جنگ ایران و آمریکا در حالی وارد روز پنجاهوهشتم شده که تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین محورهای تحولات نظامی، اقتصادی و دیپلماتیک منطقه است. در تازهترین اظهارات، سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، از تدوین تفاهمی برای ایجاد کریدوری جدید در تنگه هرمز خبر داده که ورود و خروج کشتیها در آن با مدیریت ایران انجام خواهد شد.این اظهارات در شرایطی مطرح شده که بر اساس گزارش رویترز و دادههای شرکت کپلر، میزان تردد کشتیها از تنگه هرمز در روزهای اخیر بهشدت کاهش یافته است.
بر اساس گزارش رویترز، در ۱۰ روز گذشته بهطور میانگین روزانه تنها ۱۰ کشتی حامل کالا از تنگه هرمز عبور کردهاند؛ رقمی که پایینترین سطح تردد از ماه مه تاکنون عنوان شده است. همچنین روز شنبه تنها دو کشتی و روز یکشنبه شش کشتی از این آبراه عبور کردند و بیشتر این شناورها از مسیری تحت کنترل ایران استفاده کردهاند.
محسن رضایی: کریدور جدید تنگه هرمز بهزودی امضا میشود
سرلشکر محسن رضایی در گفتوگویی تلویزیونی با اشاره به وضعیت تردد در تنگه هرمز گفت پیش از تحولات اخیر، بیش از ۱۰۰ فروند کشتی در این آبراه تردد داشتند، اما اکنون به گفته او تعداد کشتیهای عبوری به شکل قابل توجهی کاهش یافته است.
رضایی همچنین اعلام کرد تفاهم کریدور جدید تنگه هرمز که ورود و خروج کشتیها در آن با مدیریت ایران خواهد بود، در روزهای آینده امضا میشود.
این اظهارات را میتوان نشانهای از تغییر رویکرد اعلامشده ایران در قبال تنگه هرمز دانست؛ رویکردی که به جای تمرکز صرف بر بسته بودن مسیر، بر تعیین قواعد عبور، نظارت و مدیریت تردد کشتیها تأکید دارد.
کریدور جدید تنگه هرمز چگونه مدیریت خواهد شد؟
دبیر شورای عالی امنیت ملی همچنین از اعلام محدودهای جدید در اطراف تنگه هرمز خبر داد و گفت این محدوده از خط محاصره نیروی دریایی آمریکا آغاز میشود و مناطقی از خلیج فارس را نیز دربر خواهد گرفت.
رضایی تاکید کرد هر کشتی که وارد این محدوده شود، در فهرست تحریمی قرار خواهد گرفت. به گفته او، ایران تحرکات شناورها در منطقه را رصد میکند و درباره نحوه عبور کشتیها تصمیم خواهد گرفت.
این اظهارات در کنار خبر مربوط به امضای تفاهم کریدور جدید، نشان میدهد موضوع مدیریت تردد در تنگه هرمز به یکی از محورهای اصلی سیاست اعلامشده ایران در شرایط کنونی تبدیل شده است.
روایت دبیر شورای امنیت ملی از فرار شناورهای آمریکایی
محسن رضایی در بخش دیگری از سخنان خود گفت برخی شناورهای آمریکایی تلاش میکنند به شکل غیرمجاز و با صرف هزینه زیاد از محدوده تنگه هرمز عبور کنند.
او گفت ایران این شناورها را شناسایی و در صورت لزوم هدف قرار میدهد، اما تاکید کرد تصمیمی برای غرق کردن شناورهایی که حامل نفت هستند اتخاذ نشده است؛ زیرا به گفته او، غرق شدن این شناورها میتواند پیامدهای زیستمحیطی برای منطقه داشته باشد.
آزمایش موشک ضدناوشکن ایران در نزدیکی ناو آمریکایی
یکی از مهمترین بخشهای اظهارات دبیر شورای عالی امنیت ملی به توان موشکی ایران مربوط بود.
رضایی گفت ایران برای نخستین بار یک موشک ضدناوشکن جدید را در نزدیکی یک ناو آمریکایی آزمایش کرده است. او درباره نتیجه این اقدام گفت: «این موشک خاص، جهنمی برای آمریکاییها به وجود آورد و فرار کردند.»
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که طی روزهای اخیر گزارشهایی درباره درگیری میان نیروهای ایران و آمریکا در آبهای منطقه منتشر شده است. با این حال دبیر شورای امنیت ملی جزئیات فنی از این موشک بیان نکرد.
ایران برخی اهداف آمریکایی را از قبل شناسایی کرده بود
دبیر شورای عالی امنیت ملی همچنین خبر داد نیروهای ایرانی پیش از حمله به برخی مواضع آمریکا، آنها را شناسایی کرده بودند اما به گفته او، عمداً از هدف قرار دادن این اماکن خودداری میکردند.
رضایی از پایگاه تیتن آمریکا در اردن و برخی پایگاههای این کشور در اربیل بهعنوان نمونه نام برد و گفت پس از هدف قرار گرفتن این اماکن، دونالد ترامپ از موضع خود درباره جنگ ۱۰ روزه عقبنشینی کرد.
