موضوع همسان‌سازی حقوق بازنشستگان بار دیگر به یکی از محورهای مهم مطالبات بازنشستگان تبدیل شده است. در شرایطی که هزینه‌های زندگی و افزایش مخارج خانوار، اهمیت تناسب میان حقوق دریافتی و هزینه‌های ضروری را بیشتر کرده، تعیین تکلیف بازنشستگانی که تاکنون از اجرای کامل متناسب‌سازی بهره‌مند نشده‌اند، مورد توجه قرار گرفته است.
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در جریان سفر به استان چهارمحال و بختیاری اعلام کرد که گروهی از بازنشستگان به‌دلیل پیچیدگی‌های حقوقی، هنوز مشمول اجرای همسان‌سازی حقوق نشده‌اند. او با اشاره به تأمین منابع مورد نیاز از سوی سازمان برنامه و بودجه، ابراز امیدواری کرد که این موضوع تا پایان سال ۱۴۰۵ به مرحله اجرا برسد.
این اظهارات در حالی مطرح شده است که اجرای متناسب‌سازی حقوق در صندوق‌های بازنشستگی با ضوابط و مقررات مشخصی همراه است و تعیین وضعیت گروه‌هایی که به دلایل اداری یا حقوقی از اجرای آن جا مانده‌اند، نیازمند بررسی پرونده‌ها و تطبیق شرایط آنان با دستورالعمل‌های مربوطه است.
کدام بازنشستگان در انتظار اجرای همسان‌سازی هستند؟
بر اساس توضیحات وزیر کار، بخشی از بازنشستگان وزارت کشور از جمله گروه‌هایی هستند که به‌دلیل مسائل حقوقی، اجرای همسان‌سازی حقوق آن‌ها با مشکل مواجه شده است. همچنین حدود ۴۰ هزار نفر از بازنشستگان آموزش‌وپرورش نیز در زمره افرادی قرار دارند که موضوع وضعیت حقوقی و بهره‌مندی آنان از این طرح باید پیگیری شود.
با این حال، اعلام این تعداد به معنای آن نیست که همه این افراد بدون بررسی شرایط فردی، مبلغ یکسانی دریافت خواهند کرد. میزان برخورداری هر بازنشسته از متناسب‌سازی به مقررات حاکم بر صندوق مربوط، سوابق خدمتی، حقوق زمان بازنشستگی و شرایط مشمولیت او بستگی دارد.
از این رو، تعیین تکلیف نهایی هر گروه مستلزم بررسی ضوابط قانونی و ابلاغ تصمیم‌های اجرایی از سوی مراجع مسئول است. بازنشستگانی که تصور می‌کنند مشمول طرح هستند اما افزایش مورد انتظار در حکم حقوقی آن‌ها اعمال نشده، باید وضعیت خود را از مسیرهای رسمی صندوق یا دستگاه بازنشستگی مربوط پیگیری کنند.
منابع اجرای طرح تأمین شده است؟
یکی از نکات مهم در اظهارات وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اشاره به تأمین منابع لازم از سوی سازمان برنامه و بودجه است. تأمین اعتبار یکی از پیش‌نیازهای اجرای طرح‌های افزایش حقوق و متناسب‌سازی به شمار می‌رود؛ با این حال، اختصاص منابع به‌تنهایی به معنای واریز فوری مبالغ به حساب تمام افراد مشمول نیست.
برای اجرای عملی طرح، علاوه بر منابع مالی، لازم است وضعیت حقوقی افراد تعیین تکلیف شود، ضوابط مربوط به هر گروه مشخص باشد و دستگاه‌ها و صندوق‌های مسئول، محاسبات و احکام حقوقی را مطابق مقررات انجام دهند.
بنابراین، وعده اجرای طرح تا پایان سال ۱۴۰۵ را باید به‌عنوان اعلام برنامه و ابراز امیدواری برای تکمیل فرایند در نظر گرفت، نه اعلام تاریخ قطعی پرداخت به همه بازنشستگان. زمان نهایی اجرا و نحوه اعمال مبالغ باید در اطلاعیه‌ها و دستورالعمل‌های رسمی بعدی مشخص شود.
