براساس گفتوگوهای فشرده فنی و دیپلماتیک میان ایران و عمان، دو طرف در اوایل شهریورماه به تفاهم نهایی درباره ترتیبات جدید تردد در تنگه هرمز دست یافتند و قرار است جزئیات این تفاهم بهزودی با حضور وزرای خارجه کشورهای حاشیه خلیج فارس اعلام شود.
این تفاهم صرفاً میان ایران و عمان شکل گرفته و سایر کشورهای منطقه برای اطلاع از جزئیات مسیرها و ترتیبات تردد در جلسه حضور خواهند داشت. حضور این کشورها همچنین میتواند نشاندهنده آگاهی و عدم مخالفت آنها با چارچوب توافقشده باشد.
براساس این تفاهم، درباره مشخصات مسیرهای جدید ورود و خروج از تنگه هرمز میان ایران و عمان توافق شده است. مسیر ورودی به خلیج فارس بهطور کامل در آبهای سرزمینی ایران قرار خواهد داشت و بخشی از مسیر خروج از خلیج فارس نیز از آبهای سرزمینی ایران عبور میکند.
تردد در این مسیر تحت ترتیبات ایران انجام خواهد شد و در صورت اجرایی شدن، مسیر جنوبی که آمریکا بر باز شدن آن اصرار داشت و یکی از عوامل اصلی تنشهای اخیر عنوان شده، بسته خواهد شد.
کشورهای منطقه در جریان تفاهم ایران و عمان قرار میگیرند
علاوه بر ایران و عمان، سایر کشورهای ساحلی خلیج فارس و عراق نیز در جلسه اعلام تفاهم حضور خواهند داشت، اما تصمیمگیری درباره جزئیات این توافق در مذاکرات فنی میان تهران و مسقط انجام شده است.
بر این اساس، کشورهای حاضر در جلسه بیشتر در جریان نتیجه مذاکرات و ترتیبات جدید قرار خواهند گرفت و نقش آنها در تصمیمگیری درباره جزئیات توافق، متفاوت از مذاکرات اصلی ایران و عمان خواهد بود.
تفاهم میان تهران و مسقط همچنین به معنای باز شدن تنگه هرمز نیست. ایران پیشتر هفت شرط برای باز شدن تنگه هرمز از طریق واسطهها به طرف آمریکایی اعلام کرده است.
باز شدن هرمز همچنان به شروط ایران وابسته است
براساس این موضع، تا زمانی که شروط هفتگانه ایران که به تأیید مراجع عالی جمهوری اسلامی رسیده است اجرایی نشود، تنگه هرمز همچنان مسدود خواهد بود.
بنابراین، تفاهم ایران و عمان را باید در چارچوب ترتیبات احتمالی تردد در صورت باز شدن تنگه هرمز ارزیابی کرد، نه به عنوان توافقی برای بازگشایی فوری این آبراه.
در واقع، در صورت فراهم شدن شرایط بازگشایی، مسیرهای تعیینشده در تفاهم ایران و عمان مبنای تردد قرار خواهند گرفت؛ موضوعی که میتواند از منظر اعمال حاکمیت ایران بر مسیرهای عبور و مرور دریایی اهمیت داشته باشد.
در نهایت، باز شدن تنگه هرمز همچنان به رفتار و اقدامات طرف آمریکایی در اجرای شروط اعلامشده ایران وابسته خواهد بود و تفاهم تهران و مسقط بهتنهایی تغییری در وضعیت فعلی تنگه ایجاد نمیکند.
