جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، علاوه بر پیامدهای نظامی و اقتصادی، پرسش‌های مهمی درباره آینده نظم منطقه‌ای و جهانی ایجاد کرده است. مجله فارن پالسی در گزارشی تحلیلی نوشت که برخی آثار فوری این جنگ، از جمله نقش پررنگ پهپادها و موشک‌ها در نبردهای مدرن، تهدید مسیرهای حیاتی تجارت جهانی و محدودیت ظرفیت تأمین تسلیحات آمریکا، مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ اما پیامدهای بلندمدت این درگیری ممکن است گسترده‌تر باشد.
بر اساس این تحلیل، جنگ می‌تواند در سال‌های آینده به‌عنوان نقطه عطفی در تحولات ژئوپلیتیکی شناخته شود؛ نقطه‌ای که در آن، برداشت کشورها از امنیت، بازدارندگی و توازن قدرت دستخوش تغییر شده است.
تردید درباره کارآمدی سامانه‌های دفاعی آمریکا
یکی از محورهای اصلی این گزارش، عملکرد سامانه‌های پدافندی و دفاع موشکی آمریکایی است که کشورهای عربی حوزه خلیج فارس طی سال‌های گذشته برای حفاظت از زیرساخت‌ها و تأسیسات راهبردی خود خریداری کرده‌اند.
فارن پالسی با اشاره به تفاوت هزینه تولید پهپادها و موشک‌ها با هزینه رهگیرهای پیشرفته، استدلال می‌کند که حملات ایران محدودیت‌های اتکای صرف به سامانه‌های دفاعی گران‌قیمت را آشکار کرده است. بر اساس این تحلیل، موشک‌ها و پهپادها به دلیل امکان تولید، ذخیره‌سازی و به‌کارگیری در مقیاس گسترده، می‌توانند فشار قابل‌توجهی بر سامانه‌های دفاعی وارد کنند.
این تحولات همچنین نگرانی‌هایی درباره امنیت بخش‌های انرژی، تجارت، تولید، سرمایه‌گذاری و گردشگری در کشورهای حوزه خلیج فارس ایجاد کرده است. از نگاه نویسندگان این تحلیل، تداوم چنین تهدیدهایی می‌تواند محاسبات امنیتی این کشورها و ارزیابی آن‌ها از میزان اتکاپذیری حمایت نظامی آمریکا را تغییر دهد.
تنگه هرمز نیز در این معادلات جایگاه مهمی دارد؛ زیرا هرگونه اختلال در عبور نفتکش‌ها از این آبراه راهبردی می‌تواند پیامدهایی فراتر از منطقه داشته باشد و بازارهای جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار دهد. در این چارچوب، امنیت خلیج فارس و مسیرهای انتقال انرژی به یکی از عوامل مؤثر بر اقتصاد جهانی تبدیل شده است.
آیا چین نقش امنیتی پررنگ‌تری می‌گیرد؟
بخش دیگری از تحلیل فارن پالسی به جایگاه چین در خاورمیانه اختصاص دارد. چین طی سال‌های گذشته از امنیت نسبی فراهم‌شده در منطقه و گسترش روابط اقتصادی خود با کشورهای آن بهره برده، بی‌آنکه به اندازه آمریکا درگیر تأمین امنیت نظامی منطقه شود.
با این حال، این تحلیل مطرح می‌کند که گستردگی منافع اقتصادی چین در خاورمیانه ممکن است پکن را با ضرورت بازنگری در رویکرد امنیتی خود روبه‌رو کند. در صورت تداوم بی‌ثباتی و افزایش تهدید علیه مسیرهای انتقال انرژی و تجارت، چین ممکن است برای حفاظت از منافع خود نقش فعال‌تری در تحولات منطقه‌ای در نظر بگیرد.
البته میزان و شکل چنین حضوری به تصمیم‌های آینده پکن و ارزیابی این کشور از هزینه‌ها و پیامدهای مداخله امنیتی بستگی خواهد داشت.
راهبرد اسرائیل و احتمال تداوم عملیات فرامرزی
فارن پالسی در بخش دیگری از گزارش خود، به رویکرد نظامی اسرائیل در مرزهای لبنان، سوریه و غزه می‌پردازد. بر اساس این تحلیل، راهبرد مورد بحث بر ایجاد مناطق حائل و ادامه عملیات نظامی علیه گروه‌هایی متمرکز است که اسرائیل آن‌ها را تهدیدی علیه امنیت خود می‌داند.
نویسندگان گزارش، این رویکرد را با سیاست نظامی امپراتوری روم مقایسه کرده‌اند؛ امپراتوری‌ای که در برخی مناطق مرزی، با ایجاد مناطق حائل و اجرای عملیات علیه نیروهای مستقر در آن سوی مرزها، می‌کوشید تهدیدها را از مراکز اصلی خود دور نگه دارد.
این تحلیل می‌گوید چنین الگویی می‌تواند به تداوم عملیات نظامی فراتر از مرزها منجر شود؛ رویکردی که هدف آن جلوگیری از شکل‌گیری توان عملیاتی گروه‌های مسلح در نزدیکی مرزهای اسرائیل عنوان می‌شود.
در همین حال، حمله هفتم اکتبر و تحولات پس از آن، بحث درباره تغییر دکترین نظامی اسرائیل و تلاش برای بازتعریف شیوه مقابله با تهدیدهای امنیتی را پررنگ‌تر کرده است. با این حال، میزان پایداری چنین راهبردی و پیامدهای آن برای امنیت منطقه همچنان به تحولات میدانی و تصمیم‌های سیاسی آینده وابسته است.
فارن پالسی: جنگ نتوانست نفوذ منطقه‌ای ایران را از میان ببرد
این گزارش همچنین به اهداف اعلام‌شده آمریکا و اسرائیل از جنگ علیه ایران می‌پردازد و می‌نویسد که تضعیف ساختار سیاسی و توان منطقه‌ای ایران از جمله محورهای این رویکرد بوده است؛ با این حال، به ارزیابی نویسندگان، این اهداف به نتیجه مورد انتظار نرسیده‌اند.
بر اساس تحلیل فارن پالسی، ایران با وجود خسارات ناشی از جنگ، همچنان از ظرفیت‌های نظامی و جغرافیایی خود برای اعمال فشار برخوردار است. موقعیت جغرافیایی ایران در نزدیکی تنگه هرمز و توانایی استفاده از موشک‌ها و پهپادها، از جمله عواملی است که می‌تواند بر محاسبات امنیتی آمریکا و کشورهای منطقه اثر بگذارد.
این تحلیل همچنین به حملات موشکی و پهپادی ایران علیه پایگاه‌های نظامی آمریکا در کشورهای حوزه خلیج فارس اشاره می‌کند و معتقد است پیامدهای این حملات صرفاً نظامی نبوده و می‌تواند بر احساس امنیت، فعالیت اقتصادی و محاسبات راهبردی این کشورها تأثیر بگذارد.
در مجموع، فارن پالسی این پرسش را مطرح می‌کند که آیا جنگی که با هدف محدود کردن قدرت ایران آغاز شد، در عمل به تغییراتی منجر شده که موقعیت منطقه‌ای تهران و محاسبات امنیتی بازیگران دیگر را پیچیده‌تر کرده است؛ پرسشی که پاسخ آن به تحولات آینده و پیامدهای بلندمدت درگیری وابسته خواهد بود.
