احمد شریعتی، مدیرکل دامپزشکی استان تهران، در نشست خبری سازمان جهاد کشاورزی استان تهران اعلام کرد که حدود ۳ هزار تن مرغ نزدیک به پایان تاریخ مصرف در سردخانههای استان شناسایی شده است.
به گفته او، بازرسان دامپزشکی معمولاً حدود دو ماه پیش از پایان تاریخ مصرف، هشدارهای لازم را به صاحبان محمولهها، چه دولتی و چه خصوصی، ارائه میکنند تا از انباشت محصول و رسیدن آن به مرحله انقضا جلوگیری شود.
در مورد محمولههای شناساییشده نیز بخشی از مرغها در مهلت تعیینشده مصرف شد، اما تاریخ مصرف حدود ۲ هزار تن باقیمانده به پایان رسید و این محمولهها دیگر امکان عرضه به مصرفکننده نهایی را نداشتند.
مرغ تاریخگذشته وارد بازار خانوار نشد
نکته مهم در این پرونده، تفاوت میان پایان تاریخ مصرف و اثبات فساد یا آلودگی محصول است. مدیرکل دامپزشکی تهران تأکید کرده است که بخش عمده محمولههای باقیمانده، بر اساس آزمایشهای انجامشده، مشکل بهداشتی خاصی نداشتند؛ اما صرفنظر از نتیجه آزمایشها، پس از پایان تاریخ مصرف، اجازه عرضه در بازار خردهفروشی و مصرف خانوار را نداشتند.
تمام این محمولهها از سطح سردخانهها جمعآوری و آزمایشهای لازم روی آنها انجام شد. محصولاتی که قابلیت مصرف خوراکی نداشتند نیز پس از طی فرایندهای تعیینشده، از جمله فرایند حرارتی، برای تبدیل به پودر گوشت تعیین تکلیف شدند.
این موضوع از یک منظر اهمیت زیادی دارد: سالم بودن یک محموله در آزمایش، به معنای مجاز بودن عرضه آن پس از پایان تاریخ مصرف نیست. تاریخ مصرف بخشی از الزامات قانونی و بهداشتی عرضه مواد غذایی است و عبور از این تاریخ، محصول را از چرخه مصرف خانوار خارج میکند.
نظارت بر سردخانهها؛ حلقهای مهم در زنجیره سلامت غذا
استان تهران به دلیل حجم بالای تولید، توزیع و مصرف فرآوردههای خام دامی، یکی از مهمترین نقاط زنجیره غذایی کشور محسوب میشود. بر اساس اعلام مدیرکل دامپزشکی استان تهران، ۳۷ سردخانه تحت پوشش نظارت دامپزشکی در این استان فعالیت میکنند.
گوشت قرمز، مرغ، بلدرچین، ماهی و میگو از جمله فرآوردههایی هستند که به صورت مستمر در این زنجیره پایش میشوند.
از همین رو، پرونده ۳ هزار تن مرغ را نباید صرفاً به عنوان یک مورد از «مرغهای تاریخگذشته» دید. این اتفاق نشان میدهد مدیریت موجودی، رعایت زنجیره سرد، رصد تاریخ مصرف و تعیین تکلیف بهموقع محمولهها، همگی در حفظ سلامت بازار مواد غذایی نقش دارند.
چرا بخشی از محمولهها به مصرف صنعتی میرسد؟
یکی از نکات قابل توجه در اظهارات مدیرکل دامپزشکی تهران، تعیین تکلیف بخشی از محصولات برای مصارف صنعتی است.
محصولی که تاریخ مصرف آن به پایان رسیده، ممکن است بر اساس نتایج آزمایشها از نظر بهداشتی شرایط خاصی داشته باشد، اما در هر صورت نمیتواند به عنوان محصول خوراکی خانوار عرضه شود. بنابراین نحوه استفاده از آن باید بر اساس طبقهبندی و دستورالعملهای دامپزشکی مشخص شود.
