روزنامه نیویورکتایمز در گزارشی اعلام کرده است که مقامهای اروپایی از درخواست جدید کییف برای جبران کسری ۲۷ میلیارد دلاری بودجه دفاعی اوکراین متعجب و نگران شدهاند.
زلنسکی پیشتر اعلام کرده بود وزارت دفاع اوکراین با کسری قابل توجهی مواجه شده است؛ کسریای که به گفته او نتیجه استفاده زودهنگام از منابعی بوده که قرار بود برای ماههای پایانی سال اختصاص پیدا کند.
اما مسئله برای اروپا تنها تأمین این رقم نیست. برخی مقامهای اروپایی اکنون در تلاش هستند مشخص کنند این کسری دقیقاً از کجا ایجاد شده، رقم واقعی آن چقدر است و آیا تمام منابع جدیداً درخواستشده واقعاً برای ادامه جنگ ضروری است یا خیر.
تردید اروپا درباره نحوه هزینهکرد کمکهای اوکراین
یکی از نکات مهم گزارش نیویورکتایمز، افزایش پرسشها درباره نحوه مصرف منابع مالی پیشین است.
کشورهای اروپایی طی سالهای گذشته میلیاردها دلار و یورو برای حمایت از اوکراین اختصاص دادهاند؛ منابعی که بخشی از آن صرف خرید تسلیحات، سامانههای پدافند هوایی، تجهیزات نظامی و هزینههای مستقیم جنگ شده است.
اکنون برخی مقامهای اروپایی این پرسش را مطرح میکنند که آیا نیازهای مالی اوکراین بیش از اندازه برآورد شده یا ساختار بودجه دفاعی این کشور با مشکلات جدی مواجه است.
این موضوع میتواند به یکی از چالشهای اصلی کییف در ماههای آینده تبدیل شود؛ زیرا ادامه جنگ بدون منابع مالی گسترده برای اوکراین دشوار خواهد بود، اما افزایش کمکها نیز نیازمند اقناع افکار عمومی و دولتهای اروپایی است.
زلنسکی به دنبال جلو انداختن وامهای اروپایی
رئیسجمهور اوکراین برای عبور از این بحران پیشنهاد کرده بخشی از منابع وامهای اروپایی که قرار است در سالهای آینده در اختیار کییف قرار گیرد، زودتر پرداخت شود.
این پیشنهاد در واقع تلاش برای انتقال بخشی از منابع مالی آینده به زمان حال است؛ اقدامی که میتواند فشار فوری بر بودجه اوکراین را کاهش دهد، اما در مقابل، تعهدات مالی این کشور در سالهای بعد را افزایش خواهد داد.
در شرایطی که اقتصاد اوکراین همچنان به شدت تحت تأثیر جنگ قرار دارد، تأمین هزینههای دفاعی، پرداخت حقوق نیروهای نظامی و حمایت از خانوادههای جانباختگان، فشار قابل توجهی بر بودجه دولت این کشور وارد کرده است.
داراییهای مسدودشده روسیه؛ گزینه جنجالی کییف
یکی دیگر از پیشنهادهای زلنسکی، استفاده از داراییهای مسدودشده روسیه برای تأمین هزینههای اوکراین است.
بر اساس گزارش نیویورکتایمز، رئیسجمهور اوکراین از کشورهای اروپایی خواسته است راهی برای مصادره حدود ۲۱۰ میلیارد یورو از داراییهای مسدودشده روسیه پیدا کنند.
این موضوع از مدتها قبل در میان کشورهای غربی مطرح بوده، اما تبدیل داراییهای مسدودشده به منابع قابل استفاده برای اوکراین با ملاحظات حقوقی و سیاسی پیچیدهای روبهرو است.
به همین دلیل، استفاده مستقیم از این داراییها همچنان یکی از بحثبرانگیزترین گزینههای مالی غرب برای حمایت از کییف محسوب میشود.
کسری بودجه دفاعی اوکراین؛ ۲۳ یا ۲۷ میلیارد یورو؟
گزارش اخیر نیویورکتایمز در حالی از کسری ۲۷ میلیارد دلاری سخن میگوید که پیشتر نشریه پولیتیکو رقم کسری بودجه دفاعی اوکراین را حدود ۲۳ میلیارد یورو اعلام کرده بود.
این اختلاف ارقام نیز خود به یکی از موضوعات قابل توجه تبدیل شده است؛ زیرا نشان میدهد حتی درباره میزان واقعی نیاز مالی اوکراین نیز ارزیابیهای متفاوتی وجود دارد.
منابع مورد نیاز کییف تنها برای خرید سلاح نیست. پرداخت حقوق نیروهای نظامی، تأمین تجهیزات، سامانههای پدافندی، حمایت از خانوادههای کشتهشدگان و حتی آمادهسازی منابع مورد نیاز برای سال ۲۰۲۷، همگی در فهرست هزینههای سنگین دولت اوکراین قرار دارند.
جنگ اوکراین؛ آزمونی برای توان مالی غرب
جنگ روسیه و اوکراین از فوریه ۲۰۲۲ تاکنون علاوه بر میدان نظامی، به یک رقابت گسترده اقتصادی و مالی نیز تبدیل شده است.
آمریکا و کشورهای اروپایی در واکنش به عملیات نظامی روسیه، تحریمهای گستردهای علیه مسکو اعمال کرده و میلیاردها دلار تسلیحات و کمک مالی در اختیار اوکراین قرار دادهاند.
با این حال، طولانی شدن جنگ اکنون یک پرسش اساسی را برای حامیان غربی کییف ایجاد کرده است: تا چه زمانی میتوان هزینههای فزاینده جنگ را تأمین کرد؟
افزایش کسری بودجه اوکراین در کنار فشارهای اقتصادی داخلی کشورهای اروپایی، میتواند حمایت مالی از کییف را وارد مرحله تازهای کند؛ مرحلهای که در آن دیگر صرف اعلام حمایت سیاسی کافی نیست و دولتهای اروپایی باید درباره میزان، منبع و نحوه هزینهکرد هر یورو تصمیم دقیقتری بگیرند.
تردید مالی اروپا؛ چالش جدید زلنسکی
در شرایطی که میدان جنگ همچنان به منابع مالی و تسلیحاتی گسترده نیاز دارد، ایجاد تردید در میان حامیان اروپایی میتواند برای دولت زلنسکی چالشی جدی باشد.
کییف اکنون از یک سو با هزینههای سنگین جنگ و نیاز فوری به منابع مالی مواجه است و از سوی دیگر باید کشورهای اروپایی را متقاعد کند که منابع جدید واقعاً برای ادامه مقاومت در برابر روسیه ضروری است.
به نظر میرسد جنگ اوکراین وارد مرحلهای شده که توان اقتصادی و ظرفیت تأمین مالی جنگ، در کنار توان نظامی، به یکی از عوامل تعیینکننده آینده این بحران تبدیل شده است.
برای اروپا نیز مسئله فقط کمک به اوکراین نیست؛ بلکه این پرسش مطرح است که افزایش هزینههای جنگ تا کجا ادامه خواهد داشت و چه زمانی حمایت مالی از کییف میتواند به یک فشار پایدار بر بودجه کشورهای حامی تبدیل شود.
