محمد مرندی، استاد دانشگاه، و مایکل مالوف، مقام پیشین وزارت دفاع آمریکا، در برنامهای تلویزیونی به بررسی تغییر موازنه قدرت در منطقه پس از جنگ آمریکا علیه ایران پرداختند.
محور این گفتوگو روابط ایران با کشورهای حاشیه خلیج فارس، آینده تنگه هرمز، رویکرد واشنگتن در منطقه و پیامدهای سیاسی جنگ برای دولت ترامپ بود.
مرندی: کشورهای خلیج فارس باید اعتماد ایران را جلب کنند
مرندی گفت کشورهای حاشیه خلیج فارس که در جریان جنگ از واشنگتن و رژیم اسرائیل حمایت کردند، باید برای بازسازی اعتماد تهران اقدامات عملی انجام دهند. او تأکید کرد با توجه به حمایت این کشورها از حملات آمریکا، دلیلی وجود ندارد که ایران نخستین گام را برای بهبود روابط بردارد.
وی با اشاره به عمق نارضایتیها در ایران نسبت به برخی دولتهای خلیج فارس گفت در جریان جنگ، زیرساختها و اماکن غیرنظامی هدف حمله قرار گرفتند و کشورهایی که امکان استفاده نیروهای آمریکایی از خاک خود را فراهم کردند، به گفته او در این تحولات نقش داشتند.
مرندی این وضعیت را در ادامه سابقهای طولانیتر از همسویی برخی کشورهای منطقه علیه ایران ارزیابی کرد و به جنگ ایران و عراق و حمایت مالی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس از بغداد اشاره کرد.
او همچنین با اشاره به جنگ ۱۲ روزه سال گذشته گفت هواپیماهای سوخترسان آمریکایی از پایگاههای موجود در کشورهای خلیج فارس استفاده کردند و سپس به هواپیماهای رژیم اسرائیل که در حملات علیه ایران مشارکت داشتند، سوخترسانی کردند.
مرندی در ادامه گفت کشورهای خلیج فارس اکنون باید برای تغییر رویکرد خود و نزدیک شدن به تهران اقدام کنند.
هشدار درباره آینده حکومتهای عربی
مرندی هشدار داد ادامه یا گسترش جنگ میتواند برای برخی حکومتهای عربی منطقه چالشهای جدی ایجاد کند؛ بهویژه اگر زیرساختها و صادرات انرژی آنها همچنان در معرض حمله قرار داشته باشد.
او با اشاره به آسیبهای واردشده به زیرساختهای عربستان و اختلال در صادرات نفت و گاز طبیعی مایع گفت از نظر او پایدارترین مسیر برای کشورهای خلیج فارس، بهبود روابط با ایران و پایان دادن به مشارکت در اقدامات نظامی علیه تهران است.
مرندی همچنین تأکید کرد ایران برای دیدار فوری با کشورهای منطقه تحت فشار نیست و اگر آنها در مقطع کنونی تمایلی به گفتوگو نداشته باشند، تهران میتواند منتظر بماند.
وی با رد این دیدگاه که ایران باید مسئول اصلی ترمیم روابط باشد، گفت کشورهای خلیج فارس باید ابتکار عمل را به دست بگیرند و تغییر رویکرد خود را در عمل نشان دهند.
تنگه هرمز؛ محور اختلافات و همکاریهای منطقهای
تنگه هرمز نیز یکی از محورهای اصلی اظهارات مرندی بود.
او گفت توافقها درباره این آبراه عمدتاً مسئلهای میان ایران و عمان است و سایر کشورهای حاشیه خلیج فارس نباید نقش تعیینکنندهای در مدیریت، دریافت هزینه یا کنترل آن داشته باشند.
مرندی همچنین گفت ایران برای دستیابی فوری به توافق با کشورهای همسایه تحت فشار نیست و کشورهای خلیج فارس در صورت ادامه جنگ با خطرات اقتصادی و امنیتی بیشتری روبهرو خواهند شد.
او هدف نهایی ایران را برقراری ثبات منطقهای و تبدیل تنگه هرمز به مرکزی برای تجارت و فعالیتهای اقتصادی عنوان کرد.
رویکرد متفاوت امارات در برابر تهران
مرندی در ادامه امارات متحده عربی را دارای رویکردی عملگرایانهتر نسبت به تهران دانست و گفت منافع اقتصادی ابوظبی و قرار گرفتن این کشور در معرض پیامدهای جنگ، آن را به سمت رویکردی واقعبینانهتر سوق داده است.
