ترامپ و اعضای دولت او این دیدگاه را مطرح میکنند که ایران در موقعیتی قرار گرفته که واشنگتن انتظار داشته و دیگر ضرورتی برای دستیابی به توافقی تازه وجود ندارد؛ توافقی که پیشتر قرار بود موضوعاتی مانند ذخایر اورانیوم با غنای بالا و توان موشکی ایران را در بر بگیرد.
این تغییر موضع در شرایطی مطرح شده که تلاشهای میانجیگرانه قطر و پاکستان برای بازگرداندن ایران و آمریکا به مسیر مذاکرات ادامه دارد. با این حال، اظهارات اخیر رئیسجمهور آمریکا نشان میدهد که کاخ سفید دستکم در مقطع کنونی تمایل کمتری به پیگیری مذاکرات مستقیم دارد.
پایان مذاکرات؛ آغاز مرحله تازه فشار اقتصادی
نیویورکتایمز گزارش داده است که ترامپ دیگر مذاکره برای دستیابی به توافق هستهای جدید را در اولویت قرار نمیدهد و به جای آن، بر تداوم فشار اقتصادی و محدودیتهای دریایی تمرکز کرده است.
در همین چارچوب، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در گفتوگو با خبرنگاران در پاریس مدعی شده است که کارزار فشار اقتصادی علیه ایران به اندازهای اثرگذار بوده که واشنگتن در شرایط فعلی نیازی به عملیات نظامی گسترده نمیبیند. او البته احتمال اقدام نظامی در صورت عبور ایران از آنچه خطوط قرمز آمریکا خوانده، منتفی ندانسته است.
یکی از نشانههای تغییر رویکرد واشنگتن، اظهارات ترامپ درباره مأموریت جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، بوده است. ترامپ اعلام کرده که از ونس خواسته تمرکز خود را از تلاش برای مذاکره مستقیم با ایران به موضوعات دیگری معطوف کند؛ در حالی که ونس پیشتر یکی از چهرههای اصلی پیگیری مذاکرات برای پایان دادن به جنگ بود.
رئیسجمهور آمریکا همچنین در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال، با اشاره به اینکه دیگر نیازی به توافق با ایران نمیبیند، عملاً از کاهش اولویت مذاکرات در سیاست دولت خود خبر داده است.
کنار گذاشتن گزینه حملات گسترده؟
به نوشته نیویورکتایمز، به نظر میرسد ترامپ در مقطع فعلی تمایل چندانی به اجرای سناریوهای نظامی گسترده ندارد؛ گزینههایی که میتوانستند شامل حملات کوتاهمدت اما شدید به تأسیسات نظامی، هستهای و برخی زیرساختهای انرژی ایران باشند.
این روزنامه همچنین به کنار رفتن بحثهایی درباره عملیات نیروهای ویژه برای دستیابی به ذخایر اورانیوم غنیشده ایران اشاره کرده است. بر اساس برآوردهای مطرحشده در این گزارش، حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد همچنان یکی از مسائل حلنشده در پرونده هستهای ایران است.
موضوع تأسیسات و فعالیتهای هستهای در مناطق کوهستانی نیز از دیگر محورهایی است که به نوشته این رسانه، در محاسبات نظامی و سیاسی واشنگتن مطرح بوده، اما اکنون نشانههایی از فاصله گرفتن دولت ترامپ از گزینههای پرهزینه نظامی دیده میشود.
محاصره دریایی؛ راهبردی با هزینه و ابهام
ادامه محدودیتهای دریایی و تلاش آمریکا برای اعمال فشار بر صادرات نفت ایران، بخش مهمی از راهبرد جدید واشنگتن به شمار میرود. دولت ترامپ امیدوار است با گذشت زمان و افزایش فشارهای اقتصادی، تهران ناچار به تغییر محاسبات خود شود.
با این حال، نیویورکتایمز درباره امکان موفقیت این سیاست ابراز تردید کرده است. این روزنامه به نقل از سوزان مالونی، کارشناس مسائل ایران در مؤسسه بروکینگز، نوشته است: «ممکن است کار رئیسجمهور با ایران تمام شده باشد، اما کار ایران با او تمام نشده است.»
