بحران ناشی از تقابل آمریکا، رژیم صهیونیستی و ایران وارد مرحلهای شده که دیگر صرفاً یک منازعه نظامی نیست، بلکه به مسئلهای راهبردی با ابعاد امنیتی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی تبدیل شده است. افزایش هزینههای نظامی، اختلال در مسیرهای انتقال انرژی و نگرانی از گسترش جنگ، اکنون حتی برخی از چهرههای امنیتی آمریکا را نیز به بازنگری در سیاستهای کاخ سفید واداشته است.
در همین چارچوب، «جو کنت» مدیر سابق مرکز ملی مبارزه با تروریسم آمریکا که پیشتر در اعتراض به سیاستهای جنگطلبانه دولت آمریکا از سمت خود کنارهگیری کرده بود، مجموعهای از توصیهها را خطاب به دونالد ترامپ مطرح کرده و هشدار داده است که ادامه مسیر کنونی میتواند واشنگتن را وارد بحرانی کند که خروج از آن بسیار دشوار خواهد بود.
مهار اسرائیل؛ نخستین گام برای کاهش تنش با ایران
کنت معتقد است نخستین اقدام دولت آمریکا باید فاصله گرفتن از سیاستهای رژیم صهیونیستی باشد؛ سیاستهایی که به اعتقاد او نقش مهمی در کشاندن آمریکا به بحران کنونی داشتهاند.
وی تأکید کرده است ترامپ باید در برابر درخواستهای بنیامین نتانیاهو ایستادگی کند، از گسترش دامنه درگیری جلوگیری کرده و حتی در صورت تداوم اقدامات تلآویو، کمکهای نظامی آمریکا به اسرائیل را متوقف کند.
این موضع از آن جهت اهمیت دارد که طی ماههای اخیر، اختلاف نظر درباره میزان حمایت واشنگتن از اسرائیل به یکی از موضوعات اصلی در فضای سیاسی آمریکا تبدیل شده است؛ بهویژه آنکه بسیاری از تحلیلگران آمریکایی معتقدند ادامه همراهی بیقید و شرط با تلآویو، هزینههای امنیتی و اقتصادی سنگینی را به آمریکا تحمیل کرده است.
تنگه هرمز؛ برگ برنده ایران در جنگ اقتصادی
دومین محور پیشنهادهای کنت، بازگشایی تنگههای راهبردی بهویژه هرمز و بابالمندب است؛ دو گذرگاه حیاتی که نقش تعیینکنندهای در تجارت جهانی انرژی دارند.
او تأکید کرده است آمریکا باید ابتدا نیروهای خود را از منطقه خارج کرده و سپس از طریق دیپلماسی و مشوقهای اقتصادی، زمینه ازسرگیری صادرات نفت را فراهم کند.
این اظهارات در واقع اعترافی آشکار به جایگاه ژئوپلیتیکی ایران در معادلات انرژی جهان است؛ چرا که هرگونه اختلال در تنگه هرمز میتواند بازارهای جهانی نفت را با شوکهای شدید قیمتی روبهرو کند؛ شوکی که آثار آن بهمراتب گستردهتر از تأثیر تحریمهای اقتصادی علیه ایران خواهد بود.
اعتراف به ناکارآمدی سیاست فشار حداکثری
یکی از مهمترین بخشهای سخنان مدیر سابق مرکز ملی مبارزه با تروریسم آمریکا، اذعان به شکست سیاست فشار اقتصادی علیه ایران است.
کنت تصریح کرده که ایران با تحریمهای بیشتر فرو نخواهد پاشید و توانایی تهران برای استفاده از موقعیت راهبردی خود در تنگه هرمز، قدرت بازدارندگی بسیار بیشتری نسبت به ابزار تحریم در اختیار این کشور قرار داده است.
این ارزیابی در شرایطی مطرح میشود که سیاست فشار حداکثری طی سالهای گذشته یکی از مهمترین ابزارهای آمریکا برای اعمال فشار بر ایران بوده، اما به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، نتوانسته اهداف مورد نظر واشنگتن را محقق کند.
نگرانی از هزینههای جنگ برای اقتصاد آمریکا
کنت در ادامه هشدار داده است که هرگونه ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران میتواند به یک جنگ فراگیر تبدیل شود؛ جنگی که علاوه بر تلفات انسانی، میلیاردها دلار هزینه بر اقتصاد آمریکا تحمیل خواهد کرد.
به باور او، ادامه حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه نه تنها امنیت این کشور را افزایش نمیدهد، بلکه موجب تمرکززدایی از مسائل داخلی، افزایش کسری بودجه و تشدید بحرانهای اقتصادی خواهد شد.
از نگاه این مقام امنیتی، خروج تدریجی از منطقه و تمرکز بر مشکلات داخلی آمریکا میتواند برای دولت ترامپ یک دستاورد سیاسی محسوب شود؛ موضوعی که با شعارهای انتخاباتی او درباره کاهش مداخلات خارجی نیز همخوانی دارد.
اختلاف در واشنگتن بر سر آینده تقابل با ایران
اظهارات جو کنت را میتوان نشانهای از شکاف فزاینده در میان نخبگان امنیتی و سیاسی آمریکا درباره نحوه مواجهه با ایران دانست. در حالی که بخشی از جریانهای تندرو همچنان بر افزایش فشار و گزینه نظامی تأکید دارند، طیفی دیگر معتقد است که ادامه این مسیر نه تنها به تغییر رفتار ایران منجر نخواهد شد، بلکه موقعیت آمریکا در خاورمیانه را بیش از پیش تضعیف میکند.
در چنین شرایطی، تأکید بر مهار اسرائیل، بازگشت به دیپلماسی و پذیرش نقش تعیینکننده تنگه هرمز در امنیت انرژی جهان، بیش از آنکه صرفاً یک توصیه سیاسی باشد، بازتاب واقعیتی است که تحولات میدانی منطقه طی ماههای اخیر آن را آشکار کرده است؛ واقعیتی که نشان میدهد هرگونه تصمیم درباره آینده بحران ایران، بدون در نظر گرفتن موازنههای جدید قدرت در خاورمیانه، با ریسکهای سنگین برای واشنگتن همراه خواهد بود.
