تشدید حملات عربستان سعودی به یمن و ادامه محاصره این کشور، تقابل ریاض و صنعا را وارد مرحله تازه‌ای کرده است. انصارالله در واکنش به این روند، دامنه عملیات خود را به زیرساخت‌های حیاتی عربستان گسترش داده و با حملات متعدد به فرودگاه‌های این کشور، در پی تحمیل هزینه‌های مستقیم نظامی و اقتصادی به طرف سعودی است.
هشدار به شرکت‌های هواپیمایی درباره استفاده از حریم هوایی و فرودگاه‌های عربستان، به‌استثنای مکه مکرمه و مدینه منوره، نیز بخشی از همین راهبرد عنوان شده است؛ اقدامی که هدف آن، به چالش کشیدن تصور مصونیت عربستان در برابر پیامدهای جنگ یمن است.
اهمیت این تحولات در آن است که تقابل از حملات به مواضع نظامی و خطوط مقدم فراتر رفته و زیرساخت‌های حیاتی را نیز دربر گرفته است. عربستان سال‌ها از برتری هوایی و محاصره اقتصادی برای افزایش فشار بر یمن استفاده کرده، اما به نتیجه سیاسی مورد نظر خود نرسیده است. اکنون انصارالله می‌کوشد با گسترش دامنه پاسخ‌ها، هزینه ادامه حملات و محاصره را برای ریاض افزایش دهد.
گسترش حملات به اهداف سعودی
در ۱۳ مهر ۱۴۰۵، نیروهای مسلح یمن از اجرای چند عملیات علیه اهدافی در عربستان خبر دادند. بر اساس اعلام سخنگوی نیروهای مسلح انصارالله، فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض، فرودگاه ابها، پالایشگاه آرامکو در رابغ، پایگاه نظامی خمیس مشیط و اهدافی در نجران و جیزان در شمار اهداف این عملیات قرار داشتند.
طبق این اعلام، موشک‌های بالستیک و کروز و پهپادها در این عملیات به کار گرفته شدند. صنعا این حملات را پاسخی به تشدید حملات سعودی و ادامه محاصره یمن معرفی کرد.
در روزهای ۱۴ و ۱۵ مهر نیز گزارش‌هایی درباره ادامه حملات به فرودگاه‌های جیزان و نجران و دیگر اهداف سعودی منتشر شد. بر اساس گزارش‌های ارائه‌شده در آن مقطع، حملات به فرودگاه ابها و فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض در مجموع به کشته شدن سه نفر و مجروح شدن ۳۶ نفر انجامید. هم‌زمان، سامانه‌های پدافندی عربستان برای مقابله با تهدیدهای موشکی و پهپادی به کار گرفته شدند.
در ۱۶ مهر نیز فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض بار دیگر در کانون تحولات قرار گرفت. گزارش‌ها از آسیب دیدن یک هواپیمای متعلق به شرکت هواپیمایی سعودی و اختلال در فعالیت فرودگاه حکایت داشت. در ادامه، برخی شرکت‌های هواپیمایی پروازهای خود به ریاض را تعلیق کردند و هشدارهای مربوط به امنیت پرواز در بخش‌هایی از حریم هوایی عربستان گسترش یافت.
این توالی عملیات نشان می‌دهد که فشار انصارالله به یک حمله منفرد محدود نیست. گسترش جغرافیایی اهداف از مناطق جنوبی عربستان به پایتخت، در کنار هشدار به شرکت‌های هواپیمایی، این پیام را منتقل می‌کند که ادامه جنگ علیه یمن می‌تواند امنیت زیرساخت‌های مهم اقتصادی و ارتباطی عربستان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
تأثیر حملات بر جایگاه اقتصادی عربستان
عربستان در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری گسترده‌ای برای جذب سرمایه خارجی، توسعه گردشگری و تبدیل شدن به یکی از مراکز اقتصادی منطقه انجام داده است. امنیت فرودگاه‌ها و استمرار پروازهای بین‌المللی از پیش‌نیازهای تحقق این اهداف به شمار می‌رود.