او اظهار کرد: «اینطور بود که جنگ ۱۰ روزه در نطفه خفه شد.» ایران برای نخستین بار دو یا سه پایگاه آمریکایی در اردن و اربیل را هدف قرار داده است؛
ایران برای باز بودن تنگه هرمز تضمین میخواهد
دبیر شورای عالی امنیت ملی درباره مذاکرات و احتمال توافق نیز موضع ایران را تشریح کرد.
رضایی گفت ایران زمانی درباره باز بودن تنگه هرمز تعهد خواهد داد که آمریکا ایران را تهدید نکند و به این کشور حمله نکند.
او همچنین با اشاره به تجربه مذاکرات گذشته، نبود تضمین را یکی از مشکلات اصلی دانست و گفت میانجیها نتوانستهاند تضمین لازم برای اجرای تفاهمات را فراهم کنند.
به گفته رضایی، ایران همچنان دیپلماسی را دنبال میکند، اما برای ادامه مذاکرات باید اعتماد تهران جلب شود.
عراقچی با عربستان و ترکیه رایزنی کرد
در عرصه دیپلماتیک نیز سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، شامگاه شنبه در تماسهای تلفنی جداگانه با فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، و هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، درباره تحولات منطقه گفتوگو کرد.
بر اساس اعلام وزارت امور خارجه، موضوعات دوجانبه، تحولات منطقهای، تلاشهای دیپلماتیک برای برقراری ثبات و همچنین رفع ناامنی ایجادشده در تنگه هرمز از محورهای این گفتوگوها بوده است.
این رایزنیها در شرایطی انجام شده که وضعیت تنگه هرمز علاوه بر ایران و آمریکا، کشورهای عربی منطقه و بازار جهانی انرژی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
رویترز: تردد کشتیها در تنگه هرمز به شدت کاهش یافته است
در همین حال، رویترز با استناد به دادههای شرکت کپلر گزارش داده است که حملات اخیر به نفتکشها باعث کاهش چشمگیر تردد کشتیها از تنگه هرمز شده است.
بر اساس این گزارش، میانگین روزانه تردد کشتیهای حامل کالا طی ۱۰ روز اخیر به حدود ۱۰ فروند رسیده است. همچنین تنها دو کشتی در روز شنبه و شش کشتی در روز یکشنبه از تنگه عبور کردهاند.
رویترز گزارش داده است که بیشتر کشتیهای عبوری از مسیر تحت کنترل ایران استفاده کردهاند؛ موضوعی که اهمیت تحولات اخیر درباره تعیین مسیر و قواعد عبور در این آبراه راهبردی را افزایش میدهد.
واکنش وزارت خارجه ایران به مواضع آمریکا
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، نیز در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، آمریکا را عامل آغاز جنگ و ایجاد اختلال در روند کشتیرانی معرفی کرد.
او با اشاره به وضعیت تنگه هرمز گفت: «آمریکا جنگ را آغاز کرده، اما انتظار دارد تمام جهان هزینه آن را بپردازد و همزمان ایران را مسبب آشوبی جلوه میدهد که خود عامل آن است.»
بقایی همچنین تأکید کرد که پیش از آغاز حملات، تنگه هرمز باز بوده و به گفته او، اقدامات نظامی آمریکا و اسرائیل موجب اختلال در جریان عادی کشتیرانی و افزایش بهای انرژی شده است.
مصر و اردن بر راهکار دیپلماتیک تأکید کردند
همزمان با افزایش تنشها، وزیران خارجه مصر و اردن نیز درباره تحولات منطقه گفتوگو کردند.
بدر عبدالعاطی و ایمن الصفدی در این دیدار بر ضرورت کاهش تنشها، اولویت دادن به راهکارهای دیپلماتیک و احترام به حاکمیت، استقلال و تمامیت ارضی کشورها تأکید کردند.
دو طرف همچنین درباره تحولات غزه، اجرای طرحهای مربوط به برقراری ثبات در این منطقه و ضرورت ورود کمکهای انسانی گفتوگو کردند.
تنگه هرمز در آستانه یک معادله جدید
مجموع این تحولات نشان میدهد تنگه هرمز در حال تبدیل شدن به یکی از اصلیترین محورهای معادله جنگ ایران و آمریکا است. کاهش شدید تردد کشتیها، افزایش ریسک کشتیرانی، رایزنیهای دیپلماتیک و اظهارات مقامهای ایرانی درباره ایجاد کریدور جدید، ابعاد تازهای به این بحران داده است.
در این میان، خبر مربوط به کریدور جدید تنگه هرمز با مدیریت ایران مهمترین بخش اظهارات محسن رضایی محسوب میشود؛ طرحی که در صورت امضای تفاهم و اجرای آن، میتواند قواعد عبور کشتیها از این آبراه راهبردی را وارد مرحلهای متفاوت کند.
از سوی دیگر، اظهارات مطرحشده درباره آزمایش موشک ضدناوشکن جدید و هدف قرار گرفتن شناورهای آمریکایی، بیانگر تلاش تهران برای نمایش توان بازدارندگی دریایی خود است؛ موضوعی که در کنار مسیر دیپلماتیک و رایزنیهای منطقهای، آینده تردد در تنگه هرمز را به یکی از مهمترین مسائل روز جنگ تبدیل کرده است.
