نقشههای جدید مدل GFS نشانههایی از شکلگیری یک رودخانه اتمسفری در اواخر هفته آینده را نشان میدهند. این جریان جوی میتواند یک مسیر گسترده برای انتقال بخار آب از مناطق شمال آفریقا به سمت خاورمیانه ایجاد کند و در ادامه، رطوبت را به سمت ایران و بخشهایی از آسیای مرکزی انتقال دهد.
در نقشههای پیشبینی، ناهنجاری آب قابل بارش نسبت به میانگین اقلیمی سالهای ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ در بخشهایی از این مسیر مثبت دیده میشود و یک نوار کشیده از شمال آفریقا به سمت شرق و شمالشرق شکل گرفته است.
مسیر احتمالی رودخانه اتمسفری
بر اساس این الگو، جریان رطوبتی پس از عبور از شمال آفریقا و شرق مدیترانه میتواند به سمت عراق، ایران و مناطق شرقیتر خاورمیانه حرکت کرده و سپس تا آسیای مرکزی امتداد پیدا کند.
رودخانه اتمسفری به جریان باریک و بسیار طولانی از بخار آب در جو گفته میشود که میتواند صدها کیلومتر عرض و هزاران کیلومتر طول داشته باشد. مطالعات اقلیمی نیز نشان دادهاند که چنین سامانههایی در منطقه خاورمیانه میتوانند مسافتهای بسیار طولانی را طی کنند؛ بهطوری که در یکی از رویدادهای بررسیشده، طول این رودخانه اتمسفری حدود ۵۵۰۰ کیلومتر گزارش شده است.
آیا بارشهای گسترده در راه است؟
شکلگیری رودخانه اتمسفری لزوماً به معنای وقوع بارش شدید در تمام مناطق مسیر آن نیست. برای تبدیل رطوبت منتقلشده به بارش، عواملی مانند موقعیت سامانههای کمفشار، دما، توپوگرافی و شرایط دینامیکی جو نیز نقش تعیینکننده دارند.
از سوی دیگر، پیشبینی فعلی هنوز فاصله زمانی قابلتوجهی با زمان احتمالی وقوع این سامانه دارد و شدت، مسیر و حتی شکلگیری نهایی آن ممکن است در خروجیهای بعدی مدلهای هواشناسی تغییر کند.
بنابراین در شرایط فعلی، نقشههای GFS بیشتر یک سیگنال قابل توجه از احتمال افزایش انتقال رطوبت به سمت ایران ارائه میکنند و نمیتوان بر اساس آن درباره میزان یا گستره بارشها با قطعیت اظهارنظر کرد. برای مشخص شدن وضعیت نهایی باید منتظر بهروزرسانیهای بعدی مدل GFS و پیشبینیهای سازمان هواشناسی ماند.