تفاوت همسان‌سازی با افزایش سالانه حقوق بازنشستگان
همسان‌سازی یا متناسب‌سازی حقوق با افزایش سالانه مستمری یکسان نیست. افزایش سالانه بر اساس قوانین و مصوبات مربوط به هر صندوق تعیین می‌شود، اما متناسب‌سازی با هدف اصلاح نسبت حقوق بازنشستگان با معیارهای قانونی تعیین‌شده انجام می‌گیرد.
به همین دلیل، اجرای متناسب‌سازی الزاماً به معنای افزایش یکسان حقوق همه بازنشستگان نیست. ممکن است میزان اثر آن بر حقوق افراد، با توجه به سابقه، میزان مستمری، صندوق محل دریافت حقوق و شرایط قانونی هر فرد متفاوت باشد.
در نتیجه، بازنشستگان برای اطلاع از مبلغ احتمالی افزایش حقوق خود نباید صرفاً به ارقام منتشرشده درباره سایر افراد یا گروه‌ها استناد کنند؛ ملاک نهایی، حکم حقوقی صادرشده برای هر فرد و ضوابط رسمی اجرای طرح است.
آیا اجرای همسان‌سازی به معنی پرداخت معوقات است؟
یکی از پرسش‌های مهم بازنشستگان این است که در صورت اجرای طرح، آیا مبالغ مربوط به ماه‌های گذشته نیز پرداخت خواهد شد یا خیر. در اظهارات اعلام‌شده، زمان دقیق پرداخت احتمالی معوقات و نحوه محاسبه آن‌ها مشخص نشده است.
پرداخت معوقات به مقررات اجرایی، تاریخ استحقاق هر فرد، زمان تصویب و اجرای حکم و تصمیم‌های رسمی درباره دوره مشمول پرداخت بستگی دارد. بنابراین، تا زمانی که دستورالعمل نهایی در این زمینه منتشر نشده باشد، نمی‌توان مبلغ مشخصی برای معوقات یا زمان واریز آن اعلام کرد.
بازنشستگانی که مشمول اصلاح حکم حقوقی شوند، باید پس از صدور اطلاعیه رسمی، جزئیات مربوط به تاریخ اجرای حکم، مبلغ افزایش و وضعیت احتمالی معوقات را از صندوق یا دستگاه مربوط پیگیری کنند.
بازنشستگان چگونه وضعیت حقوق خود را پیگیری کنند؟
بازنشستگان وزارت کشور، آموزش‌وپرورش و سایر دستگاه‌ها می‌توانند برای اطلاع از وضعیت متناسب‌سازی، ابتدا حکم حقوقی و فیش مستمری خود را بررسی کنند. در صورت مشاهده مغایرت یا اعمال‌نشدن افزایش مورد انتظار، ثبت درخواست در سامانه رسمی صندوق بازنشستگی یا مراجعه به واحد پاسخ‌گویی مربوط می‌تواند مسیر پیگیری را روشن‌تر کند.
بهتر است هنگام ثبت درخواست، اطلاعات هویتی و بازنشستگی، شماره حکم و توضیح روشن درباره موضوع اعتراض ارائه شود و کد رهگیری درخواست نیز نزد فرد باقی بماند. همچنین باید میان اعلام عمومی درباره اجرای طرح و ابلاغ حکم شخصی تفاوت قائل شد؛ زیرا تنها حکم صادرشده و ابلاغ رسمی می‌تواند وضعیت حقوقی هر بازنشسته را مشخص کند.
جمع‌بندی؛ وعده اجرا تا پایان سال، در انتظار جزئیات رسمی
اظهارات وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی نشان می‌دهد که تعیین تکلیف گروهی از بازنشستگان جامانده از همسان‌سازی در دستور کار قرار دارد و برای اجرای آن، تأمین منابع مالی نیز اعلام شده است. بازنشستگان بخشی از وزارت کشور و حدود ۴۰ هزار نفر از بازنشستگان آموزش‌وپرورش از جمله گروه‌هایی هستند که نام آن‌ها در این اظهارات مطرح شده است.
با وجود این، هنوز جزئیات کامل درباره زمان قطعی اجرا، نحوه محاسبه افزایش برای هر گروه، صدور احکام جدید و پرداخت احتمالی معوقات روشن نشده است. از این رو، تحقق وعده اجرای طرح تا پایان سال ۱۴۰۵ به تکمیل مراحل اجرایی و انتشار دستورالعمل‌های رسمی وابسته خواهد بود.
