تنگه هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین کانون‌های تحولات نظامی و اقتصادی جنگ آمریکا و ایران است. گزارش‌های منتشرشده درباره حمله به نفتکش‌ها و آسیب دیدن شناورها در این آبراه، نگرانی‌ها درباره امنیت کشتیرانی، انتقال نفت و ثبات بازار جهانی انرژی را افزایش داده است. بر اساس گزارش رویترز، شمار حملات به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز و آبراه‌های اطراف آن در ماه اکتبر به سطحی بی‌سابقه در دوره اخیر رسیده است.
بازار جهانی نفت؛ بازتاب مستقیم تنش‌های نظامی
قیمت نفت در روزهای اخیر تحت تأثیر دو عامل متضاد قرار داشته است: از یک سو، نگرانی از اختلال در عرضه و تداوم حملات دریایی؛ از سوی دیگر، امید به پیشرفت مذاکرات و کاهش احتمال تشدید درگیری. نفت برنت هفته گذشته از مرز ۱۱۷ دلار در هر بشکه عبور کرد و در معاملات دوشنبه نیز بار دیگر به این سطح رسید.
بر اساس گزارش رویترز در روز سه‌شنبه ۲۷ اکتبر، بهای نفت برنت با کاهش ۰٫۵۷ درصدی به حدود ۱۱۵ دلار و ۱۵ سنت رسید و نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با افت ۰٫۴۳ درصدی در محدوده ۱۰۱ دلار و ۳۲ سنت معامله شد. این کاهش محدود، در شرایطی رخ داد که بازارها به نشانه‌های پیشرفت دیپلماتیک واکنش مثبت نشان می‌دادند؛ بااین‌حال، حملات گزارش‌شده در منطقه همچنان مانع شکل‌گیری اطمینان پایدار درباره عرضه انرژی شده است.
تحرکات دیپلماتیک تهران؛ تلاش برای امنیت درون‌زای منطقه‌ای
در عرصه دیپلماسی، تهران میزبان نشستی چهارجانبه با حضور مقام‌های ایران، عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه بوده است.
این نشست در شرایطی برگزار می‌شود که جنگ و پیامدهای آن، امنیت انرژی، کشتیرانی و ثبات سیاسی کشورهای منطقه را تحت تأثیر قرار داده است. مشارکت کشورهای مهم منطقه در چنین رایزنی‌هایی می‌تواند زمینه‌ای برای تقویت ارتباطات سیاسی و کاهش خطر محاسبه اشتباه فراهم کند.
در روایت مقامات کشورمان، خوداتکایی و امنیت درون‌زای منطقه‌ای از محورهای اصلی همکاری است. این رویکرد بر این فرض استوار است که کشورهای منطقه باید با اتکا به ظرفیت‌های خود و از طریق گفت‌وگوهای مستقیم، برای کاهش تنش‌ها و مقابله با بی‌ثباتی اقدام کنند.
طرح پنج‌روزه قطر؛ پیشنهاد مذاکره یا توافقی در انتظار تأیید؟
در کنار رایزنی‌های منطقه‌ای، گزارش منتسب به روزنامه نیویورک‌تایمز درباره تلاش میانجی‌گران قطری برای دستیابی به توافقی پنج‌روزه میان ایران و آمریکا، از دیگر محورهای مورد توجه است. این پیشنهاد شامل تبادل مجموعه‌ای از امتیازها در یک بازه پنج‌روزه است و بازگشایی تنگه هرمز از سوی ایران در برابر رفع محاصره دریایی آمریکا، یکی از محورهای مطرح‌شده به شمار می‌رود.
بااین‌حال، جزئیات این پیشنهاد و پذیرش رسمی آن از سوی تهران و واشنگتن به‌طور مستقل تأیید نشده است؛ بنابراین، نمی‌توان آن را توافق نهایی یا تصمیم قطعی دو طرف دانست.
اسرائیل؛ اختلاف بر سر زمان و پیامدهای اقدام نظامی
در تل‌آویو نیز گزارش‌های رسانه‌ای از اختلاف‌نظر درباره اقدام نظامی احتمالی علیه ایران حکایت دارد. شبکه‌های خبری اسرائیل گزارش داده‌اند که بنیامین نتانیاهو خواستار بررسی یا اجرای اقداماتی شده که به باور برخی مقام‌های نظامی، ممکن است به رویارویی تازه با ایران منجر شود. بر اساس این گزارش‌ها، ایال زامیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، درباره خطر تشدید سریع تنش‌ها و احتمال برداشت نادرست تهران از تحرکات نظامی هشدار داده است.