به گفته او، ایران و امارات پیش از این نیز در زمینه انتقال محمولههای نفتی از طریق تنگه هرمز همکاریهایی داشتهاند؛ از جمله انتقال نفت از نفتکشهای کوچکتر در داخل خلیج فارس به نفتکشهای بزرگتر در خارج از خلیج.
مرندی در عین حال تأکید کرد نزدیکی گستردهتر تهران و ابوظبی مستلزم فاصله گرفتن امارات از رژیم اسرائیل و جلوگیری از استفاده نیروهای آمریکایی از خاک این کشور برای اقدامات نظامی علیه ایران است.
گمانهزنی درباره تعویق نشست منطقهای
مرندی و مالوف همچنین درباره احتمال نقش آمریکا در به تعویق افتادن یک نشست منطقهای با حضور کشورهای خلیج فارس گفتوگو کردند.
مرندی تأکید کرد این موضوع صرفاً گمانهزنی شخصی اوست و اطلاعاتی از داخل در اختیار ندارد. او افزود برگزاری چنین نشستی میتوانست بر بازار نفت اثر بگذارد، بهویژه اگر بازارها آن را نشانهای از احتمال بازگشایی تنگه هرمز تلقی میکردند.
مرندی همچنین احتمال وجود اختلافات سیاسی در غرب بر سر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم اسرائیل، را مطرح کرد و گفت فشارهای سیاسی ممکن است بخشی از تلاشها برای تضعیف جایگاه او باشد.
مالوف: جنگ فشار بر ترامپ را افزایش داده است
مایکل مالوف نیز گفت جنگ باعث تشدید تنش میان دولت ترامپ و رسانههای آمریکایی شده و همزمان مخالفت افکار عمومی آمریکا با جنگ افزایش یافته است.
او همچنین به گزارشهایی درباره تلاش برای انجام آزمایشهای دروغسنجی از کارکنان ستاد مشترک ارتش آمریکا در ارتباط با افشای اطلاعات محرمانه اشاره کرد و این اقدام را نشانه افزایش تلاش دولت برای کنترل جریان اطلاعات دانست.
مالوف رفتار تهاجمیتر ترامپ با خبرنگاران را نیز به فشارهای سیاسی ناشی از جنگ مرتبط کرد و گفت رئیسجمهور آمریکا نتوانسته بخش قابلتوجهی از افکار عمومی را درباره ادعای نزدیک بودن ایران به ساخت سلاح هستهای متقاعد کند.
او با اشاره به ارزیابیهای جامعه اطلاعاتی آمریکا پیش از حمله گفت به گفته او، شواهدی وجود نداشت که نشان دهد ایران در آستانه تولید سلاح هستهای قرار دارد.
انتخابات میاندورهای و آینده سیاسی ترامپ
مالوف گفت پیامدهای داخلی جنگ ممکن است پس از انتخابات میاندورهای آمریکا شدیدتر شود.
او اظهار کرد در صورت از دست رفتن کنترل مجلس نمایندگان توسط جمهوریخواهان، تحقیقات درباره دولت ترامپ افزایش خواهد یافت و این مسئله میتواند قدرت سیاسی رئیسجمهور آمریکا را در ادامه دوره ریاستجمهوری کاهش دهد.
به گفته مالوف، دولت ترامپ همزمان با ابهامهای نظامی در خارج از کشور، افزایش مخالفتهای داخلی، تنش با رسانهها و کنگره و پرسشهای فزاینده درباره اطلاعات امنیتی و افشای اطلاعات محرمانه روبهرو است.
تردید مالوف درباره نقش نهادهای اطلاعاتی
مالوف همچنین احتمال داد سازمانهای اطلاعاتی آمریکا در برخی موارد منافع و دستورکارهایی را دنبال کرده باشند که الزاماً با دیدگاه کاخ سفید یکسان نبوده است.
او در عین حال اذعان کرد منشأ دقیق برخی افشاگریهای اطلاعاتی یا تصمیمات مرتبط با جنگ بهطور قطعی قابل اثبات نیست.
مالوف همچنین به اظهارات برخی مقامهای اسرائیلی درباره اطلاع آنها از آمادهسازی برای حمله و هشدار به دولت نتانیاهو اشاره کرد و گفت جنگ اختلافات میان واشنگتن و شرکای منطقهای آن و همچنین برخی تنشهای داخلی در ساختار سیاسی و امنیتی آمریکا را آشکار کرده است.
او پیشبینی کرد با ادامه جنگ، این اختلافات و فشارهای سیاسی افزایش یابد و دولت ترامپ برای پایان دادن به جنگ با این چالش مواجه باشد که خروج از درگیری نباید بهعنوان عقبنشینی یا امتیازدهی به ایران تلقی شود.
