جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، جنگ علیه ایران را عامل شکست گسترده حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای سه‌شنبه دانست؛ انتخاباتی که به پیروزی دموکرات‌ها و تصاحب کنترل هر دو مجلس کنگره منجر شد. ونس روز چهارشنبه در پیامی مفصل در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:
دلیل شکست ما جنگ بود. خود رئیس‌جمهور هم دیشب همین را گفت.
تد کروز، سناتور جمهوری‌خواه و از حامیان دیرینه حمله به ایران، نیز انتقادهایی را علیه جنگ مطرح کرد و گفت این درگیری باید کوتاه، قاطع و پایان‌یافته می‌بود. با این حال، دونالد ترامپ تأکید کرده است که از تصمیم خود برای آغاز جنگ علیه ایران در کنار اسرائیل در ماه فوریه پشیمان نیست. او در گفت‌وگو با وال‌استریت ژورنال گفت:
کار درستی انجام دادم و اگر دوباره هم بود، همین کار را می‌کردم.
چرا متحدان ترامپ از جنگ ایران فاصله می‌گیرند؟
ونس که یکی از گزینه‌های احتمالی جمهوری‌خواهان برای انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ و جانشین بالقوه ترامپ در جنبش «ماگا» محسوب می‌شود، درباره ارزش سیاسی جنگ ایران تردیدهایی مطرح کرده است.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت اگر کسی معتقد است جنگ ارزش هزینه سیاسی آن، یعنی از دست دادن کنترل سنا برای شش سال آینده، را داشته است، می‌تواند از این دیدگاه دفاع کند.
ونس با استناد به نظرسنجی یک مؤسسه ناشناس اعلام کرد پایان جنگ ایران و تغییر روابط آمریکا با اسرائیل، دو مورد از چهار پاسخ پرتکرار در میان رأی‌دهندگانی بوده که در انتخابات ۲۰۲۴ به ترامپ رأی داده بودند، اما قصد داشتند در انتخابات میان‌دوره‌ای به دموکرات‌ها رأی دهند.
انتقاد تد کروز از جنگ، اما از زاویه دیگری مطرح شد. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت جنگ بیش از حد طول کشیده است و واشنگتن نباید تحت هیچ شرایطی میلیاردها دلار در اختیار ایران قرار دهد.
این اظهارات ظاهراً به تفاهم‌نامه ژوئن میان واشنگتن و تهران اشاره داشت که در چارچوب مذاکرات گسترده‌تر صلح، موضوع ایجاد صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی ایران پس از جنگ را نیز در بر می‌گرفت. این پیشنهاد با مخالفت شدید قانون‌گذاران محافظه‌کار، از جمله کروز، مواجه شده بود که آن را پرداختی عظیم به حکومت ایران می‌دانستند. با این حال، تفاهم‌نامه ژوئن که در آن زمان به برقراری آتش‌بس منجر شده بود، در ادامه به سرعت فروپاشید.
ترامپ روز چهارشنبه در کاخ سفید ارزیابی ونس را تا حد زیادی درست دانست و افزایش قیمت سوخت در نتیجه جنگ را عامل رویگردانی آمریکایی‌ها از حزب جمهوری‌خواه معرفی کرد. با این وجود، او همچنان تأکید کرد جنگ برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای ضروری بوده است.
رقابت بر سر ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸؛ عامل فاصله‌گیری جمهوری‌خواهان
به گفته تحلیلگران، فاصله گرفتن برخی متحدان ترامپ از جنگ ایران تا حد زیادی با رقابت‌های سیاسی آینده و انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ ارتباط دارد. دونالد ترامپ به دلیل محدودیت قانونی دو دوره ریاست‌جمهوری، امکان نامزدی مجدد در انتخابات ۲۰۲۸ را نخواهد داشت و رقابت برای جانشینی او در حزب جمهوری‌خواه عملاً آغاز شده است.
پل ماسگریو، استاد علوم سیاسی دانشگاه جورج‌تاون در قطر، به الجزیره گفت اختلافات داخلی قابل‌توجهی در حزب جمهوری‌خواه درباره جنگ ایران وجود دارد.
به گفته او، تصمیم آمریکا برای حمله به ایران و بسته شدن تنگه هرمز، بحران جهانی سوخت را رقم زد و تاکنون حدود ۴۷ میلیارد دلار برای مالیات‌دهندگان آمریکایی هزینه داشته است. این وضعیت باعث شده نامزدهای احتمالی انتخابات ۲۰۲۸ برای کسب حمایت بخش بزرگی از پایگاه رأی ترامپ، ناچار به فاصله گرفتن از جنگ باشند.
ماسگریو با اشاره به چهره‌هایی مانند تد کروز و سناتور فقید لیندسی گراهام که مدت‌ها از حمله به ایران حمایت می‌کردند، گفت جنگ برای آن‌ها در عرصه داخلی و بین‌المللی به یک فاجعه تبدیل شده است؛ اما این افراد نمی‌توانند به‌سادگی از آن کنار بکشند و در نتیجه، تنها قادر به انتقاد از طولانی شدن جنگ و نحوه اجرای آن هستند.
او درباره رویکرد ونس گفت معاون رئیس‌جمهور تلاش می‌کند نماینده جناح انزواطلب‌تر حزب جمهوری‌خواه باشد و برای جلب حمایت بخش بزرگی از پایگاه ترامپ، آمادگی فاصله گرفتن از جنگ و احتمالاً سایر تعهدات خارجی آمریکا را دارد. ماسگریو تأکید کرد:
این مسئله اساساً به موقعیت‌سازی برای سال ۲۰۲۸ و آینده حزب جمهوری‌خواه مربوط می‌شود.
