنگه هرمز وضع کرده، علت را به کنار بزنید. علت اصلی این وضعیت، اقدامات غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی است؛ از ۹ اسفند 1404 تا الان ادامه دارد. این نیست که فقط در یک مقطعی وجود داشت و تمام شد؛ کماکان اقدامات غیرقانونی آمریکا ادامه دارد و دلیل اصلی ناامنی هم این است.
اینکه آمریکا دوست داشته باشد که خودش یا کشورهای دیگر در مورد موضوعی صحبت کنند، تأثیری در اولویتها و اراده ما ندارد.
روابط ایران و ترکیه فراتر از پیامرسانی و تبادل پیام میان ایران و دیگران است
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی درباره نقش ترکیه در انتقال پیام میان ایران و آمریکا و تلاش برای کاهش تنشهای منطقهای گفت: ما با ترکیه حتماً کارهای بسیار مهمتری داریم. ما بهعنوان دو همسایه و دو شریک، کارهای مهمتری از این داریم که فقط دغدغه پیامرسانی و تبادل پیام داشته باشیم.
وی ادامه داد: رابطه ایران و جمهوری ترکیه، رابطه ممتازی است و در همه حوزهها ارتباط داریم. طبیعتاً ارتباط بین وزرای خارجه دو کشور نیز ارتباطی مستمر است. ما در بسیاری از حوزهها، علاوه بر منافع مشترکی که مبتنی بر پیوندهای دیرینه دو کشور و دو ملت است، در مورد موضوعات مختلف نگرانی و نگاه مشترک داریم؛ خصوصاً در رابطه با سیطرهجویی رژیم صهیونیستی و جنایاتی که این رژیم در کشورهای مختلف منطقه و شامات انجام میدهد. لذا ما همیشه از فرصت گفتوگو با وزیر امور خارجه ترکیه برای طرح طیف بسیار گستردهای از موضوعات استفاده میکنیم.
از مساعی جمیله چین در رابطه با مباحث منطقه استقبال میکنیم
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «آیا صحبتهای اخیر رئیسجمهور چین در اجلاس بریکس ناظر بر طرح مشخصی برای میانجیگری در شرایط فعلی است؟ یعنی پیشنهاد مشخصی در این رابطه به ایران و طرفهای دیگر داده شده یا اینکه صرفاً تکرار مواضع چین است که قبلاً هم بارها شنیدیم؟ به صورت مشخص، آیا ما در کنار پاکستان شاهد ورود در واقع میانجی جدیدی به نام چین هستیم؟» گفت: ما همیشه از موضع اصولی و مسئولانه چین در قبال مباحث امنیتی منطقه استقبال کردیم. چین در برهههای مختلف نقش بسیار سازندهای در کمک به تقویت امنیت و ثبات در منطقه ما ایفا کرده و ما همواره اعلام آمادگی کردیم برای اینکه در این زمینه همکاری چینیها را داشته باشیم.
وی گفت: تصور ما این است که چین موضع اصولی خود را در هر فرصتی بیان میکند و این بسیار ارزشمند است. در نشست سران بریکس هم مواضع اصولی چین را دیدیم. مساعی جمیله چین در رابطه با مباحث منطقه، مورد استقبال هم ایران و هم سایر کشورها است. اما پاکستان نقش خود را خوب انجام میدهد، اساساً هم مشکل ما میانجی نیست. هیچوقت مشکل ایران و آمریکا مسئله میانجی نبوده؛ مسئله، نبود اراده واقعی و حداقل حسننیت از جانب طرفهای آمریکایی برای استفاده از دیپلماسی است.
تردد مسافران در مرزهای ایران و عراق از سر گرفته شده است
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی درباره آخرین وضعیت مرزهای ایران و عراق و اقدامات انجامشده برای تسهیل تردد زائران به عراق گفت: فارغ از دلایل، مهم این است که کار در حال انجام است. گفتوگوهایی که بین سفارت ما و مراجع ذیربط عراقی صورت گرفته، همچنین تماسهایی که در سطوح بالاتر، بین وزیر امور خارجه و همتای عراقی انجام شده، باعث شده است که مسیر تردد جریان پیدا کند. تردد مسافران ظاهراً شروع شده و ظرف یکی دو روز آینده قرار است در رابطه با مباحث تجاری نیز مرزها به حالت عادی باز شوند.