هدف قرار گرفتن فرودگاه اصلی پایتخت و بازنگری شرکت‌های هواپیمایی در برنامه پروازهای خود می‌تواند هزینه‌های امنیتی و اقتصادی را افزایش دهد و بر تصویر عربستان به‌عنوان مقصدی امن برای فعالیت‌های بین‌المللی تأثیر بگذارد.
لغو پروازها، افزایش هشدارهای هوانوردی و انتشار گزارش‌هایی از خسارت به هواپیماها و تأسیسات فرودگاهی، ممکن است بر تصمیم شرکت‌های حمل‌ونقل، هزینه‌های بیمه و برنامه‌ریزی مسافران و سرمایه‌گذاران اثر بگذارد. با این حال، میزان خسارت بلندمدت به استمرار عملیات و سطح اختلال در پروازها بستگی دارد.
از این منظر، حملات انصارالله علاوه بر کارکرد نظامی، ابزاری برای اعمال فشار اقتصادی و سیاسی نیز محسوب می‌شوند. صنعا با گسترش دامنه اهداف خود می‌کوشد عربستان را با پیامدهای مستقیم سیاستی مواجه کند که سال‌ها علیه یمن دنبال کرده است.
محدودیت‌های راهبرد نظامی عربستان
عربستان طی سال‌های جنگ، ظرفیت‌های گسترده نظامی و سیاسی خود را برای شکست انصارالله به کار گرفته است. حملات هوایی، حمایت از نیروهای همسو در داخل یمن و فشار اقتصادی، به نتیجه راهبردی مورد نظر ریاض منجر نشده‌اند.
این تجربه نشان داده است که برتری تسلیحاتی و برخورداری از پشتیبانی خارجی، به‌تنهایی برای تحمیل اراده سیاسی به صنعا کافی نیست. در شرایط کنونی نیز تکرار حملات هوایی و افزایش فشار بر یمن، بدون تغییر در اهداف و روش‌های جنگ، تضمینی برای عقب‌نشینی انصارالله ایجاد نمی‌کند.
در مقابل، صنعا با گسترش عملیات و انتخاب اهداف حساس می‌کوشد هزینه‌های ادامه تقابل را افزایش دهد و محاسبات سیاسی و نظامی ریاض را تحت تأثیر قرار دهد.
این وضعیت به معنای از بین رفتن توان نظامی عربستان نیست، بلکه بیانگر محدودیت‌های این کشور برای دستیابی به نتیجه‌ای تعیین‌کننده است. انصارالله نیز با تنظیم دامنه عملیات، تلاش می‌کند فشار را افزایش دهد و از ظرفیت نظامی خود به‌عنوان اهرمی برای تغییر محاسبات طرف سعودی استفاده کند.
پایان محاصره؛ محور اصلی کاهش تنش
مسئله اصلی در تقابل کنونی، پیوند میان حملات سعودی و محاصره یمن است. انصارالله اقدامات اخیر را در چارچوب پاسخ به این دو روند معرفی می‌کند و پایان دادن به محاصره را یکی از محورهای اصلی مطالبات خود می‌داند. از این رو، کاهش تنش بدون تغییر در سیاست عربستان نسبت به یمن، ممکن است نتواند زمینه‌ای پایدار برای پایان درگیری‌ها فراهم کند.
اگر ریاض به حملات خود ادامه دهد و محاصره را حفظ کند، احتمال گسترش عملیات انصارالله و افزایش هزینه‌های امنیتی و اقتصادی همچنان مطرح خواهد بود. در مقابل، توقف حملات و حرکت به سمت رفع محاصره می‌تواند زمینه را برای کاهش تقابل فراهم کند.
حملات اخیر انصارالله به فرودگاه‌های عربستان را می‌توان در چارچوب تلاش برای تغییر معادله فشار ارزیابی کرد؛ راهبردی که می‌کوشد نشان دهد ادامه جنگ و محاصره یمن برای ریاض نیز بدون هزینه نخواهد بود. با این حال، مسیر تحولات به تصمیم‌های بعدی طرفین و میزان آمادگی آن‌ها برای کاهش تنش بستگی دارد.
