بهترین زمان برای تزریق واکسن آنفلوآنزا از نیمه شهریور تا نیمه مهر است، اما امسال با توجه به مشکلات حملونقل دارو و محدودیتهای ناشی از تحریمها، واکسن آنفلوآنزا هنوز در شبکه بهداشت و داروخانهها توزیع نشده است. این شرایط میتواند احتمال شیوع بیشتر این بیماری ویروسی در پاییز و زمستان را افزایش دهد.
فرایند تأمین واکسن آنفلوآنزا معمولاً چند ماه زودتر آغاز میشود و از شرکتهای واردکننده خواسته میشود واکسن مورد نیاز را از برندهای اروپایی تهیه کنند. سازمان غذا و دارو نیز در ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ از شرکتهای فوریتی، واردکنندگان دارو و شرکتهای داروسازی خواست پیشنهادهای خود را برای تأمین واکسن ارائه دهند.
بر اساس این فراخوان، قرار بود واکسن سهظرفیتی و چهارظرفیتی آنفلوآنزا از اروپا و در مجموع به تعداد دو میلیون دُز تأمین شود، اما مشکلات حملونقل دارو در شرایط فعلی و نبود همکاری شرکتهای اروپایی، روند تأمین واکسن را با ابهام روبهرو کرده است.
واکسن آنفلوآنزا هر سال در شبکه بهداشت بهصورت رایگان در اختیار گروههای آسیبپذیر، از جمله مادران باردار، سالمندان و بیماران خاص قرار میگرفت و بخشی از آن نیز در داروخانهها برای عموم مردم عرضه میشد.
واردات مواد اولیه دارویی و داروهای نهایی در ماههای اخیر با مشکلات فراوانی همراه بوده و این مسئله حتی بر روند تولید نیز تأثیر گذاشته است. تحریمها و محدودیتهای حملونقل دریایی نیز روند تأمین واکسن آنفلوآنزا را دشوارتر کرده و هنوز مشخص نیست این واکسن چه زمانی در داروخانهها عرضه خواهد شد.
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در حاشیه افتتاح بیمارستان شفا گلبهار گفت: «قول بیمورد نمیدهیم و تلاش میکنیم واکسن را تهیه کنیم، اما این موضوع به شرایط و وضعیت محاصرهها و تحریمها نیز بستگی دارد.»
معمولاً سالانه حدود سه میلیون دُز واکسن آنفلوآنزا وارد کشور میشود، اما تاکنون این واکسن در داروخانهها موجود نشده است. این در حالی است که زمان مناسب تزریق واکسن در ایران از نیمه شهریور تا نیمه نخست مهر محسوب میشود.
هادی احمدی، مدیر روابط عمومی انجمن داروسازان ایران، درباره وضعیت واردات واکسن آنفلوآنزا گفت: قرار است حدود ۴۰۰ هزار دُز واکسن وارد شود که این تعداد شاید تنها برای درمانگاههای دولتی کافی باشد. با این حال، به دلیل تحریمها و موانع ایجادشده، ثبت سفارش واکسن انجام نشده و شرکتها نتوانستهاند واکسن را وارد کنند. از سوی دیگر، تولید داخلی واکسن آنفلوآنزا نیز وجود ندارد.
وی با اشاره به ماده ۲۳ کنوانسیون چهارم ژنو اظهار کرد: حملونقل و خریدوفروش دارو برای غیرنظامیان باید در همه جنگها آزاد باشد، اما در عمل با محدودیتهایی روبهرو هستیم که دسترسی به دارو را دشوار میکند.
احمدی افزود: در جریان جنگ ۴۰ روزه، یکی از کشورهای همسایه که قرار بود داروی ماده حاجب تصویربرداری را ارسال کند، از انجام این کار خودداری کرد و در مقطعی مشکلاتی در تأمین این دارو به وجود آمد.
وی تأکید کرد: مشکل اصلی در حال حاضر تأمین ارز نیست، بلکه نقلوانتقال ارز برای خرید دارو با مانع مواجه است. اینکه گفته میشود دارو مشمول تحریم نیست، در مرحله اجرا با واقعیتهای دیگری روبهرو میشود و نهادهای بینالمللی نیز در این زمینه سکوت کردهاند.
هر سال تعدادی واکسن آنفلوآنزا برای تزریق به گروههای هدف مانند مادران باردار، سالمندان و بیماران خاص در اختیار شبکه بهداشت قرار میگیرد، اما امسال تاکنون واکسنی به این شبکه تحویل داده نشده است.
قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، گفت: نیاز معاونت بهداشت به واکسن آنفلوآنزا هر سال به سازمان غذا و دارو اعلام میشود و تأمین واکسن بر عهده این سازمان است. معاونت بهداشت مصرفکننده واکسن است و تاکنون واکسن آنفلوآنزا به دست ما نرسیده است؛ به محض دریافت واکسن، توزیع آن در شبکه بهداشت با سرعت انجام خواهد شد.
وی ادامه داد: در شرایط دشوار فعلی، واردات دارو و واکسن با مشکلات متعددی روبهرو است، زیرا مسیرهای حملونقل دارو نیز با اختلال مواجه شدهاند.
تلاشها برای یافتن راههای جایگزین تأمین واکسن آنفلوآنزا ادامه دارد، اما محدودیتهای نقلوانتقال ارز و حملونقل دارو، نگرانیها درباره دسترسی بیماران و گروههای در معرض خطر به واکسن در ماههای سرد سال را افزایش داده است.
