دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، شنبهشب در پیامی طولانی در شبکه اجتماعی ایکس از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، تمجید کرد و اسرائیلیها را به رأی دادن به او فراخواند؛ اقدامی که در فضای گمانهزنیها درباره تیره شدن روابط دو طرف، غیرمنتظره به نظر میرسید.
در هفتههای گذشته، برخی تحلیلگران اسرائیلی از خستگی ترامپ از رفتارهای نتانیاهو سخن گفته بودند. همچنین در جریان سفر نتانیاهو برای شرکت در اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد، دیداری میان او و ترامپ برگزار نشد؛ موضوعی که به گمانهزنیها درباره فاصله گرفتن رئیسجمهوری آمریکا از نخستوزیر رژیم صهیونیستی دامن زد.
با این حال، حمایت آشکار ترامپ از نتانیاهو نشان داد که ملاحظات سیاسی و منطقهای همچنان میتواند بر مناسبات این دو تأثیر بگذارد. سه عامل را میتوان در توضیح این تغییر موضع بررسی کرد.
نگرانی از شکست نتانیاهو در انتخابات
نظرسنجیهای هفته گذشته از وضعیت نامطلوب نتانیاهو حکایت داشتند و احتمال شکست او، نگرانیهایی را برای ترامپ ایجاد کرده بود. به نظر میرسد تجربه انتخابات مجارستان و شکست چهرههای مورد حمایت رئیسجمهوری آمریکا نیز در محاسبات او بیتأثیر نبوده است.
هرچند افزایش حمایت از نتانیاهو در برخی نظرسنجیها هنوز به معنای تضمین پیروزی او نیست، کاهش احتمال شکستش میتواند برای ترامپ اهمیت سیاسی داشته باشد. در چنین شرایطی، حمایت علنی رئیسجمهوری آمریکا ممکن است تلاشی برای تقویت موقعیت انتخاباتی نخستوزیر رژیم صهیونیستی باشد.
ترجیح ترامپ برای جلوگیری از تغییر معادلات سیاسی اسرائیل
عامل دیگر، ارزیابی ترامپ از پیامدهای احتمالی عدم مداخله در انتخابات اسرائیل است. بر اساس این تحلیل، او ممکن است به این جمعبندی رسیده باشد که کنار ماندن از رقابتها میتواند به شکست نتانیاهو یا شکلگیری بنبست انتخاباتی منجر شود.
از این منظر، حمایت از نتانیاهو برای ترامپ راهی جهت اثرگذاری بر نتیجه انتخابات و حفظ فردی در رأس قدرت است که مواضعش در برخی مسائل منطقهای با سیاستهای دولت آمریکا همراستایی دارد.
ایران و نگرانی از تضعیف موضع جنگطلبانه اسرائیل
یکی دیگر از دلایل احتمالی حمایت ترامپ، نگاه او به رویکرد سیاستمداران اسرائیلی در قبال ایران است. در تحلیل مطرحشده، ترامپ نگران است که شکست نتانیاهو و روی کار آمدن رقبای او، به کاهش تمایل رهبران آینده اسرائیل برای ورود به جنگ با ایران منجر شود.
نتانیاهو در سالهای گذشته از چهرههای اصلی مواضع تند علیه ایران بوده است. از این رو، ترامپ ممکن است ادامه حضور او در قدرت را برای حفظ همراهی اسرائیل با سیاستهای تقابلی خود ضروری بداند؛ حتی اگر این همراهی در مقطع فعلی بیشتر در سطح تهدیدهای لفظی باقی بماند.
تلاش برای جلوگیری از برداشت شکست در جنگ با ایران
فراتر از محاسبات انتخاباتی، مسئله اعتبار سیاسی ترامپ نیز در این معادله اهمیت دارد. کنار رفتن نتانیاهو پس از جنگ با ایران و احتمال روی کار آمدن سیاستمدارانی با تمایل کمتر به رویارویی نظامی گسترده، میتواند این برداشت را تقویت کند که آمریکا و رژیم صهیونیستی در دستیابی به اهداف خود در این جنگ ناکام ماندهاند.
ترامپ در مقابل، تلاش دارد خود را طرف پیروز جنگ معرفی کند؛ در حالی که بر اساس تحلیل مطرحشده، اهداف مورد نظر او در این رویارویی محقق نشدهاند. در چنین شرایطی، حمایت از نتانیاهو میتواند بخشی از تلاش او برای جلوگیری از شکلگیری تصویری از شکست سیاسی و راهبردی آمریکا و اسرائیل باشد.
در مجموع، حمایت تازه ترامپ از نتانیاهو را میتوان حاصل ترکیبی از نگرانیهای انتخاباتی، ملاحظات مربوط به ایران و تلاش برای حفظ روایت پیروزی در جنگ دانست؛ هرچند میزان تأثیر هر یک از این عوامل بر تصمیم نهایی رئیسجمهوری آمریکا قطعی نیست.