مرگ یک تکنسین ۲۸ ساله شاغل در مؤسسه تحقیقات ضدطاعون ایرکوتسک در سیبری روسیه، طی روزهای اخیر به موضوعی خبرساز تبدیل شده و گزارش‌های ضدونقیض درباره علت مرگ وی، نگرانی‌هایی را درباره احتمال شیوع طاعون در این منطقه ایجاد کرده است.
این زن که رسانه‌های محلی نام او را «داریا شیپیلووا» اعلام کرده‌اند، در مؤسسه تحقیقات ضدطاعون سیبری و خاور دور فعالیت می‌کرد و پس از ابتلا به بیماری شدید تنفسی در بیمارستان بستری شد و در اوایل اکتبر جان باخت. مقام‌های روسیه علت مرگ او را «ذات‌الریه با علت نامشخص» اعلام کرده‌اند.
۲۰۰ نفر تحت نظر پزشکی قرار گرفتند
پس از مرگ این تکنسین، مقام‌های روسیه اقدام‌های احتیاطی را در منطقه آغاز کردند و حدود ۲۰۰ نفر از افرادی که احتمال تماس با وی را داشتند، تحت مراقبت و نظارت پزشکی قرار گرفتند.
برخی مراکز درمانی در منطقه نیز برای جلوگیری از هرگونه احتمال انتقال بیماری، محدودیت‌هایی را اعمال کردند. با این حال مقام‌های بهداشتی روسیه تأکید کرده‌اند که تاکنون مورد تأییدشده‌ای از ابتلا به طاعون در میان افراد در تماس با این زن شناسایی نشده است.
روسیه ابتلا به طاعون را تأیید نکرد
سازمان نظارت بر حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان و رفاه روسیه، موسوم به روسپوترب‌نادزور، اعلام کرده است که آزمایش‌های انجام‌شده روی نمونه‌های بیمار، میکروارگانیسم‌هایی مرتبط با فعالیت حرفه‌ای وی را نشان نداده است.
این نهاد همچنین اعلام کرده است که در میان کارکنانی که طی ۱۰ روز پیش از مرگ با این بیمار در تماس بوده‌اند، موردی از ابتلا به طاعون شناسایی نشده است. سازمان جهانی بهداشت نیز اعلام کرده که روسیه وجود مورد تأییدشده طاعون در شهر ایرکوتسک را گزارش نکرده است.
ادعای حادثه آزمایشگاهی همچنان تأیید نشده است
همزمان با انتشار خبر مرگ این تکنسین، گزارش‌هایی در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که مدعی بود وی هنگام کار در آزمایشگاه با نمونه‌ای حاوی عامل بیماری‌زای طاعون ریوی تماس پیدا کرده است.
با این حال، این روایت تاکنون از سوی مقام‌های رسمی روسیه تأیید نشده است. بررسی‌های منتشرشده نیز نشان می‌دهد شواهد مستقلی برای اثبات وقوع نشت عامل بیماری‌زا در این مؤسسه ارائه نشده است. بنابراین ارتباط میان مرگ این تکنسین و یک حادثه آزمایشگاهی همچنان در حد یک ادعای تأییدنشده باقی مانده است.
ماجرای سلاح بیولوژیک و موشک‌های روسی چه بود؟
انتشار خبر مرگ این تکنسین بار دیگر برخی ادعاهای قدیمی درباره برنامه‌های تسلیحات بیولوژیک شوروی و روسیه را در فضای رسانه‌ای مطرح کرده است. در برخی گزارش‌ها و مطالب منتشرشده، حتی ادعاهایی درباره استفاده احتمالی از سویه‌های طاعون در تسلیحات و موشک‌های کروز مطرح شده است.
با این حال، تاکنون هیچ مدرک عمومی و مستقلی که نشان دهد مؤسسه مورد اشاره در حال تولید طاعون به‌عنوان سلاح بوده یا مرگ این تکنسین به یک برنامه تسلیحاتی مرتبط بوده، منتشر نشده است. گزارش‌های موجود نیز میان واقعیت‌های تأییدشده و ادعاهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی و برخی رسانه‌ها تفاوت قائل شده‌اند.
واکنش آمریکا به پرونده مرگ تکنسین روس
تحولات مربوط به این پرونده در آمریکا نیز مورد توجه قرار گرفته است. مقام‌های آمریکایی اعلام کرده‌اند که گزارش‌های مربوط به احتمال ابتلا به طاعون ریوی در روسیه را زیر نظر دارند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، با اشاره به حساسیت موضوع بیماری‌های عفونی در مراکز آزمایشگاهی، بر لزوم ارائه اطلاعات شفاف‌تر تأکید کرده است. با این حال، او از اظهارنظر قطعی درباره علت بیماری یا ارتباط آن با فعالیت آزمایشگاهی خودداری کرده است.
سازمان جهانی بهداشت چه می‌گوید؟
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که در تماس با مقام‌های روسیه قرار دارد و بر اساس اطلاعات دریافت‌شده، مورد تأییدشده‌ای از طاعون در شهر ایرکوتسک گزارش نشده است.
طاعون ریوی یکی از اشکال بیماری طاعون است که می‌تواند از طریق قطرات تنفسی منتقل شود و در صورت درمان‌نشدن به‌موقع خطرناک باشد. با این حال، سازمان جهانی بهداشت ارزیابی فعلی را با یک همه‌گیری گسترده مشابه بحران کرونا یکسان ندانسته است.
نگرانی‌ها در سیبری ادامه دارد
با وجود تکذیب ابتلا به طاعون از سوی مقام‌های روسیه، مرگ یک کارمند مؤسسه تخصصی مقابله با این بیماری و اقدام‌های احتیاطی انجام‌شده در منطقه موجب افزایش توجه عمومی شده است.
در شرایط فعلی، شواهد منتشرشده از وقوع یک شیوع گسترده طاعون در ایرکوتسک حکایت نمی‌کند و علت دقیق مرگ تکنسین ۲۸ ساله نیز همچنان موضوع بررسی است. مقام‌های روسیه اعلام کرده‌اند که آزمایش‌ها و پایش افراد در تماس با بیمار ادامه دارد و تاکنون مورد تأییدشده‌ای از انتقال طاعون در این ارتباط گزارش نشده است.