روزنامه نیویورکتایمز در گزارشی تحلیلی نوشت جنگی که قرار بود کوتاه باشد، شش ماه پس از آغاز حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی همچنان ادامه دارد و به بنبستی پرهزینه رسیده است.
به نوشته این روزنامه، دولت دونالد ترامپ پس از ناکامی در دستیابی به اهداف نظامی، تلاش میکند با تشدید فشارهای اقتصادی و تحریمها، ایران را به تغییر رفتار وادار کند؛ با این حال، تحلیلگران معتقدند این راهبرد نیز احتمالاً نتیجه متفاوتی به همراه نخواهد داشت.
ترامپ در نخستین روز جنگ، ۲۸ فوریه (۹ اسفند)، مدعی شده بود «زمان آزادی» مردم ایران فرا رسیده است؛ اما اکنون دولت او بهدنبال دشوارتر کردن شرایط اقتصادی ایران است تا نارضایتی عمومی افزایش یابد.
نظام ایران همچنان پابرجاست
نیویورکتایمز نوشت حملات هوایی گسترده آمریکا و رژیم صهیونیستی، خسارتهای سنگینی به بخشهایی از توان هوایی و دریایی ایران و برنامه موشکی این کشور وارد کرد، اما جامعه ایران علیه نظام قیام نکرد و ساختار رهبری نیز فرو نپاشید.
بر اساس این گزارش، ایران پس از حملات توانست بخش قابل توجهی از ظرفیت موشکی خود را بازسازی کند و با حمله به پایگاههای آمریکا و متحدانش در منطقه پاسخ دهد. این روزنامه همچنین مدعی شد تهران کنترل خود بر تنگه هرمز را افزایش داده و اختلال در رفتوآمد کشتیها، پیامدهای اقتصادی گستردهای در پی داشته است.
سانام وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در مؤسسه چتمهاوس، معتقد است جنگ نتوانسته اهداف آمریکا را محقق کند. سوزان مالونی، کارشناس ایران در مؤسسه بروکینگز، نیز گفته است آمریکا خسارت زیادی به ایران وارد کرده، اما ایران در نهایت قویتر از گذشته ظاهر شده است.
«جنگ اقتصادی» جدید آمریکا
پس از ناکامی راهبرد نظامی، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، از آغاز کارزاری موسوم به «طرد اقتصادی» خبر داد؛ طرحی که هدف آن تشدید انزوای اقتصادی ایران و محدود کردن درآمدهای نفتی این کشور عنوان شده است.
با این حال، نیویورکتایمز تأکید کرد سخنان بسنت مشخص نمیکند هدف نهایی واشنگتن چیست؛ فروپاشی نظام ایران، وادار کردن تهران به بازگشایی تنگه هرمز یا بازگرداندن آن به میز مذاکره برای توافق درباره این آبراه و برنامه هستهای.
اسفندیار باتمانقلیج، پژوهشگر بنیاد بورس و بازار در لندن، گفت اهداف آمریکا بهروشنی تعریف نشده است و اگر تغییر رفتار مورد انتظار مشخص نباشد، تحریمها بهعنوان ابزار فشار سیاسی شکست خواهند خورد.
تحلیلگران همچنین بعید میدانند ایران تنها بهدلیل تحریمهای بیشتر تسلیم شود؛ کشوری که پیش از این نیز هدف هزاران تحریم قرار گرفته است. در مقابل، تهران ممکن است در واکنش به فشارهای اقتصادی، حملات خود علیه کشتیها و متحدان آمریکا در خلیج فارس را افزایش دهد؛ اقدامی که احتمال بازگشت حملات نظامی واشنگتن را بالا میبرد.
بنبست پرخطر
به نوشته نیویورکتایمز، حتی در تهران نیز درباره هدف نهایی آمریکا ابهام وجود دارد و مقامهای ایرانی نمیدانند واشنگتن بهدنبال فروپاشی، تسلیم یا مصالحه است.
مدیر پروژه ایران در گروه بینالمللی بحران هشدار داد راهبرد جدید آمریکا دو خطر اصلی دارد: اگر فشار اقتصادی شکست بخورد، گزینه بعدی احتمالاً تشدید نظامی خواهد بود؛ و اگر این فشار مؤثر واقع شود، ایران ممکن است برای شکستن محاصره دریایی، تنشها را افزایش دهد.
در حال حاضر، شرایط به یک بنبست شکننده تبدیل شده است؛ دو طرف مستقیماً درگیر نیستند و محدودیتهای عبور از تنگه هرمز نیز بهگونهای اعمال میشود که بخشی از نفت همچنان امکان انتقال دارد.
برخی کارشناسان معتقدند این وضعیت میتواند در کوتاهمدت به ترامپ برای مدیریت فضای سیاسی داخلی و انتخابات میاندورهای نوامبر کمک کند، اما گروهی دیگر هشدار میدهند افزایش بیاعتمادی میان تهران و واشنگتن، دستیابی به هرگونه توافق را دشوارتر خواهد کرد.
