موضوع افزایش حقوق و همسان‌سازی مستمری بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ یکی از مهم‌ترین مسائل معیشتی بازنشستگان و مستمری‌بگیران کشور است. امسال علاوه بر افزایش سالانه حقوق، مرحله سوم و پایانی متناسب‌سازی نیز برای گروه‌های مشمول اجرا شده است؛ اقدامی که هدف آن کاهش فاصله دریافتی بازنشستگان با حقوق شاغلان مشابه و هم‌تراز و بهبود نسبت مستمری به حداقل دستمزد است.
با وجود عنوان مشترک همسان‌سازی، فرمول افزایش حقوق برای بازنشستگان کشوری و لشکری با بازنشستگان تأمین اجتماعی یکسان نیست. بنابراین نمی‌توان یک درصد یا مبلغ ثابت را برای تمام بازنشستگان کشور در نظر گرفت.
افزایش حقوق بازنشستگان کشوری و لشکری در سال ۱۴۰۵
بر اساس ضوابط حقوقی سال ۱۴۰۵، حقوق بازنشستگان و وظیفه‌بگیران صندوق بازنشستگی کشوری و سازمان تأمین اجتماعی نیروهای مسلح نسبت به آخرین حکم حقوقی سال ۱۴۰۴ به میزان ۲۰ درصد افزایش یافته است.
علاوه بر افزایش سالانه، مرحله سوم متناسب‌سازی نیز برای بازنشستگان مشمول اجرا می‌شود. مطابق مقررات، در سال ۱۴۰۵ معادل ۳۰ درصد باقی‌مانده از مابه‌التفاوت پیش‌بینی‌شده در قانون متناسب‌سازی به احکام حقوقی این گروه اضافه می‌شود.
همچنین در ضوابط حقوقی امسال، مبلغ ۲۷ میلیون و ۵۴۰ هزار ریال به‌عنوان معادل ریالی بخشی از فوق‌العاده خاص برای بازنشستگان مشمول صندوق‌های کشوری و لشکری در نظر گرفته شده است. میزان اثرگذاری این موارد بر دریافتی نهایی به شرایط حکم و سنوات خدمت افراد بستگی دارد.
فرمول متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی
بازنشستگان تأمین اجتماعی نیز در سال ۱۴۰۵ مشمول افزایش سالانه مستمری و مرحله سوم متناسب‌سازی شده‌اند؛ اما فرمول محاسبه حقوق آنان با صندوق‌های کشوری و لشکری تفاوت دارد.
بر اساس اعلام سازمان تأمین اجتماعی، افزایش مستمری حداقل‌بگیران ۶۰ درصد تعیین شده و مستمری سایر سطوح نیز با افزایش ۴۵ درصدی به‌علاوه مبلغ ثابت ۱۵ میلیون و ۵۸۶ هزار و ۴۷۰ ریال محاسبه شده است.
در کنار افزایش سالانه، مرحله سوم متناسب‌سازی برای بازنشستگان غیرحداقل‌بگیر اجرا می‌شود. مطابق قانون برنامه هفتم، متناسب‌سازی در سه مرحله و به ترتیب با سهم‌های ۴۰ درصد، ۳۰ درصد و ۳۰ درصد از مابه‌التفاوت پیش‌بینی‌شده انجام می‌شود. به این ترتیب، سال ۱۴۰۵ آخرین سال اجرای این برنامه سه‌ساله است.
همسان‌سازی حقوق بازنشستگان چگونه محاسبه می‌شود؟
مبنای اصلی متناسب‌سازی در صندوق‌های کشوری و لشکری، نزدیک‌کردن حقوق بازنشستگان به ۹۰ درصد حقوق و فوق‌العاده‌های مشمول کسور شاغلان مشابه و هم‌تراز است. این فرایند طی سه سال اجرا شده و سهم مرحله پایانی آن در سال جاری اعمال می‌شود.
در صندوق تأمین اجتماعی، مبنای محاسبه متفاوت است. هدف این است که نسبت مستمری بازنشسته به حداقل دستمزد سال جاری، با درنظرگرفتن نسبت مستمری زمان برقراری بازنشستگی به حداقل دستمزد همان سال، به سطح تعیین‌شده در قانون نزدیک شود.
به همین دلیل، میزان افزایش ناشی از متناسب‌سازی برای همه افراد یکسان نیست و ممکن است دو بازنشسته با سابقه خدمت مشابه نیز افزایش متفاوتی در حکم حقوقی خود مشاهده کنند.
چرا مبلغ افزایش حقوق بازنشستگان متفاوت است؟
میزان دریافتی نهایی بازنشستگان به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله:
-
نوع صندوق بازنشستگی و مقررات حاکم بر آن
-
میزان حقوق و مستمری پیش از افزایش سالانه
-
سابقه خدمت و سنوات پرداخت حق بیمه یا کسور بازنشستگی
-
گروه، رتبه، طبقه و وضعیت شغلی پیش از بازنشستگی
-
حداقل‌بگیر یا سایر سطوح بودن مستمری در صندوق تأمین اجتماعی
-
میزان برخورداری از متناسب‌سازی در مراحل قبلی
بنابراین اعلام یک رقم واحد به‌عنوان افزایش حقوق تمام بازنشستگان صحیح نیست و مبلغ نهایی باید بر اساس حکم حقوقی هر فرد بررسی شود.
بازنشستگان چگونه جزئیات افزایش حقوق خود را مشاهده کنند؟
بازنشستگان تأمین اجتماعی می‌توانند برای مشاهده حکم جدید و بررسی جزئیات متناسب‌سازی به سامانه خدمات غیرحضوری این سازمان به نشانی زیر مراجعه کنند:
سامانه خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعیدر این سامانه، از بخش مستمری‌بگیران و قسمت مشاهده حکم افزایش سالیانه، امکان مشاهده حکم و اطلاعات مربوط به محاسبات فراهم شده است. همچنین ابزار محاسبه آنلاین متناسب‌سازی در بخش خدمات تکمیلی مستمری‌بگیران قرار دارد.
بازنشستگان کشوری نیز می‌توانند از طریق درگاه صندوق بازنشستگی کشوری و بازنشستگان لشکری از مسیرهای اعلام‌شده از سوی سازمان تأمین اجتماعی نیروهای مسلح، احکام و اطلاعات حقوقی خود را پیگیری کنند.
مرحله سوم متناسب‌سازی؛ آخرین گام برنامه سه‌ساله
اجرای مرحله سوم متناسب‌سازی در سال ۱۴۰۵، تکمیل‌کننده برنامه سه‌ساله پیش‌بینی‌شده در قانون برنامه هفتم است. با این حال، پایان این مرحله به معنای یکسان‌شدن حقوق همه بازنشستگان یا برابری کامل دریافتی آنان با شاغلان نیست؛ بلکه میزان برخورداری هر فرد بر اساس فرمول قانونی و اطلاعات درج‌شده در پرونده بازنشستگی محاسبه می‌شود.
در نتیجه، بازنشستگان برای اطلاع از میزان دقیق افزایش حقوق خود باید حکم سال ۱۴۰۵ را با حکم سال گذشته مقایسه کنند و ردیف‌های مربوط به افزایش سالانه و متناسب‌سازی را به‌صورت جداگانه مورد بررسی قرار دهند.