مهم‌ترین تحول در پرونده مذاکرات ایران و آمریکا، ارائه پیش‌نویس توافق جدید از سوی میانجی‌گران قطری به تهران است. بر اساس گزارش پایگاه خبری یمن مانیتور، این پیشنهاد با هدف پایان دادن به جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران تهیه شده و تهران در حال بررسی مفاد آن است.
یک منبع آگاه از روند مذاکرات اعلام کرده است که انتظار می‌رود ایران تا پایان هفته پاسخ خود را به این پیش‌نویس اعلام کند. هرچند جزئیات دقیق این پیشنهاد منتشر نشده، اما تحرکات دیپلماتیک اخیر نشان می‌دهد کانال‌های میانجی‌گری همچنان فعال هستند.
در همین چارچوب، ایمن الصفدی، وزیر امور خارجه اردن، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز در تماس تلفنی درباره تلاش‌ها برای دستیابی به توافقی پایدار برای آتش‌بس گفت‌وگو کرده‌اند.
با این حال، ارائه پیش‌نویس توافق به معنای دستیابی به توافق نهایی نیست و هنوز مشخص نشده است که پیشنهاد قطر تا چه اندازه توانسته اختلافات اساسی تهران و واشنگتن را برطرف کند.
بازگشت میانجی‌گران قطری به تهران؛ تازه‌ترین خبر از مذاکرات ایران و آمریکا
در تازه‌ترین تحول، خبرگزاری رویترز روز جمعه ۸ آبان گزارش داد که میانجی‌گران قطری بار دیگر به تهران بازگشته‌اند تا تلاش‌ها برای دستیابی به توافق میان ایران و آمریکا را پیش ببرند. به گفته یک مقام آگاه از مذاکرات، رایزنی‌های قطر با هماهنگی واشنگتن انجام می‌شود.
این سفر در شرایطی صورت گرفته که پیش‌نویس توافق پیشنهادی قطر با واکنش منفی یک مقام ارشد ایرانی مواجه شده است. این مقام تأکید کرده که پیشنهادهای ارائه‌شده از سوی دوحه غیرقابل قبول است و ایران در مواضع هسته‌ای خود تغییری ایجاد نخواهد کرد.
بر اساس گزارش رویترز، یکی از اصلی‌ترین اختلافات دو طرف به ترتیب اجرای تعهدات مربوط می‌شود. واشنگتن خواهان قرار گرفتن موضوع هسته‌ای ایران در ابتدای مذاکرات است، اما تهران تأکید دارد که آمریکا ابتدا باید محاصره دریایی بنادر ایران را پایان دهد و تحریم‌های صادرات نفت را لغو کند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران نیز پیش‌تر اعلام کرده بود که تهران با میانجی‌گران در تماس نزدیک است و پیشنهاد هفت‌روزه خود برای پایان جنگ را دنبال می‌کند.
شروط ایران برای توافق با آمریکا چیست؟
یکی از مهم‌ترین موانع دستیابی به توافق، اختلاف بر سر تضمین‌های لازم برای جلوگیری از تکرار حملات نظامی است. تهران با توجه به تجربه حملات قبلی در جریان مذاکرات، خواهان تضمین‌های معتبر برای جلوگیری از اقدام نظامی مجدد آمریکا و رژیم صهیونیستی است.
رفع تحریم‌ها، پایان محاصره دریایی و توقف درگیری‌ها از دیگر محورهای مورد تأکید ایران به شمار می‌روند. در مقابل، واشنگتن تلاش دارد موضوع برنامه هسته‌ای ایران را از ابتدای روند مذاکرات در دستور کار قرار دهد و پیش از توافق نهایی، تعهدات مشخصی در این زمینه دریافت کند.
الجزیره نیز در تحلیل خود از مواضع تهران تأکید کرده است که بی‌اعتمادی به واشنگتن، یکی از عوامل اصلی پافشاری ایران بر شروط خود است. از نگاه این رسانه، تنگه هرمز و موقعیت راهبردی ایران در معادلات انرژی منطقه نیز از موضوعات مهم در محاسبات دو طرف محسوب می‌شوند.
آیا آمریکا به دنبال حمله دوباره به ایران است؟
در کنار تحرکات دیپلماتیک، گزارش‌هایی درباره بررسی گزینه‌های نظامی جدید از سوی واشنگتن منتشر شده است. روزنامه وال‌استریت ژورنال، به نقل از گزارش منتشرشده در رسانه‌های منطقه، از آماده‌سازی گزینه‌هایی برای ازسرگیری حملات احتمالی علیه ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا خبر داده است.
بر اساس این گزارش، تقویت توان دفاع موشکی، تأمین مجدد ذخایر مهمات و آماده‌سازی نیروهای آمریکایی در منطقه از جمله اقداماتی است که در دستور کار واشنگتن قرار گرفته است. احتمال اعزام ناوگروه دیگری از ناوهای هواپیمابر نیز مطرح شده، هرچند تصمیم نهایی دونالد ترامپ درباره حمله مجدد اعلام نشده است.
در همین حال، برخی تحلیلگران هشدار داده‌اند که افزایش فشار نظامی لزوماً به پذیرش خواسته‌های آمریکا از سوی ایران منجر نخواهد شد و حتی می‌تواند زمینه تشدید درگیری‌ها را فراهم کند.
هزینه جنگ و فشارهای سیاسی بر دولت ترامپ
یکی دیگر از عوامل اثرگذار بر محاسبات واشنگتن، هزینه‌های اقتصادی و سیاسی جنگ است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های آمریکایی، هزینه جنگ علیه ایران تا ۱۶ اکتبر به حدود ۴۷.۱ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که بخش قابل توجهی از آن به هزینه مهمات و تجهیزات نظامی مربوط می‌شود.
همچنین افزایش هزینه‌های جنگ، پیامدهای اقتصادی و نگرانی از گسترش درگیری‌ها، در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا به یکی از موضوعات بحث‌برانگیز در فضای سیاسی این کشور تبدیل شده است.
توافق ایران و آمریکا در چه مرحله‌ای قرار دارد؟
مجموع تحولات روز جمعه ۸ آبان نشان می‌دهد که مسیر دیپلماسی میان ایران و آمریکا همچنان بسته نشده است. بازگشت میانجی‌گران قطری به تهران و هماهنگی مذاکرات با واشنگتن، از ادامه تلاش‌ها برای دستیابی به توافق حکایت دارد؛ اما رد پیشنهادهای اولیه از سوی یک مقام ارشد ایرانی و اختلاف بر سر موضوع هسته‌ای، تحریم‌ها و محاصره دریایی نشان می‌دهد که فاصله دو طرف همچنان قابل توجه است.
در شرایط فعلی، نمی‌توان از دستیابی قریب‌الوقوع به توافق نهایی سخن گفت. سرنوشت مذاکرات بیش از هر چیز به میزان انعطاف طرفین در ترتیب اجرای تعهدات، پذیرش شروط آتش‌بس و ارائه تضمین‌های قابل اتکا بستگی دارد. بنابراین، بازگشت میانجی‌گران قطری را باید نشانه ادامه تلاش‌های دیپلماتیک دانست، نه نشانه قطعی نزدیک شدن ایران و آمریکا به توافق.
