کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، روز دوشنبه اعلام کرد این کشور «هیچ برنامهای» برای غنیسازی هستهای در عربستان سعودی ندارد.
رایت همچنین گفت ظرفیت پالایش نفت عربستان در حال حاضر در «وضعیت بسیار محدود» قرار گرفته است.
وزیر انرژی آمریکا در بخش دیگری از اظهارات خود، ادعاهای واشنگتن درباره برنامه هستهای ایران را تکرار کرد و مدعی شد تهران در تلاش برای ساخت سلاح هستهای بوده است؛ ادعایی که جمهوری اسلامی ایران و همچنین نهادهای اطلاعاتی و نظارتی غربی بارها آن را رد کردهاند.
توافق هستهای واشنگتن و ریاض چه میگوید؟
آمریکا و عربستان سعودی در ژوئیه ۲۰۲۶ توافق همکاری هستهای غیرنظامی موسوم به «توافق ۱۲۳» را همراه با یک توافق دوجانبه پادمانی امضا کردند.
این توافق چارچوب حقوقی همکاری بلندمدت دو کشور در زمینه استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای، انتقال فناوری و مشارکت شرکتهای آمریکایی در برنامه هستهای عربستان را فراهم میکند.
وزارت انرژی آمریکا اعلام کرده است این همکاری با هدف تأمین نیازهای انرژی عربستان و با رعایت الزامات ایمنی، امنیت و عدم اشاعه هستهای انجام خواهد شد. دولت آمریکا نیز این توافق را در اوت برای طی روند بررسی قانونی به کنگره ارسال کرد.
غنیسازی؛ بخش بحثبرانگیز توافق
یکی از مهمترین موضوعات مورد مناقشه در مذاکرات هستهای واشنگتن و ریاض، امکان غنیسازی اورانیوم در خاک عربستان بوده است.
متن توافق بهطور مطلق امکان غنیسازی را منتفی نکرده و مقرر کرده است دو کشور یک مطالعه مشترک درباره غنیسازی و تبدیل اورانیوم انجام دهند. بر اساس متن منتشرشده، مواد مشمول توافق در صورت موافقت کتبی دو طرف و پس از تکمیل این مطالعه میتوانند غنیسازی شوند.
از سوی دیگر، توافق عربستان را ملزم به پذیرش «پروتکل الحاقی» آژانس بینالمللی انرژی اتمی نکرده و به جای آن سازوکار پادمانی دوجانبه میان واشنگتن و ریاض در نظر گرفته شده است؛ موضوعی که نگرانیهایی را میان کارشناسان حوزه عدم اشاعه هستهای به دنبال داشته است.
