سفر سهروزه آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد به قبرس، با هدف پیشبرد ابتکاری تازه برای حلوفصل بحران این جزیره انجام شد، اما در پایان این سفر هیچ راهحل مشخص یا برنامه زمانی جدیدی اعلام نشد و او بدون دستاورد عملی روشن، جزیره را ترک کرد.
این سفر در شرایطی انجام شد که گوترش با نیکوس کریستودولیدس رئیسجمهور قبرس و طوفان ارهورمان رهبر بخش ترکنشین شمال جزیره دیدارهای جداگانه داشت و سپس در یک نشست سهجانبه نیز شرکت کرد. با این حال، مذاکرات به توافقی قطعی درباره آینده روند صلح منتهی نشد.
گوترش در نشست خبری خود تأکید کرد که سازمان ملل همچنان به تلاش برای دستیابی به راهحلی جامع و پایدار ادامه میدهد و طرفها نیز تمایل خود را برای پیشبرد این روند ابراز کردهاند. او همچنین از توافق کلی برای برگزاری یک نشست جدید در قالب ۵+۱ خبر داد، اما افزود این نشست تنها زمانی برگزار میشود که در زمینه اقدامات اعتمادساز، روششناسی و مسائل اساسی پیشرفتی حاصل شود.
دبیرکل سازمان ملل تصریح کرد که تمایلی به برگزاری نشستهای بینتیجه ۵+۱ ندارد و هدف او رسیدن به نشستی است که واقعاً به راهحل منجر شود. او از دو طرف خواست برای رفع بیاعتمادی و نزدیک شدن به توافق، گامهای عملی بردارند.
در مقابل، برخی رسانههای نزدیک به حزب حاکم ترکیه بهجای بازتاب مستقیم دیدگاههای رهبران قبرس ترک، از مواضع چهرههایی حمایت کردهاند که همچنان بر راهحل دو دولتی و شعارهای استقلالطلبانه تأکید دارند. از جمله، ارهان آریکلی وزیر امور عمومی و حملونقل جمهوری ترک قبرس شمالی، مدل فدراسیون را رد کرده و گفته است این الگو برای طرف ترک قابل پذیرش نیست.
او همچنین با انتقاد از زمانبندی سفر گوترش، مدعی شد که دبیرکل سازمان ملل تنها شش ماه از دوره مسئولیتش را پیش رو دارد و در حالی به قبرس آمده که پروندههای بحرانی زیادی در جهان باز است. آریکلی تأکید کرده که اگر مدل فدراسیون دوباره مطرح شود، واکنش طرف ترک شدید خواهد بود.
این مواضع نشان میدهد که در میان سیاستمداران ترکنشین جزیره نیز درباره آینده قبرس اختلافنظر وجود دارد. در حالی که طوفان ارهورمان با شعار کنار گذاشتن آرمان استقلال و حمایت از فدرالیسم به قدرت رسیده، برخی اعضای دولت محلی همچنان بر استقلالطلبی تأکید دارند.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که ترکیه هرچند از تلاشهای گوترش حمایت لفظی کرده، اما در عمل نسبت به نتیجهبخش بودن این ابتکار تردید دارد. آنکارا میگوید تا زمانی که طرف یونانینشین موضع سازشناپذیر خود را تغییر ندهد، چشمانداز حل بحران قبرس روشن نخواهد شد.
وزارت امور خارجه ترکیه نیز در بیانیهای اعلام کرده است که دستیابی به راهحل، تنها بر پایه برابری حاکمیت و جایگاه بینالمللی برابر ترکهای قبرس ممکن خواهد بود. با این حال، طرف ترکیهای مشارکت فعال اتحادیه اروپا در این روند را مثبت ارزیابی نمیکند و معتقد است بروکسل بیطرفی خود را از دست داده است.
کریستودولیدس رئیسجمهور قبرس نیز در اظهاراتی کوتاه، مذاکرات را مثبت توصیف کرد و گفت توافق برای برگزاری نشست ۵+۱ یک گام رو به جلو است. او همچنین از نقش احتمالی اتحادیه اروپا در مرحله بعدی استقبال کرد.
در مجموع، سفر اخیر گوترش نشان داد که بحران قبرس همچنان گرفتار شکافهای سیاسی، اختلاف بر سر مدل نهایی حلوفصل و رقابتهای ژئوپلیتیکی است؛ موضوعی که مانع از دستیابی به یک ابتکار فوری و قابل اجرا شده و باعث شده دبیرکل سازمان ملل فعلاً دست خالی از این جزیره بازگردد.