مالونی همچنین به دشواریها و هزینههای تلاش آمریکا برای مدیریت وضعیت تنگه هرمز اشاره کرده و این سیاست را همراه با عدم قطعیت درباره تداوم و اثربخشی آن دانسته است.
در ارزیابی نیویورکتایمز، تهران همچنان ابزارهایی برای اثرگذاری بر تحولات منطقهای در اختیار دارد و ممکن است در ادامه، توان موشکی و پهپادی و برنامه هستهای خود را بازسازی کند. از این منظر، پایان دادن یکجانبه واشنگتن به پیگیری بحران، لزوماً به معنای پایان اختلافات و کاهش تنشها در خلیج فارس نخواهد بود.
ذخایر اورانیوم ایران؛ پرسشی که همچنان باقی است
بخش دیگری از گزارش نیویورکتایمز به تناقض میان مواضع پیشین و فعلی ترامپ درباره برنامه هستهای ایران اختصاص دارد.
این روزنامه یادآوری کرده است که رئیسجمهور آمریکا پیش از آغاز جنگ، ذخایر اورانیوم با غنای ۶۰ درصد و احتمال نزدیک شدن ایران به توانایی ساخت سلاح هستهای را از دلایل اصلی ضرورت اقدام نظامی معرفی میکرد؛ اما اکنون در اظهاراتی متفاوت، مدعی شده است که مواد هستهای ایران در زیر حجم عظیمی از سنگ و آوار مدفون شده و دسترسی به آن امکانپذیر نیست.
نیویورکتایمز با اشاره به ارزیابیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی و گزارشهای منتشرشده درباره وضعیت مواد هستهای ایران، نوشته است که پس از حملات ژوئن ۲۰۲۵ به تأسیسات هستهای، سرنوشت بخش مهمی از ذخایر اورانیوم همچنان محل بحث است. به نوشته این رسانه، برخی کارشناسان نیز درباره ادعای نابودی کامل ظرفیت هستهای ایران تردید دارند و معتقدند بازیابی مواد باقیمانده، هرچند دشوار، همچنان موضوعی قابل بررسی است.
این وضعیت پرسشی اساسی را مطرح میکند: اگر ذخایر اورانیوم ایران همچنان باقی مانده و اکنون در دسترس فوری نیست، چرا همین موضوع پیشتر بهعنوان یکی از دلایل اصلی آغاز جنگ مطرح شده بود؟
ترامپ چگونه میخواهد از بحران خارج شود؟
نیویورکتایمز در ادامه به ارزیابی کریم سجادپور، کارشناس مسائل ایران در بنیاد کارنگی، پرداخته است. سجادپور معتقد است ترامپ جنگ را با این تصور آغاز کرد که میتواند به پیروزی بزرگی دست پیدا کند، اما اکنون با مسئله چگونگی پایان دادن به آن بدون نمایش شکست روبهروست.
به گفته این تحلیلگر، اهداف اولیه جنگ فراتر از موضوع هستهای بود و مسائلی مانند محدود کردن توان موشکی ایران، تضعیف گروههای همپیمان تهران در منطقه و حتی تغییر ساختار سیاسی ایران را نیز شامل میشد؛ با این حال، به ارزیابی او، اکنون نشانههایی از حرکت واشنگتن به سمت پذیرش نتیجهای محدودتر دیده میشود.
بر اساس جمعبندی این گزارش، دولت ترامپ ممکن است به جای دستیابی به توافقی جامع درباره پرونده هستهای و سایر اختلافات، به دنبال اعلام پایان بحران و حفظ فشارهای اقتصادی باشد. با این وجود، باقی ماندن موضوع ذخایر اورانیوم، اختلافات بر سر تنگه هرمز و تداوم تنشهای منطقهای نشان میدهد که اعلام پایان بحران از سوی واشنگتن الزاماً به معنای حلوفصل آن نخواهد بود.