گزارش‌های منتشرشده در روزهای ۲۵ و ۲۶ اکتبر همچنین از حمایت برخی مقام‌های امنیتی از اقدام سریع و مخالفت زامیر با شتاب‌زدگی حکایت دارند. بااین‌حال، نتانیاهو و وزیر دفاع اسرائیل گزارش‌های مربوط به اختلاف جدی با فرمانده ارتش و برنامه حمله پیش از انتخابات را رد کرده‌اند.
انتخابات اسرائیل؛ ملاحظات سیاسی در سایه تهدید نظامی
زمان‌بندی تحولات نظامی در آستانه انتخابات اسرائیل، به یکی از محورهای مناقشه سیاسی این رژیم تبدیل شده است. طبق گزارش آسوشیتدپرس، مخالفان نتانیاهو او را متهم کرده‌اند که با برجسته‌سازی تهدید ایران، فضای سیاسی و امنیتی انتخابات را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ اتهامی که دفتر نخست‌وزیری اسرائیل آن را رد کرده است.
در چنین شرایطی، هر اقدام نظامی که احتمال پاسخ متقابل ایران را افزایش دهد، می‌تواند پیامدهایی فراتر از میدان نبرد داشته باشد؛ از تأثیر بر امنیت شهرها و زیرساخت‌های اسرائیل تا برهم خوردن برنامه‌های سیاسی و انتخاباتی. آنچه از گزارش‌ها برمی‌آید، حساسیت بالای زمان‌بندی هرگونه اقدام احتمالی و نگرانی از تبدیل یک عملیات محدود به رویارویی گسترده‌تر است.
افزایش ارزش سهام نفت و گاز ترامپ؛ پرسش درباره تعارض منافع
در آمریکا، هم‌زمان با بحث درباره هزینه‌های جنگ و سودآوری صنعت انرژی، گزارش تازه شبکه سی‌بی‌اس درباره دارایی‌های دونالد ترامپ در بخش نفت و گاز توجه رسانه‌ها را جلب کرده است. بر اساس گزارشی که این شبکه در ۲۶ اکتبر منتشر کرد و به گزارش دموکرات‌های کمیته مشترک اقتصادی کنگره استناد دارد، ارزش دارایی‌های سهامی ترامپ در حوزه نفت و گاز از برآورد ۱۲٫۶ تا ۴۶ میلیون دلار در پایان سال ۲۰۲۵، به محدوده ۲۲٫۵ تا ۸۱٫۶ میلیون دلار افزایش یافته است.
طبق همین گزارش، ارزش این سهام به‌طور متوسط ۴۳ درصد رشد کرده است. همچنین، از مارس ۲۰۲۶ تا پایان اوت، خرید سهام نفت و گاز در حساب‌های سرمایه‌گذاری ترامپ بین ۴٫۷ تا ۱۷٫۵ میلیون دلار و فروش این سهام بین ۲ تا ۵٫۴ میلیون دلار برآورد شده است.
هم‌زمانی رشد این سرمایه‌گذاری‌ها با جنگی که بر قیمت انرژی و سودآوری شرکت‌های نفتی تأثیر گذاشته، پرسش‌هایی درباره شفافیت مالی و احتمال تعارض منافع رئیس‌جمهور آمریکا مطرح می‌کند.
مواضع ترامپ؛ ادعای پیروزی در کنار پذیرش هزینه‌های جنگ
اظهارات ترامپ درباره ایران نیز بخشی از فضای سیاسی و رسانه‌ای پیرامون جنگ را شکل داده است. او ضمن تمجید از هوش و توانایی علمی ایرانیان، مدعی شده است که آمریکا ضربه سنگینی به ایران وارد کرده است. او همچنین درباره برد موشک‌های ایران که به اروپا می رسد و افزایش قیمت نفت سخن گفته و ادعا کرده که واشنگتن گزینه دیگری در اختیار نداشته است.
در مقابل، مقام‌های ایرانی تأکید کرده‌اند که مقاومت نیروهای مسلح و مردم، در کنار تدابیر رهبری، مانع دستیابی آمریکا و اسرائیل به اهداف اعلام‌شده‌شان شده است. سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز در واکنش به اظهارات باراک اوباما، ادعاهای طولانی‌مدت آمریکا درباره برنامه هسته‌ای ایران را بخشی از روایت‌سازی های سیاسی و کذب واشنگتن دانسته است.
ترامپ همچنین در اظهاراتی که در خبرهای ارسالی بازتاب یافته، مدعی شده است که ایران آغازگر جنگ بوده؛ ادعایی کاملا دروغ که پرده از مستمر رئیس جمهور تروریست آمریکا بر می دارد.