جان فیهری، از کارکنان سابق کنگره آمریکا و جمهوری‌خواه، نیز گفت جنگ ایران یکی از عوامل مهم شکست انتخاباتی حزب بوده است؛ هرچند قیمت انرژی، هزینه‌های درمانی و فساد نیز در این نتیجه نقش داشته‌اند. او رقابت برای جانشینی ترامپ را آغازشده دانست و به ونس و ران دی‌سانتیس، فرماندار فلوریدا، اشاره کرد.
دموکرات‌ها چگونه می‌توانند جنگ ایران را مهار کنند؟
با در اختیار گرفتن هر دو مجلس کنگره، دموکرات‌ها ابزارهای بیشتری برای محدود کردن ادامه جنگ ایران در اختیار خواهند داشت؛ از جمله کنترل منابع مالی، برگزاری جلسات تحقیق و فشار بر مقام‌های مسئول جنگ.
چاک شومر، نماینده ایالت نیویورک و رهبر دموکرات‌های سنا، روز چهارشنبه اعلام کرد جنگ باید پایان یابد و به اختیار کنگره برای کنترل بودجه اشاره کرد. او گفت بنیان‌گذاران آمریکا، اختیار تخصیص بودجه را یکی از راه‌های جلوگیری از جنگ رئیس‌جمهور بدون رضایت مردم می‌دانستند.
رو خانا، نماینده دموکرات مجلس نمایندگان، نیز پیشنهاد قطعنامه‌ای را مطرح کرد که تأمین مالی هرگونه عملیات رزمی ارتش آمریکا در ایران را ممنوع می‌کند؛ اقدامی که به گفته او می‌تواند به پایان جنگ، مشابه تجربه جنگ ویتنام، منجر شود.
ماسگریو معتقد است محدود کردن بودجه یکی از اصلی‌ترین ابزارهای دموکرات‌ها خواهد بود؛ به‌ویژه با توجه به فشار فزاینده هزینه‌های جنگ ایران بر بودجه دفاعی آمریکا.
جلسات استماع رسمی و تحقیقات کنگره نیز می‌تواند با افزایش مخالفت عمومی با جنگ، فشار بر مقام‌های کلیدی دولت را افزایش دهد و حتی به برکناری برخی از آن‌ها منجر شود.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز در معرض انتقاد قرار گرفته است. تام تیلیس، سناتور جمهوری‌خواه که در حال کناره‌گیری است، به شبکه سی‌بی‌اس گفت هگست به دلیل نقش خود در جنگ ایران با پاسخگویی جدی مواجه خواهد شد. جیسون کرو، نماینده دموکرات، نیز وزیر دفاع را بی‌کفایت و فاسد توصیف کرد.
با این حال، ماسگریو هشدار داد اختلاف اصلی احتمالاً بر سر امتناع دولت ترامپ از رعایت محدودیت‌های هزینه‌ای کنگره خواهد بود؛ موضوعی که به اعتقاد او حتی ممکن است از اختلافات بر سر قانون اختیارات جنگی نیز جدی‌تر شود.
آیا آمریکا همچنان برای جنگ با ایران آماده می‌شود؟
با وجود ادامه تلاش‌های دیپلماتیک و مذاکرات میانجی‌گری‌شده با محوریت قطر، تحرکات نظامی آمریکا در منطقه همچنان ادامه دارد.
روز سه‌شنبه، هم‌زمان با برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، نیروهای آمریکایی جزیره قشم در تنگه هرمز را هدف حمله قرار دادند؛ نخستین حمله به این جزیره از ماه ژوئن تاکنون. مقام‌های آمریکایی این حملات را «دفاعی» توصیف کردند.
رسانه‌های آمریکایی به نقل از مقام‌ها گزارش دادند فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا برای حملاتی آماده شده که ممکن است از روز چهارشنبه آغاز شوند؛ زمانی که سه ناو هواپیمابر آمریکایی در منطقه حضور خواهند داشت.
جورجیو کافیرو، مدیرعامل شرکت گلف استیت آنالیتیکس، معتقد است دونالد ترامپ به این شهرت دارد که همه، از جمله ایرانی‌ها، را دائماً در وضعیت عدم اطمینان قرار دهد.
او به الجزیره گفت پس از پایان انتخابات میان‌دوره‌ای، ترامپ ممکن است به این نتیجه برسد که چیزی برای از دست دادن ندارد و تصمیم بگیرد بحران را به‌طور قابل‌توجهی تشدید کند.
کافیرو با اشاره به اینکه دموکرات‌ها تا ژانویه ۲۰۲۷ قدرت را در کنگره در اختیار نخواهند گرفت، افزود ممکن است ترامپ ماه‌های پیش رو را فرصتی برای اقدام تهاجمی‌تر علیه تهران بداند. ایران نیز پیش‌تر وعده داده است به هرگونه حمله پاسخ خواهد داد.
ادامه دیپلماسی در کنار تهدیدهای نظامی
در همین حال، تلاش‌های دیپلماتیک همچنان ادامه دارد. مجید الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، اعلام کرد واشنگتن و تهران همچنان به روند مذاکرات متعهد هستند؛ هرچند ایران پاسخ اخیر آمریکا به شروط تهران برای بازگشایی تنگه هرمز را «غیرقانع‌کننده» توصیف کرده است.
کافیرو معتقد است میانجی‌گری دوحه تنها در صورتی می‌تواند موفق باشد که هر دو طرف برای مصالحه درباره مسائل اساسی آمادگی داشته باشند.
او همچنین هشدار داد اسرائیل تمام تلاش خود را برای اخلال در هر توافق دیپلماتیکی که قطر در نهایت بتواند به تسهیل آن کمک کند، انجام خواهد داد.