دیدار پزشکیان و ولیعهد ابوظبی به درخواست طرف اماراتی انجام شد
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی درباره دیدار رئیسجمهوری ایران با ولیعهد ابوظبی در حاشیه اجلاس بریکس و محورهای این دیدار گفت:یکی از امتیازات شرکت در نشستهای چندجانبه همین است که امکان رایزنی و گفتوگو با تعداد قابل توجهی از کشورها فراهم میشود. این دیدار بنا به درخواست طرف اماراتی تنظیم شد و ما نیز بهعنوان کشوری که موضع اصولیمان مبتنی بر تلاش برای تقویت اعتماد و روابط بین کشورهای همسایه و منطقه است، این درخواست را پذیرفتیم. طبیعتاً در چنین دیدارهایی، اولویت بر مسائل دوجانبه است و در چنین شرایطی حتماً موضوعات مرتبط با صلح و امنیت منطقه نیز مطرح میشود.
درباره صدور روادید سفر رئیسجمهور به نیویورک تا الان خبری دریافت نکردهایم
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «با توجه به تحریمهایی که آمریکا اعمال کرده، گفته شده که ایران در برابر گازی که به ترکیه صادر میکند فقط میتواند دارو و غذا از ترکیه بگیرد، آیا این موضوع صحت دارد؟ و اینکه خبر جدیدی از صدور ویزا برای هیئت نمایندگی ایران برای سفر به نیویورک وجود دارد؟» گفت: در مورد روادید، تا الان ما خبری دریافت نکردهایم. به محض اینکه در این زمینه تحولی ایجاد شود، حتماً اطلاعرسانی خواهیم کرد.
وی ادامه داد: در مورد بخش اول سؤال، این مباحث مطرح است. فضاسازی که درباره روابط ایران با کشورهای دیگر و کشورهای همسایه میشود، بخش عمده آن واقعاً در راستای همان التهابآفرینی است. من ادعا نمیکنم که آمریکا برای اجرای تحریمهای ظالمانهاش، از جمله از طریق فشار بر شرکای تجاری ایران و کشورهای منطقه، تلاش نمیکند؛ اما از آن طرف، ما شاهد یک کارزار گسترده رسانهای هستیم برای اینکه اثربخشی جنگ اقتصادیشان را چند برابر بکنند و این جایی است که باید مراقب بود مقهور فضاسازیها و جعلیات رسانهای نشد.
بقائی خاطرنشان کرد: رابطه ما با کشورهای همسایه، رابطه خوبی است؛ با ترکیه بهویژه. حتماً از همه ابزارهای دیپلماتیک و رایزنیها استفاده خواهیم کرد برای اینکه مانع بشویم از تحقق اقدامات آمریکا و تحقق اهدافشان؛ که قطعاً هم خلاف حقوق بینالملل است و هم خلاف حقوق بشر.
تاکنون اجماعی در شورای امنیت درباره اسنپبک ایجاد نشده است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «شورای امنیت، به درخواست آمریکا و با حمایت بریتانیا و با وجود مخالفت چین و روسیه، دستور کار نشست درباره تحریمهای ایران را تصویب کرده است. موضع وزارت امور خارجه نسبت به این اقدام چیست؟» گفت: نه، به این شکل نیست. از سال گذشته که سه کشور اروپایی به تحریک و فشار آمریکا موضوع موسوم به اسنپبک را مطرح کردند و مدعی شدند که قطعنامههای لغوشده شورای امنیت برگشته، اختلافنظر اساسی در شورای امنیت ایجاد شده و تاکنون هم اجماع در شورای امنیت ایجاد نشده است.
وی ادامه داد: هر از مدتی آمریکا و کشورهای اروپایی، نشستی را در سطح شورا برگزار میکنند، برای اینکه به موضعشان یک رنگوبوی استمرار ببخشند اما چین و روسیه و سایر کشورهایی که با این روند مخالف بودند، مواضعشان را بیان میکنند.
