فاطمیه‌ای در غیاب مردی که با روضه مادر آرام می‌گرفت

محرم که می‌آید، کوچه‌ها رنگ عزا می‌گیرند؛ صفر که از راه می‌رسد، دل‌ها هوای کربلا می‌کنند و فاطمیه که آغاز می‌شود، بغضی دیرینه در سینه شیعیان جان می‌گیرد؛ بغضی که ریشه در غربت بانویی دارد که مظلومیتش، قرن‌هاست در حافظه تاریخی شیعه زنده مانده است. امسال اما فاطمیه حال‌وهوای دیگری دارد؛ اندوهی تازه بر سوگی دیرپا سایه انداخته و جای خالی مردی، مجالس عزای مادر را با دلتنگی دیگری همراه کرده است.

دهه فاطمیه امسال در غیاب رهبر شهید انقلاب آغاز شده است؛ مردی که نام حضرت زهرا(س) برایش تنها یادآور یک مناسبت مذهبی نبود، بلکه پناهی برای دل، چراغی برای مسیر و فرصتی برای بازگشت به سرچشمه ایمان به شمار می‌رفت. او از پیوند قلبی خود با مجالس روضه سخن گفته بود و از اینکه رزق سال کشور را در شب‌های فاطمیه می‌گیرد؛ سخنی که از جایگاه این مجالس در جهان معنایی و اعتقادی او حکایت داشت.

اکنون فاطمیه از راه رسیده، پرچم‌های عزا برافراشته شده و صدای مداحان در حسینیه‌ها و هیئت‌ها پیچیده است، اما در میان عزاداران، خاطره مردی نیز حضور دارد که برپایی مجالس اهل‌بیت(ع)، به‌ویژه روضه حضرت زهرا(س)، را از یاد نمی‌برد. نام مادر که بر زبان‌ها جاری می‌شود و روایت غربت مدینه که اشک را به چشم‌ها می‌آورد، یاد او نیز در ذهن‌ها زنده می‌شود؛ مردی که در میان مسئولیت‌های سنگین، برای نشستن پای روضه و تجدید عهد با خاندان پیامبر(ص) جایگاهی ویژه قائل بود.

این دلبستگی، در سنت شیعی معنایی فراتر از حضور در یک مجلس سوگواری دارد. روضه، صرفاً شنیدن روایت مصیبت نیست؛ فرصتی برای بازخوانی باورها، یادآوری مسئولیت‌ها و پیوند دوباره با حقیقتی است که مؤمنان آن را چراغ راه خود می‌دانند. در این نگاه، توسل و اشک نشانه فاصله‌گرفتن از میدان مسئولیت نیست، بلکه می‌تواند سرچشمه آرامش و نیرویی برای ادامه مسیر باشد. شاید راز ماندگاری مجالس فاطمی را نیز باید در همین پیوند میان عاطفه، ایمان و مسئولیت جست‌وجو کرد.

فاطمیه، روایت غربت بانویی است که پس از رحلت پیامبر اکرم(ص)، روزهایی دشوار را پشت سر گذاشت و مظلومیتش در حافظه شیعه با روایت خانه علی(ع)، غربت مدینه و مزار پنهانش گره خورد. قرن‌ها از آن روزها گذشته است، اما این سوگ همچنان زنده است؛ نه فقط به‌سبب یادآوری یک واقعه تاریخی، بلکه از آن رو که برای شیعیان، نام حضرت زهرا(س) یادآور مجموعه‌ای از باورها و ارزش‌هایی است که در طول نسل‌ها به آن وفادار مانده‌اند.

امسال، در کنار این سوگ دیرینه، خاطره رهبر شهید انقلاب نیز به فضای عزاداری راه یافته است؛ خاطره مردی که ارادتش به حضرت زهرا(س) را در پیوند با مجالس روضه و سخن گفتن از حال‌وهوای شب‌های فاطمیه بازگو کرده بود. از همین رو، فاطمیه امسال برای بسیاری از سوگواران، تنها یادآور غربت دختر پیامبر(ص) نیست؛ فرصتی نیز برای مرور خاطره مردی است که دل به این آستان سپرده بود.

چراغ هیئت‌ها روشن است، نام حضرت زهرا(س) همچنان بر زبان‌ها جاری است و مجالس عزا، همچون سال‌های گذشته، میزبان دل‌های بی‌قرارند. با این تفاوت که امسال، در میان اشک‌هایی که برای مادر ریخته می‌شود، دلتنگی برای مردی نیز حضور دارد که دیگر در میان عزاداران نیست. شاید همین هم‌نشینی دو سوگ، معنای فاطمیه امسال را برای بسیاری از دلدادگان پررنگ‌تر کرده باشد؛ سوگ بانویی که مظلومیتش در تاریخ ماندگار شد و دلتنگی مردی که ارادتش به او، بخشی از خاطره این روزهاست.

فاطمیه می‌آید و می‌گذرد، اما پیوند دل‌ها با نام حضرت زهرا(س) در گذر زمان باقی می‌ماند. امسال نیز روضه مادر برپاست؛ با همان اشک‌ها و همان زمزمه‌های آشنا، اما با جای خالی مردی که از شب‌های فاطمیه برای خود و کشورش توشه می‌گرفت. مردی که اکنون یاد و خاطره‌اش، در کنار نام مادر، بخشی از اندوه این روزها شده است.