در مواردی که محصول قابلیت مصرف خوراکی نداشته باشد، پس از انجام فرایندهای مورد تأیید، از جمله عملیات حرارتی، میتواند برای تولید محصولاتی مانند پودر گوشت مورد استفاده قرار گیرد.
این تفکیک میان مصرف انسانی، مصرف صنعتی و معدومسازی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هدف اصلی نظارت دامپزشکی جلوگیری از ورود محصول غیرمجاز به سفره مردم است.
نبود شکایت از فروش مرغ تاریخگذشته
شریعتی همچنین اعلام کرده است که هیچیک از محمولههای مورد اشاره وارد بازار مصرف خانوار نشده و در استان تهران نیز شکایتی درباره خرید مرغ تاریخگذشته از فروشگاهها دریافت نشده است.
این موضوع اگرچه نمیتواند به تنهایی معیار ارزیابی کل بازار باشد، اما در کنار فرایند جمعآوری و آزمایش محمولهها نشان میدهد که بخش مهمی از نظارت، پیش از رسیدن محصول به مرحله خردهفروشی انجام شده است.
با این حال، اطلاعرسانی دقیق در چنین پروندههایی اهمیت ویژهای دارد. انتشار خبر «۳ هزار تن مرغ تاریخگذشته» بدون توضیح درباره اینکه چه میزان از محموله وارد بازار شده، چه میزان پیش از انقضا مصرف شده و سرنوشت بخش باقیمانده چه بوده است، میتواند نگرانی عمومی ایجاد کند.
گوشت بوفالو؛ محصولی که نباید به جای گوشت گاو فروخته شود
مدیرکل دامپزشکی استان تهران در بخش دیگری از سخنان خود درباره گوشت بوفالو نیز توضیح داد. بر اساس اعلام او، واردات این گوشت از هند انجام میشود و کشتار در مبدأ تحت نظارتهای شرعی و بهداشتی قرار دارد.
تا سال گذشته، گوشت بوفالو عمدتاً در صنایع فرآوردههای گوشتی مورد استفاده قرار میگرفت، اما مصرف خانگی آن نیز از سوی سازمان دامپزشکی مجاز اعلام شده است.
با این حال، یک اصل مهم در عرضه این محصول وجود دارد: گوشت بوفالو نباید با عنوان گوشت گاو به مصرفکننده فروخته شود.
نوع گوشت باید روی بستهبندی مشخص باشد و محصول دارای تأییدیه دامپزشکی، مهر بهداشتی و تاریخ تولید و انقضای معتبر باشد. در مورد گوشت عرضهشده در قصابیها نیز واحد عرضهکننده موظف است نوع گوشت را به مصرفکننده اعلام کند.
مسئله اصلی؛ اعتماد مصرفکننده به بازار مواد غذایی
پرونده مرغهای نزدیک به انقضا و بحث عرضه گوشت بوفالو، هر دو یک مسئله مشترک دارند: حق مصرفکننده برای دانستن اینکه چه محصولی و با چه مشخصاتی خریداری میکند.
در بازار مواد غذایی، سلامت محصول تنها به نتیجه یک آزمایش محدود نمیشود. تاریخ مصرف، شرایط نگهداری، زنجیره سرد، نحوه عرضه و شفافیت برچسبگذاری، مجموعهای از عواملی هستند که باید همزمان رعایت شوند.
از سوی دیگر، اطلاعرسانی درباره کشف و جمعآوری محمولههای مشکوک یا منقضیشده، اگر با جزئیات و بدون ایجاد ابهام انجام شود، میتواند به جای ایجاد نگرانی، به افزایش اعتماد عمومی کمک کند.
در نهایت، آنچه برای مصرفکننده اهمیت دارد این است که بداند محصولی که وارد سبد خرید او میشود، از نظر سلامت، تاریخ مصرف و مشخصات درجشده روی بستهبندی تحت نظارت قرار دارد. پرونده ۳ هزار تن مرغ در تهران نیز بیش از آنکه صرفاً یک خبر درباره یک محموله خاص باشد، یادآوری میکند که نظارت بر زنجیره غذا باید از سردخانه تا سفره ادامه داشته باشد.