اختلاف کشورهای منطقه زمینهساز بسیاری از مسائل در منطقه ما از جمله در یمن است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «آیا نشست شما با کشورهای منطقه خلیج فارس تنها برای اطلاعرسانی درباره نتایج گفتوگوها با عمان خواهد بود یا میتوان آن را آغاز مرحله جدیدی پس از تجاوز آمریکا و اسرائیل به ایران دانست؟ آیا ایران پیشنهاد یا نقشه راهی برای ساماندهی روابط با کشورهای خلیج فارس در نظر دارد؟» گفت: الان که این نشست فعلاً به تعویق افتاده و امروز برگزار نمیشود، اما حتماً چنین نشستی میتوانست گامی، ولو کوچک، در مسیر احیای گفتوگو بین ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس باشد. این را هم در نظر داشته باشیم که فقط بحث ایران و آن کشورها نیست؛ خود آن کشورها هم نیاز دارند با یکدیگر گفتوگو کنند. شما در جریان هستید که برخی اختلافها که بسیار هم جدی است، در بین این کشورها، خود زمینهساز بسیاری از مسائل در منطقه ما بوده، از جمله در یمن.
وی گفت: لذا این گفتوگو صرفاً نیاز ایران و کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس نیست؛ نیازی است که بین همه این کشورها وجود دارد. این فرصت فعلاً از دست رفت. امیدواریم که همه به صورت جدی تلاش کنند برای احیای این فرصت یا ایجاد فرصتی مشابه. ما حتماً از هر فرصتی برای گوشزد کردن تجارب گذشته، بهویژه در این شش ماه استفاده خواهیم کرد. تجربه گذشته نشان داد که امنیت و سیادت کشورهای منطقه مورد هجوم و سوءاستفاده آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار گرفت برای هجمه به یک کشور مسلمان.
بقائی خاطرنشان کرد: اولین گام برای اینکه تفاهم و اعتماد متقابل برقرار شود، این است که کشورهای منطقه از استفاده از حریمشان، از قلمروشان و از امکاناتشان برای تعرض و تجاوز نظامی علیه ایران جلوگیری کنند.
اقدام اتریش در ممانعت از صدور روادید هیئت ایرانی مطلقاً ناموجه است
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی درباره ممانعت از صدور روادید برای رئیس سازمان انرژی اتمی ایران و پیگیری حقوقی این اقدام گفت: اقدام دولت اتریش بهعنوان دولت میزبان، مطلقاً ناموجه است. اینها طبق تعهداتشان باید روادید ورود هیئت نمایندگی ایران را صادر میکردند. مراتب اعتراضمان را صریحاً به دولت اتریش منعکس کردیم و کاردارشان به وزارت خارجه فراخوانده شد. برای اعتراض، مراتب اعتراض خودمان را اعلام کردیم.
وی ادامه داد: همه تناقض، تناقض در تناقض. از یک طرف کشوری را متهم میکنند، قطعنامه صادر میکنند، گزارشهای نادرست تهیه میکنند و بعد اجازه حضور نمایندگان کشور برای دفاع از خودش را هم سلب میکنند. یعنی جنگی که شروع کردند فقط جنگ نظامی نبوده، جنگ در عرصه دیپلماتیک، در عرصه حقوقی است، برای اینکه مانع از رسیدن صدای ایران به سایر کشورها بشود.
بقائی با اشاره به اینکه ما از همه ابزارها استفاده میکنیم برای اینکه اجازه ندهیم چنین هدفی محقق بشود، گفت: اینکه دولت اتریش به ما بگوید تحت فشار یا درخواست آمریکا، که برای ما مشهود است فشار آمریکا بوده، این کار را انجام داده، به هیچ عنوان رفعکننده مسئولیت دولت میزبان نیست. من فکر میکنم هر دولتی که میزبانی سازمانهای بینالمللی یا نشستهای بینالمللی را دارد، باید بیش از هر چیز مراقب اعتبار و جایگاه خودش باشد و اجازه ندهد که فشارهای آمریکا باعث بشود که این کشورها، به دلیل عدم ایفای تعهداتشان، برای خودشان مسئولیت بینالمللی درست کنند.
