گزارشهای روز جمعه از گسترش درگیریها در استان تعز و تسلط نیروهای انصارالله بر مناطق وسیعی از این استان خبر میدهند. همزمان، برخی منابع از حرکت نیروهای انصارالله به سمت بندر المخا و انتقال نیروهای وابسته به دولت مستعفی یمن به این منطقه خبر دادهاند.
بر اساس روایت منابع مختلف، درگیریهای اخیر با تلفات قابل توجهی همراه بوده و تعدادی از فرماندهان نیروهای وابسته به عربستان نیز کشته شدهاند. همزمان، گزارشهایی از حملات پهپادی نیروهای مستقر در صنعا به سمت بندر المخا منتشر شده است.
اهمیت این تحولات در آنجاست که تعز صرفاً یک میدان نبرد داخلی نیست؛ این استان در موقعیتی قرار گرفته که تحولات آن میتواند بر ارتباط مناطق تحت کنترل نیروهای مختلف یمنی با ساحل دریای سرخ اثر بگذارد.
چرا بندر المخا اهمیت دارد؟
المخا یکی از نقاط مهم ساحلی یمن در دریای سرخ است و کنترل یا تهدید آن میتواند مسیرهای لجستیکی نیروهای وابسته به دولت مستعفی را با چالش مواجه کند.
از همین منظر، گزارشهایی که از تلاش انصارالله برای قطع ارتباط المخا با دیگر مناطق تحت کنترل دولت مستعفی منتشر شده، اهمیت ویژهای پیدا میکند. در صورت تثبیت چنین وضعیتی، نیروهای وابسته به ریاض با دشواری بیشتری برای انتقال نیرو، تجهیزات و پشتیبانی از جبهههای غربی یمن مواجه خواهند شد.
بر اساس ارزیابی مطرحشده در برخی گزارشها، تحرکات اخیر را میتوان بخشی از تلاش انصارالله برای نزدیک شدن به مناطق مشرف بر بابالمندب دانست؛ تنگهای که یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان برای تجارت و انتقال انرژی محسوب میشود.
عربستان؛ مداخله مستقیم یا مذاکره؟
یکی از مهمترین پرسشها در شرایط کنونی، واکنش ریاض به پیشرویهای احتمالی انصارالله است.
عربستان در سالهای گذشته تجربه مداخله مستقیم در جنگ یمن را داشته است، اما بازگشت به یک جنگ گسترده زمینی میتواند هزینههای سنگینی برای این کشور ایجاد کند. از سوی دیگر، استفاده گسترده از قدرت هوایی نیز الزاماً نمیتواند معادله زمینی را به نفع ریاض تغییر دهد.
تجربه درگیریهای گذشته نشان داده است که حمله به زیرساختها و مواضع انصارالله میتواند با حملات متقابل به اهداف حساس در داخل عربستان همراه شود. بنابراین هرگونه تصمیم برای تشدید عملیات نظامی، برای ریاض با یک محاسبه پیچیده همراه خواهد بود.
شکاف در ائتلاف ضد انصارالله
یکی دیگر از عواملی که وضعیت کنونی را پیچیدهتر کرده، اختلافات میان نیروهای مختلف مخالف انصارالله است.
در سالهای گذشته، رقابت میان جریانهای نزدیک به عربستان و امارات در جنوب یمن بارها خود را نشان داده است. اختلافات میان نیروهای جداییطلب جنوب و دولت مستعفی یمن نمونهای از همین شکافها بود.
این اختلافات باعث شده است ائتلاف ضد انصارالله برخلاف ظاهر اولیه خود، یک مجموعه کاملاً یکپارچه نباشد. در چنین شرایطی، انصارالله میتواند از شکاف میان رقبای خود برای افزایش فشار در جبهههای مختلف استفاده کند.
بابالمندب؛ هدف بزرگتر از تعز
اما اهمیت اصلی نبرد تعز را باید در جغرافیای آن جستوجو کرد.
اگر پیشروی نیروهای انصارالله در تعز تثبیت شود و این نیروها بتوانند ارتباط مناطق تحت کنترل دولت مستعفی با ساحل دریای سرخ را محدود کنند، موازنه در غرب یمن میتواند تغییر کند.
از این منظر، تعز را میتوان یک دروازه ژئوپلیتیکی به سوی بابالمندب دانست؛ هرچند رسیدن به کنترل کامل این تنگه، به عوامل نظامی، سیاسی و منطقهای متعددی وابسته است.
بابالمندب برای عربستان اهمیت مضاعف دارد؛ زیرا هرگونه ناامنی پایدار در این مسیر میتواند گزینههای صادراتی و مسیرهای تجاری ریاض را تحت تأثیر قرار دهد.
فشار اقتصادی بر ریاض
تحولات یمن در شرایطی رخ میدهد که عربستان همزمان با مجموعهای از فشارهای منطقهای و اقتصادی مواجه است.
افزایش ناامنی در مسیرهای دریایی، اختلال احتمالی در صادرات و ضرورت تأمین هزینههای امنیتی، همگی میتوانند فشار مضاعفی بر اقتصاد عربستان وارد کنند.
در چنین شرایطی، ورود دوباره به یک جنگ پرهزینه در یمن برای ریاض تصمیم سادهای نیست. عربستان باید میان هزینه تشدید درگیری و هزینه پذیرش افزایش قدرت انصارالله یکی را انتخاب کند.
پنجره مذاکره در حال کوچکتر شدن
تحولات تعز یک پیام سیاسی مهم نیز برای عربستان دارد: زمان ممکن است به سود ریاض حرکت نکند.
اگر انصارالله بتواند موقعیت خود را در تعز تثبیت کند و همزمان فشار بر مسیرهای ساحلی و بندر المخا را افزایش دهد، قدرت چانهزنی این گروه در هر مذاکره احتمالی بیشتر خواهد شد.
در مقابل، تشدید عملیات نظامی از سوی عربستان نیز میتواند خطر حملات متقابل به زیرساختهای حیاتی این کشور را افزایش دهد؛ موضوعی که ریاض در سالهای گذشته تجربه آن را داشته است.
از همین رو، مسئله اصلی برای محمد بنسلمان دیگر صرفاً چگونگی حمایت از نیروهای همسو در یمن نیست؛ بلکه این است که آیا باید پیش از تغییر بیشتر موازنه میدانی، مسیر مذاکره با انصارالله را فعالتر کند یا بار دیگر وارد چرخه تشدید تنش شود.
یک انتخاب دشوار برای بنسلمان
نبرد تعز در ظاهر بخشی دیگر از جنگ طولانی یمن است، اما در سطح راهبردی میتواند نشانهای از تغییر موازنه در این کشور باشد.
اگر پیشرویهای انصارالله ادامه پیدا کند، مسئله برای عربستان از «حفظ مواضع متحدان» فراتر خواهد رفت و به موضوع امنیت مسیرهای دریایی و آینده بابالمندب تبدیل میشود.
در چنین شرایطی، ریاض با دو گزینه دشوار مواجه است: مذاکره و پذیرش نقش پررنگتر انصارالله در معادلات یمن، یا تشدید درگیری و پذیرفتن ریسک حملات بیشتر به زیرساختهای حیاتی عربستان.
به همین دلیل، تعز را باید نه فقط یک میدان نبرد، بلکه یکی از نقاطی دانست که میتواند بر آینده معادله امنیتی دریای سرخ و جایگاه عربستان در نظم جدید منطقهای اثر بگذارد.
